Download Firefox
Download Firefox

Friday, Dec 04th

Last update10:45:00 AM GMT

Profile

Layout

Direction

Menu Style

Cpanel
You are here БИЗНЕС ЭДИЙН ЗАСАГ

Тендер мэдээлэл - Монгол гутал услалтын систем хийх ажил

1              Худалдан авах бараа, ажил, үйлчилгээний нэр, товч тодорхойлолт  Монгол гутал услалтын систем хийх ажил

2              Худалдан авалтын хэлбэр

(Нээлттэй тендер, харьцуулалтын арга, шууд гэрээ байгуулах, зөвлөх үйлчилгээний гүйцэтгэгч сонгох)              Битүүмжилсэн тендер, харьцуулалтын аргаар

Гадаадын этгээд тендер ирүүлэх эрхгүй.

Дотоодын гүйцэтгэгчид давуу эрхийн зөрүү тооцохгүй.

3              Төсөвт өртөг        20,000,000

4              Хөрөнгө оруулалтын төрөл

(улсын төсөв, орон нутгийн төсөв, эрх шилжиж ирсэн г.м.)   Орон нутгийн хөрөнгөөр

5              Худалдан авах ажиллагааны төрөл

(бараа, ажил, зөвлөх үйлчилгээ, зөвлөхөөс бусад үйлчилгээ)              Ажил

6              Урилга ба үнийн санал

(ОНМХ-ээр зарласан буюу хүргүүлсэн байдал, давтамж, огноо г.м.)

Урилгыг хавсаргана.         2014 оны 04-р сарын 15-нд Сангийн яамны www.e-procurement.mn сайт болон, орон нутгийн нэкст ТВ,

1.Батсаруул иргэдийн бүлэг

2. Эко бүлэг

3. Баатар гэсэн 3 аж ахуйн нэгжид үнийн санал ирүүлэх урилга өгсөн

7              Үнэлгээний хороо

(Бүрэлдэхүүн, дарга, гишүүдийн нэрс, албан тушаал, ТББ-ын төлөөлөл орсон эсэх г.м.)            Үнэлгээний хорооны дарга:

П.Амгаланбаатар-аймгийн СТСХ-ийн дарга

Гишүүд:

Х.Баярлах- ХТА-ны мэргэжилтэн

Н.Гэрэлчулуун- хувийн хэвшлийн төлөөлөл

Ц.Ариунжаргал-аймгийн ҮЭ-ийн дарга

Нарийн бичиг- Б.Ариун-Эрдэнэ ХАА-ны хэлтсийн мэргэжилтэн

8              Үнэлгээний хороо ажилласан байдал

(тендерийн ямар баримт бичиг, материал бэлтгэсэн, хэзээ яаж хуралдсан, тендерийн үе шатууд, гэрээ байгуулах эрх олгосон дүгнэлт зөвлөмж гаргасан огноо дугаар г.м.)             2014 оны 03 дугаар сарын 24-нд материал боловсруулсан

2014 оны 03 сарын 31-нд нээлт хийв, үргэлжлүүлэн үнэлгээний хороо үнэлгээ хийв

9              Тендерийн нээлт

(Огноо, нээлттэй байдал г.м.)         Тендерийг 2014 оны 03 дүгээр сарын 24-ны өдрийн орон нутгийн цагаар 10 цаг 00 минутанд аймгийн Засаг даргын Тамгын газар 4 давхар 412 тоот өрөөнд нээлтэд оролцох хүсэлтэй тендерт оролцогчдыг байлцуулан тендерийг нээв

10           Тендерт оролцогчдын тоо, нэрсийн жагсаалт          Батдайчин ХХК

11           Шалгарсан компани, байгууллага

(Товч танилцуулга, бүртгэл, удирдах албан тушаалтан, хаяг г.м.)      Батдайчин ХХК захирал Б.Очирбат

12           Гомдол гарсан эсэх, хэрвээ тийм бол хэн гаргасан, гомдлын агуулга, хэрхэн шийдэгдсэн           Үгүй

13           Худалдан авах гэрээ байгуулсан

(огноо, дугаар г.м.)             2014.04 сар

Гэрээний дугаар ТШ/2014/А8

14           Гэрээнд зааснаар, хэрэгжиж эхлэх ба дуусах хугацаа            2014.15 ЭХЛЭЭД 07 САРЫН 11-НД ДУУСГАХ

15           Хэрэгжиж эхэлсэн огноо   2012.04. сар

16           Хэрэгжилтийн явц: 4 сарын байдлаар         Ажил ЭХЛЭЭГҮЙ

17           Хэрэгжилтийн явц:

.........сарын           Мэдээллийн самбар байрлуулаагүй.

18           Хэрэгжилтийн явц:

.........сарын ...........-ны байдлаар    

19           Хэрэгжиж дууссан буюу худалдан авах гэрээг дүгнэж бараа, ажил үйлчилгээг хүлээж авсан огноо, баримт бичгийн дугаар  

20           Худалдан авалтын чанар, үр дүнгийн талаархи мэдээлэл, дүгнэлт  

 

 

 

 

 

 

 

 

Тендер ба олон нийтийн хяналт оролцоо

mercy                         logo langID1                             03        

Төсвийн хөрөнгөөр хийгдэж буй аливаа ажил үйлчилгээ бол иргэн та, бидний татвараас бүрдсэн санхүүжилтийн эх үүсвэр дээр тулгуурладаг. Иймд төрийн аливаа худалдан авах үйл ажиллагаанд иргэн та хэн ч байсан хөндлөнгөөс хяналт тавих эрх нь нээлттэй байдаг ч үүнд иргэд төдийлөн идэвхтэй бус ханддаг болоод ч тэрүү аливаа тендер шалгаруулалтаас эхлээд гүйцэтгэл дуусах хүртэлх ажлуудад иргэдийн оролцоо, хяналт гэдэг зүйл бараг үгүй байгаа билээ. Энэ нь нөгөө талаар иргэдийн энэ талын мэдлэг, мэдээлэл дутмаг байдагтай ч холбоотой төдийгүй нөгөө талаар төрийн байгууллагууд иргэдээ мэдлэг, мэдээллээр хангах явдал дутмаг байгаатай холбоотой байж болох юм. Ховд аймгийн тухайд өнгөрсөн жилүүдийн тендер шалгаруулалтын явцаас харж байхад дараах дутагдал бас анхаарах асуудлууд байгааг “Ховдын толь” ТББ-аас хэрэгжүүлсэн “Мэдээлэл Оролцоо Хөгжил” төслийн хүрээнд тендер шалгаруулалтын талаар тодорхой судалгаа хийх, үнэлгээний хороонд ажиллаж, идэвхтэй ажиглах явцад анзаарагдсан гол асуудлууд байгааг зөвлөмж болгон гаргасан байдаг. Үүнд:

“Тендерийг зарлах үнэлэхтэй холбоотой анхаарах асуудлууд

I.Захиалагчид тендерийг багцлаж зарлахдаа тендерийн урилгад багцын талаар тодорхой мэдээлэхгүй байх нь тохиолдож байсан. Тэгвэл ТБОНӨХБАҮХА тухай хуулийн   8.7.2-т “захиалагч тендерийн урилга болон тендерийн баримт бичигт багцуудын талаарх мэдээлэл, тендерт оролцогч нэг буюу хэд хэдэн, эсхүл бүх багцад саналаа ирүүлж болохыг заах, 8.7.1-д. тендер шалгаруулалтын журмыг сонгохдоо бүх багцын нийлбэр өртгийг үндэслэлболгох, 8.7.4-т тухайнтендершалгаруулалтындүнгээрбайгуулахбүхгэрээнийүнийндүнгийннийлбэрньхамгийнбагабайххувилбарыгсонгох, 8.8 -д гэрээбайгуулахэрхийгбагцтусбүрээр, эсхүлхэдхэдэнбагцаарбуюубүхбагцааролгожболно” хэмээн заасан байдгийг анхаарах нь зөв.

II.Зарим захиалагчид болон төрийн байгууллагаас томилогдсон үнэлгээний хорооны зарим гишүүдийнхувьд оролцогчдын санал, буюу баримт бичгийг үнэлэхдээ хуулинд заагдсан үнэлгээний зарчим, шалгуур үзүүлэлтийг төдийлөн хэрэгсэхгүйгээр орон нутгийнхаа аж ахуйн нэгжийг дэмжих нь зөв гэсэн хандлага баримтлаж байгаа нь олонтоо харагдаж байсан. Энэ тухай хуулинд юу гэж заасныг сийрүүлбэл ТБОНӨХБАҮХА тухай хуулийн 10.1-д.Захиалагчтендерийнүнэлгээхийхдээдараахьэтгээдэддавууэрхолгожболно гээд тэдгээрийг тодотгохдоо.

1. “МонголУлсынгаралүүсэлтэйбараанийлүүлэхтендерирүүлсэнэтгээд,

2.Тавиас доошгүйхувийгньбиедаангүйцэтгэхээражилгүйцэтгэхтендерирүүлсэндараахьэтгээд: Үүнд

а.МонголУлсыниргэн, хуулийнэтгээд;

б.МонголУлсадбүртгэлтэй, өмчийнхнь 50-иас доошгүйхувь нь МонголУлсыниргэн, хуулийнэтгээдийнхувьхөрөнгөөсбүрдсэнгадаадынхөрөнгөоруулалттайхуулийнэтгээд,

3. Орон нутагт үйлдвэрлэсэн бараа, материал, үзүүлж байгааүйлчилгээгхамгийнихээрашигласан;.

4.Ороннутгаасхамгийнихажиллаххүчавсан,

5.Хуулийнэтгээдийнажиллаххүчний 90-ээс доошгүйхувьньМонголУлсыниргэнбайх.

6. Инновацийнбүтээгдэхүүнүйлдвэрлэгчдотоодынажахуйннэгж гэж зүйлчилэн зааж өгчээ. Тэгэхээр манай засаг захиргаанаас, эсвэл байгууллагаас ийм байр суурийг дэмжиж байгаа хэмээн хуулийг хэрэгсэхгүй байж болохгүй гэдгийг анхаарах хэрэгтэй байна.

III.Үнэлгээний хорооны гишүүдийг бүрэлдүүлэхдээ тэдний аливаад хандах хандлага, ёс зүй, мэдлэг чадвар зэргийг сайтар анхаарахгүй бол үнэлгээний хороонд томилогдсон зарим гишүүдийн хувьд оролцогчдын чадавхийг нягтлахгүйгээр техникийн тодорхойлолт ирүүлээгүй оролцогчыг шалгаруулахаар санал гаргаж байсан тохиолдол бий. Энэ талаар бид тусгай журам боловсруулан аймгийн ХАА-ны түншлэлийн хороогоор батлуулсан тул тэрхүү журмыг цаашид мөрдлөг болгох нь зүйтэй гэж үзэж байна.

IV.Зарим захиалагч баримт бичгээ боловсруулахдаа техникийн тодорхойлолтын шалгуур үзүүлэлтийг заагаагүй тохиолдол ч байсан. Тиймээс хуулинд заасанчилан “Захиалагчтехникийнтодорхойлолтыгбэлтгэхдээтухайнбараа, ажил, үйлчилгээггадаадшинжчанарынүзүүлэлтээрбус, зориулалт, хэрэглээ, ашиглалт, чанарынтүвшин, техникийнүзүүлэлтээртодорхойлох, МонголУлсынхүлээнзөвшөөрсөнолонулсынстандартадүндэслэх, иймстандартбайхгүйтохиолдолдүндэснийстандарт, техникийншаардлага, норм, норматив, дүрэм, заавартүндэслэх, бараанытэмдэг, нэр, хэлбэрмаяг, төрөл, гаралүүсэл, үйлдвэрлэлийнарга, үйлдвэрлэгчбуюунийлүүлэгчийгтухайланзаасаншаардлага, нөхцөлтавихгүй байх, техникийнтодорхойлолтбэлтгэхдээтухайнтендершалгаруулалтадоролцохсонирхолтойэтгээдээсөрсөлдөөнийгхязгаарлахадхүргэжболохзөвлөгөөавахыгхориглох” гэснийг сайтар ойлгох хэрэгтэй.

V.Манай зарим захиалагчдад мөрдөгдөхгүй байгаа хуулийн бас нэг заалт бол ”...Захиалагч тендерийнбаримтбичгийгтендерийнурилганийтлэгдэхөдрөөсөмнөбэлэнболгосонбайхүүрэгтэй” гэсэн заалт. Тендерийнхээ урилгыг нийтлүүлснийхээ дараа баримт бичгээ боловсруулах ажлаа эхлэхээс гадна. Хамгийн түрүүнд байгуулах ёстой үнэлгээний хороог ихээхэн хожуу байгуулдаг зөрчил мэр сэр байсаар байна.

2.Гүйцэтгэлийн хяналтын талаар

I. Тендерийн гүйцэтгэлийн хяналтын талаар санаачилж хэрэгжүүлж байгаа зүйлүүд бий ч, бодит үр дүн төдийлөн гарахгүй байгаа нь харагддаг. Тендерийн гүйцэтгэлд олон нийт, иргэний нийгэм, иргэдийн зүгээс идэвхтэй хяналт тавьж байгаа юм одоохондоо алга байна. Төслийн зүгээс гүйцэтгэлийн судалгааг авч цахим сайт дээр байршуулж байгаа ч түүний мөрөөр санал бодлоо хэлдэг, асуудал хөнддөг иргэн байгууллага нэн ховор. Хуулийн дагуу гүйцэтгэгч аж ахуйн нэгж байгууллагууд, гүйцэтгэлийн явцын талаар мэдээллийн самбар байршуулах ёстой ч ганц хоёроос бусад нь хэрэгжүүлэхгүй хэвээр л байна. Гүйцэтгэлийг ор нэр хийх, улайм цайм гэрээгээ зөрчиж чирэгдэл үүсгэх, гай тарих явдал гарсаар байна. Үүнийг таслан зогсоох нэг арга нь мөн л хуульд заасан ёсоор тухайн гүйцэтгэгчийг “хар данс”-нд бүртгэж, 3 жил хүртэл хугацаанд дахиж тендерт оролцуулахгүй байх явдал. Тиймээс аймгийн ХАА-ны хэлтэс үүнийг хэрэгжүүлэх хэрэгтэй байна.

3.Төлөвлөлтийг ил тод болгох,

               иргэдийн оролцоог хангах тухайд

I.Төрийн худалдан авалтыг төлөвлөх үйл явцад иргэд олон нийтийн оролцоо огт байхгүй хэвээр байна. “олон нийтийн оролцоотой худалдан авах ажиллагаа”-ны төрлийг эс тооцвол Төсвийн тухай Монгол улсын хуулинд, төсөв, хөрөнгө оруулалтыг төлөвлөхөд иргэд олон нийтийг идэвхтэй оролцох бололцоог хангана гэж заасан хамгийн чухал заалтыг хэрэгжүүлэх ямар нэг санаачлага гараагүй хэвээр байна.Тиймээс үүнийг хэрэгжүүлэх ажлыг хэрхэн эхлүүлэх асуудлыг холбогдох газрууд нь анхааралдаа аваасай хэмээн хүснэ

4.Хууль эрх зүйтэй холбоотой асуудал

II.Бодит амьдралаас ажиглахад хуулинд нэмэлт өөрчлөлт оруулах шаардлагатай зүйлүүд ч гарч байдаг.Тухайлахад дээр дурьдагдсан үнэлгээний хороог байгуулах асуудал байна. Хэдийгээр үнэлгээний хороотой холбоотой заавар журам байдаг боловч тэр нь амьдралд төдийлөн сайн нийцсэн гэж үзэх боломжгүй, учир дутагдалтай байгааг анзаарсны улмаас манай төслийн баг үнэлгээний хороог хэрхэн бүрдүүлэх талаар олон нийтийн санал асуулга явуулж, судалгаа хийсний үндсэн дээр тендерийн үнэлгээний хороог бүрдүүлэх зөвлөмж журмыг боловсруулан аймгийн худалдан авах ажиллагааны түншлэлийн хороогоор батлуулахаар ажиллаж байна.Хуулинд тендерийн урилгад тусгагдах зүйлсийн жагсаалтыг гаргаж тусгасан боловч үүнд тухайн тендерийн батлагдсан төсөвт өртөгийн мэдээллийг тусгана гэж заагаагүй байдаг. Иймээс захиалагчид тендерийн урилгад төсөвт өртөгийг ихэнхдээ тусгадаггүй. Үүнээс болж оролцогчид дээд зэргийн чанартай, шаардлага хангасан мөртлөө захиалагчын санал болгох ёстой төсөвт өртгөөс хэтэрсэн (хуульд заасан хэмжээнээс)үнэтэй санал ирүүлдэг ба үүний улмаас үнэ хэтэрсэн гэх шалтгаанаар хасагдах тохиолдол гарч л байсан.

Хуулин дахь бас нэг цоорхой гэвэл захиалагчид үнэлгээний хороог байгуулснаас хойш үнэлгээний хороонд томилогдсон гишүүддээ хэдий хугацааны дотор мэдэгдэхийг зааж өгөөгүй байдгаас тэд үнэлгээний хороог байгуулсан ч гишүүддээ хэлэлгүй их уддаг нь нийтлэг үзэгдэл. Тиймээс хуулинд хугацаа зааж өгөх нь зүйтэй санагддаг. Шинэчилсэн хуулинд “ТББ, иргэний нийгмээс оролцож буй үнэлгээний хорооны гишүүдэд урамшуулал олгоно” хэмээн зааж, урамшууллын хэмжээг дагалдах журмаар тогтоосон ч, энэ нь тэднийг идэвхтэй оролцуулах хөшүүрэг болж чадахгүйгээр, өчүүхэн бага хэмжээтэй байна гэсэн шүүмжлэл байгааг ч анхаарах хэрэгтэй байх” гэхчилэн энэхүү зөвлөмжид тусгасан байдаг.

Зөвлөмжийн хувьд олон талын ажиглалт судалгаа, хууль эрх зүйн хүрээнд үндэслэн гаргасан ч манай аймгийнтухайд зөвлөмж гарснаас хойшхи нэг жил гаруй хугацаанд дээрх асуудал, гаргалгаануудыг үйл ажиллагаандаа мөрдлөг болгож хэрэгжүүлэх явдал дутмаг байсаар байгааг энд хэлэх хэрэгтэй. Үүнээс гадна үнэлгээний хорооны гишүүдийг томилох томилгоо төдийлөн шударга бус байгаа нь ч харагддаг. Тэгэхээр анхнаасаа үнэлгээний хороо шударга бус ажиллаж эхэлнэ гэдэг бол мордохын хазгай гэдэгчилэн цаанаа ямар нэгэн ашиг сонирхлын зөрчил бий болж, тухайн худалдан авах ажиллагаа бүрэн дүүрэн, чанартай хэрэгжинэ гэдэг эргэлзээтэй байдаг.

Төрийн худалдан авах үйл ажиллагаа шударга, ил тод, нээлттэй, хүртээмжтэй явагдах нь эргээд төсвийн хөрөнгө үр дүнтэй зүйлд зарцуулагдаад зогсохгүй иргэдийн ажиллаж, амьдрах ая тухтай амьдралын үндэс бат бэх байх учиртай. Ингэхийн тулд иргэдийн оролцоо, хяналт юу юунаас илүү чухал байс ёстой билээ. Тэрнээс биш иргэд төрийн хэрэг мань мэтэд ямар хамаарал байх билээ гэсэн хандлагатай байж болохгүй. Иргэн хүн өөрөө өөрийнхөө амьдрал, ахуйд санаачилгатай оролцдогын нэгэн адил төрийн энэхүү худалдан авах ажиллагаанд хяналт тавих, үг үзэл бодлоо илэрхийлж байх нь эргээд иргэн та, бидний амьдралд үр өгөөжөө өгнө гэдгийг дахин хэлэх нь зүйтэй. Тиймээс энэ бол иргэн төвтэй төрийн үйл хэрэг, үйл ажиллагаа явагдаж байгаагийн илрэл гэж хэлж болно. Мөн нөгөө талаар МУ-ын Ерөнхийлөгчийн санаачилаад буй төрийн эрх мэдэл, үйл хэрэг иргэдийн оролцоотой байна гэсэн агуулга бүхий уриалга биелэлээ олохын үндэс байх болов уу.

Мерси кор олон улсын байгууллагын санхүүжилтээр “Ховдын толь” ТББ-аас хэрэгжүүлж буй “.....” төслийн хүрээнд иргэдийн хяналтын бүлэг байгуулагдан Ховд аймгийн 2014 онд зарлан хэрэгжүүлж буй нэр бүхий худалдан авах ажиллагаануудад хяналт, ажиглалт хийхээр төлөвлөгдсөн байгаа. Энэхүү бүлэгт сонирхсон иргэд өөрсдөө идэвх зүтгэл гарган хөндлөнгөөс хяналт тавин оролцож бидэнтэй хамтран ажиллах боломжтой юм. Үүнээс улбаалан төрийн худалдан авах ажиллагаанд иргэдийн оролцоог идэвхжүүлэхэд тодорхой хэмжээгээр нэмэр болох төдийгүй тодорхой ахиц гарна гэдэгт найдаж байгаа юм.

Ж.САРУУЛ

Тендерийн гүйцэтгэлд иргэд хяналт тавих ажиллагааны санал зөвлөмж

Тендерийн гүйцэтгэлийн хяналтыг сайжруулах зорилгоор боловсруулж буй иргэдийн хяналтын бүлгийн

журмын төсөлд иргэд та бүхнийг санал ирүүлэхийг урьж байна

                        mercyǺâëºìæèéí ¿íäýñëýë:03                                  logo langID1         

                2012 îíä “Òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èéí õºðºí㺺ð áàðàà, àæèë ¿éë÷èëãýý õóäàëäàí àâàõ òóõàé õóóëü” øèíý÷ëýãäýí áàòëàãäàæ, òºðèéí õóäàëäàí àâàõ àæèëëàãàà áóþó òåíäåð øàëãàðóóëàëòûí ¿éë àæèëëàãààíä ýíýõ¿¿ øèíý õóóëèéã ìºðäºæ áàéãàà. ̺í 2013 îíîîñ ýõëýí Ìîíãîë óëñûí àéìàã á¿ðò Õóäàëäàí àâàõ àæèëëàãààíû õýëòñèéã ÇÃ-ûí òîãòîîëîîð áàéãóóëàí àæèëëóóëæ ýõýëñýí íü òåíäåðèéã ìýðãýæëèéí ò¿âøèíä õóóëèéí äàãóó, çîõèîí áàéãóóëàõàä èõýýõýí à÷ õîëáîãäîëòîé áàéãàà.

                Äýýðõ õóóëèéí çààëòóóäûí äàãóó òåíäåðèéã øóäàðãà, èë òîä, íýýëòòýé çîõèîí áàéãóóëàõ àñóóäëààð òºð, ÈÍÁ, õóâèéí õýâøëèéí òºëººëë¿¿ä èõýýõýí àíõààð÷ àæèëëàäàã áîëñîí íü îðîí íóòàãò õàðàãäàæ áàéíà. Ãýõäýý óëñûí áîëîí îðîí íóòãèéí õºðºí㺺ð áàðàà, àæèë, ¿éë÷èëãýýã õóäàëäàí àâàõààð òåíäåðò øàëãàðñàí àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãóóäûí ã¿éöýòãýëèéí ÿâöàä õÿíàëò äóòìàã áàéãààãààñ áàðàà àæèë, ¿éë÷èëãýýíèé ÷àíàð, õ¿ðòýýìæ, ¿ð øèì õ¿ðòýãñäèéí ñýòãýë õàíàìæ, òºñâèéí çàðöóóëàëòûí ¿ð ä¿í òèéì ÷ ñàéí áèø áàéãàà íü ñóäàëãàà áîëîí áîäèò áàéäàë äýýð èëò õàðàãäàæ áàéíà. ¯¿íýýñ ¿çýõýä òåíäåðèéí ã¿éöýòãýëèéí ÿâöàä èðãýäèéí õÿíàëò çàéëøã¿é õýðýãöýýòýé áàéãààã òîäîðõîéëæ áàéíà.

                Ìåðñè Êîð ÎÓÁ-ûí Øâåéöàðèéí õºãæëèéí àãåíòëàãèéí ñàíõ¿¿æèëòýýð õýðýãæ¿¿ëæ áàéãàà Òºðèéí õóäàëäàí àâàõ àæèëëàãààíû èë òîä òîãòîëöîîã áýõæ¿¿ëýõ òºñëèéí õ¿ðýýíä çàðëàñàí ÈÍÁ-óóäûí òýòãýëýãò óðàëäààíä øàëãàðñàí “Òóíãàëàã õºãæèë äýâøèë” ÒÁÁ-ûí “Òóíãàëàã òåíäåð” òºñëèéí õ¿ðýýíä Õîâä àéìàãò íýã ñàðûí õóãàöààòàé õýðýãæ¿¿ëñýí òåíäåðèéí ã¿éöýòãýëä õèéñýí àæèãëàëò ñóäàëãàà, ìºí òºð, õóâèéí õýâøèë, èðãýí, ÈÍÁ-ûí òºëººëºë îðîëöóóëñàí õýëýëö¿¿ëãýýñ ãàðñàí ñàíàëûã ¿íäýñëýí ýíýõ¿¿ ñàíàë çºâëºìæèéã ãàðãàæ áàéíà.

                                                                                                                                            

II.             Òåíäåðèéí ã¿éöýòãýëä èðãýäèéí õÿíàëòûã áèé áîëãîõ àñóóäàëä òàâèõ ñàíàë, çºâëºìæ

             Çàõèàëàã÷ òåíäåðèéí ã¿éöýòãýëä õÿíàëò òàâèõ Èðãýäèéí õÿíàëòûã áàã áèé áîëãîõ

             Òåíäåðèéí ã¿éöýòãýëä èðãýä õÿíàëò òàâèõ ýðõ ç¿éí îð÷èíã á¿ðä¿¿ëýõ ¿¿äíýýñ èðãýäèéí õÿíàëòûí æóðìûã õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãóóäààð áàòëóóëàõ

 

Æóðìàíä äàðààõ ç¿éëèéã òóñãàõ:

             Èðãýäèéí õÿíàëòûí á¿òýö, á¿ðýëäýõ¿¿í, çîõèîí áàéãóóëàëò:

             Èðãýäèéí õÿíàëòûí áàã 5-7 ãèø¿¿íòýé áàéõ

             Èðãýäèéí õÿíàëòûí áàãèéí ãèø¿¿ä ñàéí äóðààð ñîíãîãäîõ

             Èðãýäèéí õÿíàëòûí áàãèéí ãèø¿¿äèéã çàõèàëàã÷ òóõàéí áàãèéí èðãýäýýñ ñîíãîõ

             Èðãýäèéí õÿíàëòûí áàãèéí ãèø¿¿í íü òóõàéí àæëûí òàëààð çîõèõ õýìæýýíèé ìýäëýãòýé áàéõààñ ãàäíà òåíäåðò îðîëöîã÷ òàëóóäààñ õàðààò áóñ áàéõ

             Èðãýäèéí õÿíàëòûí áàãèéã òóõàéí áàðàà,àæèë,¿éë÷èëãýýíèé õÿíàëò òóñ á¿ð äýýð øèíýýð çîõèîí áàéãóóëäàã áàéõ

             Èðãýäèéí õÿíàëòûí áàãèéí ãèø¿¿í íü “Òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èéí õºðºí㺺ð áàðàà,àæèë,¿éë÷èëãýý õóäàëäàí àâàõ òóõàé” õóóëèéí òàëààð çîõèõ õýìæýýíèé ìýäëýãòýé áàéõ

             Èðãýäèéí õÿíàëòûí áàãèéí ãèø¿¿äèéí ¿¿ðýã

             Òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èéí õºðºí㺺ð áàðàà àæèë, ¿éë÷èëãýýã ¿ç¿¿ëýõýýð ãýðýý õèéñýí àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãóóäûí áàðàà, àæèë ¿éë÷èëãýýíèé ã¿éöýòãýëèéí ÷àíàð, òîî õýìæýý, àþóëã¿é áàéäàëä õÿíàëò õèéõ

             Òóõàéí òåíäåð íü áàòëàãäñàí   çóðàã òºñºâ áîëîí ñàíõ¿¿æèëòèéí   õóâààðèéí äàãóó ã¿éöýòãýãäýæ áàéãàà ýñýõýä àíõààðàõ, ãýðýýíèé äàãóó õèéãäýæ áàéãàà ýñýõèéã íàðèéâ÷ëàí ¿çýæ ìýðãýæëèéí áàéãóóëëàãààñ òîäðóóëàõ

             Òóõàéí áàðàà,àæèë,¿éë÷èëãýýã ã¿éöýòãýõ ÿâöàä ãàð÷ áóé áîëîí ãàð÷ áîëçîøã¿é ñààä áýðõøýýë¿¿äèéã ã¿éöýòãýã÷ áàéãóóëëàãààñ òîäðóóëàõ

            Èðãýäèéí õÿíàëòûí áàãèéí ãèø¿¿äèéí ýðõ

•               Òóõàéí áàðàà , àæèë, ¿éë÷èëãýýíèé ã¿éöýòãýã÷òýé áàéãóóëñàí ãýðýýòýé òàíèëöàæ õóóëáàðëàí àâàõ

•               Òóõàéí áàðàà ,àæèë, ¿éë÷èëãýýíèé òºñºâò ºðòºã, àæëûí òîî õýìæýý, òåõíèêèéí òîäîðõîéëîëòòîé òàíèëöàõ

•               Èðãýäèéí õÿíàëòûí áàã íü ãàðñàí çºð÷èë äóòàãäëûã àðèëãóóëñàí òàëààðõ ìýäýýëëèéã çàõèàëàã÷ áîëîí ìýðãýæëèéí áàéãóóëëàãóóäààñ øààðäàõ

             Èðãýäèéí õÿíàëòûí áàã íü ãàðñàí çºð÷èë äóòàãäëûã àðèëãàñàí òàëààðõ ìýäýýëëèéã ã¿éöýòãýã÷ áàéãóóëëàãààñ øààðäàõ

             Ãàðñàí çºð÷èë, äóòàãäëûã àðèëãóóëàõ òàëààð ã¿éöýòãýã÷ áàéãóóëëàãàä áè÷ãýýð ìýäýãäýæ øààðäëàãà òàâèõ

             Èðãýäèéí õÿíàëòûí áàãèéí ãèø¿¿äèéí óðàìøóóëàë

•               Çàõèàëàã÷ áàéãóóëëàãûí ç¿ãýýñ èðãýäèéí õÿíàëòûí áàãèéí ãèø¿¿äýä öàëèíãèéí ñèñòåìòýé óÿëäóóëàí óðàìøóóëàë îëãîõ

•               Èðãýäèéí õÿíàëòûí áàãèéí ãèø¿¿äýä Õóäàëäàí àâàõ àæèëëàãààíû õýëòñýýñ õýðýãöýýò õóóëèéí ç¿éë çààëò áîëîí áóñàä õîëáîãäîõ ìýäýýëëýýð õàíãàæ ÷àäàâõèæóóëàõ

             Èðãýäèéí õÿíàëòûí áàã àæëàà òàéëàãíàõ

•               Èðãýäèéí õÿíàëòûí áàã íü àæëûí òàéëàí áè÷èæ çàõèàëàã÷, ã¿éöýòãýã÷, áàãèéí Èðãýäèéí íèéòèéí õóðàëä òàíèëöóóëàõ

•               Àæëûí ã¿éöýòãýëèéí ÿâö áîëîí ÷àíàð, ñòàíäàðòûí òàëààð îðîí íóòãèéí õýâëýë ìýäýýëëèéí áàéãóóëëàãàä ìýäýýëýõ

 

Ǻâëºìæèéã äýìæñýí: Ã.̺íõæàðãàë /Õîâä àéìãèéí ãóðâàí òàëò ò¿íøëýëèéí õîðîîíû íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà/

 

                Äýýðõ ñàíàë çºâëºìæèéã àéìãèéí õóäàëäàí àâàõ àæèëëàãààíû ò¿íøëýëèéí õîðîîãîîð äýìæ¿¿ëñýí áîëíî.

Миний инфляцияг л “Мугабе” гуайнх шиг....

lad9rl581-300x206

Өнөөдрийн байдлаар Монгол Улсын хэрэглээний сагс нийт 12 бүлгийн 329 бараа үйлчилгээнээс бүрддэг гэсэн албан ёсны баримт байна. Энэ нь үнийн индекс гэдэг юмыг гаргахад тустай юмбайх. Би гэдэг хүн нэг том сагстай, дотор нь 329 бараа үйлчилгээ хийчихсэн сууж байгаа нөхөр байх нь. Бас буурсан инфляцитай шинэчлэлийн Засгийн газрын тооллогод нь багтаад байдаг.

Статистикийн алба гэдгийн гаргасан мэдээний дагуу хэрэглээний үнийн улсын индекс нь наадамласан үед буюу долдугаар сард 0,1 хувиар, оны эхнээс 4,9 хувиар, өмнөх жилийн мөн үеийнхээс 8,3 хувиар өсчээ. Ингэж нөгөө инфляци гэдэг “мангас” өсөн томорчээ.

Улс ч яах вэ, мангастай байлдаж байгаа болохоор “хүнс, бараа, ус, ундаа”, “орон сууц, ус цахилгаан, түлш”гэх мэтээр бүлэглэж байгаад нэг нь нөгөөдөө нөлөөлснөөс ийм юм болчихлоо, “Яг энүүхэндээ гэхэд галзуу эм Бумаа, орос эмч хоёроос л боллоо” гэдэг шиг тайлбар тавиад л сууж байх юм.

Харин надад тайлбар тавих сагс гэдэг зүйл бий билүү? Эхлээд сагстай болье. За, тэгээд л сагсандаа хэрэглээгээ хийгээд байдаг хэрэг. Одоохондоо сагс хоосон учир тэг үнийн индекстэй. Тэг бараа, үйлчилгээтэй. Бүлэглээд ч яах вэ. Бүтэн гутал байна. Хүн болсон хойно, хэдэн бүтэн цамц, өмд байгаа. Дахиад ч хэдэн жилээ даах учраас “Хувцас, бүс бараа, гутал”-аа хаслаа. Бас дээр нь гэр ахуйн тавилга, бараагаа хаслаа. Телевиз шатчихвал, үүнийг шинээр авч үзэх л байх. Ажил ойрхон. Явганаар таваргаад байх учир тээвэр ч хэрэггүй. “Эм тариа, эмнэлгийн үйлчилгээ ”одоохондоо хэрэггүй, дулаалаад л туугаад байя. Гэхдээ?! Ингээд л заавал хэрэгтэй зүйлээ сагслаад эхэлье.

“Хүнс, бараа, ус ундаа ”хэрэгтэй. Килограмм мах өнгөрсөн оны хавар 5000 төгрөгийн үнэтэй байсан ч зунаас нэмсээр байгаад одоо 7000. Миний хэрэглээний махны үнэ 50 хувиар өсч, авдаг хэдийн минь 30 хувьтай тэнцлээ. Муу зуршилтай этгээдийн нэг учраас өдрийн хэрэглээний нэг хайрцаг тамхиа сагслав. 700 төгрөгийн “хямд” гэх тамхийг одоо“ лангуун доороос ”муу зуршилтнуудад 1600 төгрөгөөр зарж байна. Үнийн өсөлт бараг 2,5 дахин. Сард сайндаа л хоёр лонх архи авлаа гэвэл үнийн өсөлт нь дөрвөн лонхтой тэнцэнэ. Гурил ногооны үнэ өмнөх оны мөн үеийнхээс хоёр дахин өссөн. Харин үйлчилгээ байхгүй учир өсөлт тэг. Энд худал залчихшиг боллоо. Өдрийн хоолыг орлох зоогийн газрын хуушуур бууз бараг нэг дахин жижгэрсэн хэдий ч үнээ нэг дахин нэмсэн байгаа. Бааранд амралтын өдөр суувал үйлчилгээний зардлын инфляци маань бас л 2-3 дахин нэмэгдчихнэ.

Миний хэрэглээний сагсанд орсон бараа бүтээгдэхүүн цөөн ч миний инфляци Мугабе гуайнх шиг гэхээр. Авдаг хэд маань хэвээрээ, надад Мугабе шиг сан хөмрөгтөө хуримтлал үгүй. Гайхалтай үйлчилгээ, гайхалтай барааны сагсыг телевизийн дэлгэцнээ ширтэн суугаа Ш.МЯГМАР өөрийн сагстай болоод Н.Алтанхуягийн гарыг харахаа болив. Гэхдээ хишиг тараавал авалгүй яахвэ. Миний хувийн инфляци гурван оронтой болсон юм чинь.

 

                                                                                                               Бэлтгэсэн: Ж.Саруул

“Хан Жаргалант Ховд” хоршооныхны ололт, дэвшлээс хуваалцавал

1493080 712603878757352 527410946 n

“Өдөр бүр шинэ” гэсэн уриатай энэ байгууллагын ажил үйлстэй танилцаж, хийж бүтээж буй зүйлийг нь уншигч олондоо сонирхуулахаар бид “Хан жаргалант Ховд” хоршоогоор зочилсон юм. Бидний энэ урилгыг уриалгахан хүлээж авсан тус хоршооны дарга Э.Өлзийхүү байгууллагаа энэ онд чамгүй амжилттайгаар үдэж байгааг онцлон хэлж, байгууллагынхаа ажил үйлсийг танилцууллаа.

Одоогоос есөн жилийн өмнө байгуулагдаж байсан энэ байгууллагын ажил үйлс, амжилт бүтээл ямар яваа нь гаднаас нь харахад л андашгүй мэт санагдах юм. Эмх, цэгч, орчин тойрны өнгө үзэмж гээд энэ талаар нэлээдгүйг дурдаж болно. Бас тэдний үйлдвэрлэж буй бүтээгдэхүүн хэрэглэгчдийн дунд ямархуу нэр хүндтэй, эрэлт хэрэгцээтэй байдгийг л бодоход энэ тухай нэгийг тусгаж авч дүнэлт хийж болохоор билээ. .

1481981 712605308757209 542206217 n

2013 онд эднийх тоног төхөөрөмж болон технологийн шинэчлэл хийж, бүтээгдэхүүнийхээ чанарт ахиц дэвшил гарган, үйлдвэрлэлийнхээ бүтээмжийг нэмэгдүүлээд байгаа ажээ. Өөрөөр хэлбэл, шинэ тоног төхөөрөмж авсны үндсэн дээр дөрвөн төрлийн шинэ бүтээгдэхүүн гаргасан байна. Ингэхдээ хоёр ажилтнаа Улаанбаатар хот руу явуулж, Хүнс комплекс, Русский комплекс зэрэг газруудад үйлдвэрлэл дээр нь дадлагажуулж, ур чадварыг нь нэмэгдүүлснээс гадна эдгээр байгууллагуудын технологиор зарим шинэ бүтээгдэхүүнээ үйлдвэрлэж байгаа гэнэ. Тэгэхээр Улаанбаатар хотын хиам хэрэглэх сонирхолтой байдаг хэрэглэгчдийн хувьд шинэхэн бүтээгдэхүүнээ орон нутгаасаа хэзээ ч авч хэрэглэх нөхцөл боломж бүрдсэн гэсэн үг. Шинэ бүтээгдэхүүнүүдээс дурдвал, Царцаамаг, Ховд нэрийн хиам, Цэлцэгнүүр зэргээс гадна тахианы мөч, үхрийн амталж шарсан мах, Адууны утсан мах, үхрийн хэл зэргийг шинээр хэрэглэгчиддээ хүргэж байгаа юм.

Нэн ялангуяа хиам гэдэг бол хүнсний эмзэг бүтээгдэхүүн бөгөөд давс чихэр мэт ямар ч нөхцөлд хэд хоногоор ч хамаагүй тээвэрлэдэг бүтээгдэхүүн биш. Тиймээс тус хамт олон технологийн болон хадгалалт тээвэрлэлтийн нарийн стандарт шаардлага мөрдөж ажилладаг гэдгийг онцлон хэлж байсан.

1003722 314146845389169 196971147 n

“Хан жаргалант ховд” хоршоо нь орон нутгийн малчид иргэдээс гол түүхий эд болох махаа худалдан авдаг байна. Ийнхүү орон нутагт нэмүү өртөг шингээн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж, нутгийн эдийн засаг, нийгмийн амьдралд бодитой хувь нэмэр оруулж яваа орон нутгийн шилдэг аж ахуй нэгжүүдийн нэг гэдгийг сурвалжлагч миний хувьд онцлон хэлэхийг хүсч байна.

Одоогоор үйлдвэр үйлчилгээгээ арваад ажиллагсадтайгаар 16 нэр төрлийн хиам, утсан мах, махан бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж, ресторандаа 40-50 гаруй нэр төрлийн хоол зуушаар үйлчилж байгаа юм.

Аливаа үйлдвэр, аж ахуй нэгжийн хувьд өөрийн нэрийн дэлгүүртэй байна гэдэг нь чамгүй үзүүлэлт. Тэгэхээр өнгөрсөн 2012 онд тус байгууллага өөрийн нэрийн дэлгүүртэй болж шинэхэн бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрийн үнээр хэрэглэгчдэд шууд хүргэх болсон нь Ховд аймаг дахь энэ салбарын хувьд нэг дэвшил болсон гэж хэлж болно. Энд нэг зүйлийг онцлон хэлэхэд “Хан жаргалант ховд” хоршооны энэхүү нэрийн дэлгүүр нь Улаанбаатар хотын Мах импекс компаний үйлдвэрийн нэрийн дэлгүүрээс харьцангуй том дэлгүүр гэдгийг зарим уншигчид мэдэж байгаа байх. Цаашид эднийх хаяг шошго, сав баглаа боодлын шинэчлэл хийх, Котлет, бөөрөнхий мах хийх, мөн мах бэлтгэх зэрэг нэлээдгүй ажил хийхээр төлөвлөөд байгаа ажээ.

Бидний нэгэн олзуурхаж явдаг зүйл бол жилийн жилд, нэн ялангуяа хаврын улиралд махны үнэ манай аймагт тэнгэрт гартлаа өсч байхад эднийх хиам, мах махан бүтээгдэхүүнийхээ үнийг өсгөдөггүй, үнээ барьж чаддаг. Нэг үгээр бол түүхий эдийнхээ хангамжийг сайн хийж, махны үнийн өсөлтийг тодорхой хэмжээгээр барьж чаддаг явдал юм. Энэ мэтчилэн нэмүү өртөг шингээн, бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж байгаа үйлдвэр аж ахуй нэгжүүдийг орон нутагт бодлогын түвшинд мах нөөцлөх, бэлтгэх тал дээр нь жаахан ч гэсэн дэмжээд өгвөл ченжүүдийн гараар орж, иргэдэд хүртээмжгүй явсаар ирсэн махны нөөц бэлтгэлийн ажил ахицтай байх болов уу гэдгийг онцлон дурдахыг хүсэв.

1488434 712605398757200 345388066 n

Хан Жаргалант Ховд хоршоо маань аймаг болон бүс нутгийн хэмжээнд ажил үйлс, бүтээгдэхүүнийхээ чанар чанасаагаар олон удаа шалгарч, амжилт үзүүлсэн хэрэглэгчдийн итгэлтэй танил гэдгийг уншигчид мэдэж байгаа. Тухайлбал, 2007 онд Баруун бүсийн шилдэг бүтээгдэхүүн” цомын эзэн болсон бөгөөд энэхүү чансаагаа зургаа дахь жилдээ хадгалсаар явна. Мөн Ховд аймаг болон баруун бүсэд зохиогдож буй уралдаан тэмцээнүүдэд алт, мөнгөн медаль олныг авч байсан төдийгүй МХГ, Стандарчилал хэмжилзүйн газруудын итгэмжлэл, НДХ, Татварын хэлтсүүдийн талархал зэргийг дурдаж болно. Тус байгууллагын ажил үйлстэй танилцахаар зорьсон маань чамлалтгүй олзтой байж, чихэнд чимэгтэй мэдээллийг уншигч олондоо хүргэлээ. Тус хоршооны удирдлага, хамт олны зүгээс манай сониноор дамжуулан “үйлдвэрлэл үйлчилгээгээ явуулахад үргэлж дэмжин урам өгч, хамтран ажиллаж байдаг бүх хэрэглэгчиддээ баярлаж талархсанаа илэрхийлэн, ирэх ондоо эрүүл энх, эрч хүчээр дүүрэн гэгээлэг оршихын өлзийтэй ерөөлийг өргөн дэвшүүлснийг” уламжилъя.

                                                                                                                                                                          Ж.САРУУЛ

2013 оны аймгийн төсвийг тодотгож, санхүүгийн боломжийг хязгаарлав

Цаг үе – Нийгэм

-           Аймгийн ИТХ-ийн ээлжит бус хуралдааны тухай -

1451989 413532672106589 968605402 n

Энэ сарын 13-нд аймгийн ИТХ-ын ээлжит бус хуралдаанаар аймгийн 2013 оны төсөвт хийгдсэн тодотголыг хэлэлцэж батлав.

Улсын болон орон нутгийн төсвийн орлогын бүрдүүлэлт хангалтгүй биелж, нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн тэнцлийн алдагдал ДНБ-ний 2 хувиас хэтэрэхгүй байх бодлого алдагдсан тул ийнхүү төсөвт тодотгол хийх шаардлагатай болжээ.

Манай аймгийн хувьд орон нутгийн төсвийн орлогын гүйцэтгэл 13 хувиар, үүнээс татварын орлого 16,7 хувиар, хөрөнгийн орлого 73 хувиар тасарч, орон нутгийн төсвийн өр өмнөх оныхоос 176.7, авлага 44.8 сая төгрөгөөр нэмэгдсэн зэрэг нь төсвийг тодотгох зайлшгүй үндэслэл болж байгаа ажээ.

Улсын нэгдсэн төсөвт хийгдсэн тодотголоор орон нутгийн төсвийн орлогыг 1012,5 сая, зарлагыг 1088,4 сая, ОНХС-ын санхүүжилтийг 1585,8 сая, орон нутагт чиг үүрэг нь шилжиж ирсэн байгууллагуудын тусгай зориулалтын шилжүүлгийг 350,0 сая, санхүүгийн дэмжлэгийг 76,0 сая төгрөгөөр тус тус бууруулахаар баталсан байна.

Тиймээс энэхүү чиглэлийг удирдлага болгон аймгийн ИТХ-аар орон нутгийн төсвийн орлогыг 602,0 сая, сумдын төсвийн орлогыг 0,2-28,6 сая, аймгийн төвлөрсөн төсвийн орлогыг 784,2 сая төгрөгөөр Боловсролын салбарын зардлыг 350,0 сая орон нутгийн төсвийн зарлагыг 814,6 сая төгрөгөөр, аймгийн орон нутгийн хөгжлийн сангийн санхүүжилтийг, 634,8 сая, сумдын орон нутгийн хөгжлийн сангийн санхүүжилтийг 951,0 сая төгрөгөөр, улсын төсвийн санхүүжилтээр хэрэгжих хөрөнгө оруулалт, төсөл арга хэмжээний зардлыг 25632,7 сая төгрөгөөр тус тус хасаж баталжээ.  

Ийнхүү 2013 оны төсөвт хийгдсэн тодотголоор төсвийн орлогын төлөвлөгөө ихээхэн шахуу батлагдаж байгаа тул, орлогыг нэр төрлөөр нь жигд ханган биелүүлэх, тасарч буй орлогыг өөр нэр төрлөөр нөхөх арга хэмжээ авч, зарлагын эх үүсвэрийг бүрдүүлэх, байгууллагын дотоод томилолт, тээвэр шатахуун, шуудан холбоо, бичиг хэрэг, шагнал урамшил, нэг удаагийн тэтгэмж, сургалт семинар, ном хэвлэл авах болон урсгал засварын зардлаас хэмнэлт гаргах, төсвийн хөрөнгөөр дайллага, цайллага хийх, баяр ёслолыг үрэлгэн тэмдэглэхийг зогсоох, дутагдаж буй зардлын нэр төрөлд судалгаа хийж, шалтгааныг тогтоох, сум хөгжүүлэх сангийн зарцуулалт, зээлийн эргэн төлөлтийг сайжруулах замаар оны эцэст өр авлагагүй гарах зорилт дэвшүүлсэн байна.

Төсвийн тодотгол хийгдсэнээр төсвийн байгууллагууд зарлагаа бууруулж бүсээ чангалахын зэрэгцээ бүтээн байгуулалтын ажлууд ч зогсонги байдалд орох нь. Тухайлбал манай аймагт хэрэгжиж буй 31 төсөл арга хэмжээний 25632,7 сая төгрөгийн санхүүжилтийг хассан тухай дээр үгүүлсэн.

Хэдийгээр төсвийн орлого зарлага бүхэлдээ ийнхүү хасагдаж байгаа хэдий ч зарим нэр төрлийн зардлууд нэмэгдсэн бололтой. Үүнд төсвийн байгууллагуудын шинээр батлагдсан орон тооны зардалд 20,4 сая, ХАА-ны хэлтсийн шатахуун, тоног төхөөрөмжид 7,9 сая, шууд ардчиллын сургалтанд хамрагдсан сумдын дарга нарын томилолтын зардалд 42.6 сая, аймгийн ЗДТГ болон ГИХАЭ албанд суудлын машин авахад 155,0 сая төгрөгийг нэмж тусгажээ. Хуралдааны үеэр ЗДТГ-т суудлын машин авах ямар шаардлага байгааг төлөөлөгчид асууж, шүүмжилж байсан.

Эдгээр нэмэгдсэн зардлуудын зориулалт нэр төрлүүдийг ажиглаад үзэхэд харин ч шаардлагагүй зүйлүүдэд зардал нэмж тусгасан юм шиг санагдаж байгааг уншигчид хянан болгооно бизээ. Хэрвээ зөв бодлого явуулах юм бол төсвийн байгууллагын орон тоо, дарга нарын томилолт зэргийн зардлыг нэмэгдүүлэх шаардлагагүй баймаар юм гэж зарим оролцогчид, хүмүүс санал бодлоо илэрхийлж байлаа.    

                                                                                                                                                                                    Редакци

  

 

 

 

 

Өртэй Монгол!

Urtei Mongol

Монгол Улсын гадаад өр 10 тэрбум ам.долларт хүрч, аюулын улаан гэрлийг анивчуулж эхэлсэн ч Засгийн газар өр тавихаас буцахгүй нь. Ирэх онд гадаад өрийн хэмжээг ДНБ-ий 60 хувьд хүргэхээр давшиж эхэллээ. Хэрэв УИХ, Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд өөрчлөлт оруулахыг дэмжин баталбал Монгол Улсын нэг иргэнд ногдох өрийн хэмжээ зузаарна. Одоогоор Монгол Улсын нэг иргэнд ногдох өр 3.4 сая төгрөгөөр хэмжигдэж байна. Үүнд иргэн таны хэн нэгэнд өгөх өр, арилжааны банкнаас авчихаад төлж чадахгүй байгаа зээл хамаарахгүй юм.

Уг нь хуулиа тогтвортой мөрддөг Засгийн газартайсан бол Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд зааснаар гадаад өрийн хэмжээг ирэх онд буулгах ёстой. Тодруулбал, ДНБ-ий 40 хувь руу оруулах үүргийг Засгийн газар хүлээж  байгаа юм. Гэвч өрийн хэмжээг ирэх онд ДНБ-ий 60 хувьд хүргэхээр зүтгэж буй нь өрийг буулгаж чадахгүй гэдгээ илэрхийлж байгаа хэрэг бололтой. Тэгвэл өр тавихын цаад зорилго нь юу вэ? Сонирхвол үнэт цаас гаргахад чиглэжээ. Үнэт цаас бол цаад агуулгаараа өрийн бичиг.

Зөвхөн өнгөрсөн өвөл гадаад зах зээлээс босгосон “Чингис бонд”-ын хүүгийн өрийг тооцоход жил хүрэхгүйн хугацаанд 108.8 тэрбум төгрөгийг Монгол Улс төлжээ. Үүгээр юу хийж болох байсан бэ? Зарим улстөрчийн тодотгосноор бол 325 цэцэрлэг, 108 сургууль барих мөнгийг салхинд хийсгэлээ гэж хэлж болох аж. Харин Монгол ингэтлээ баяжчихсан орон уу, үгүй шүү дээ.

Иргэн бүр нь өртэй шахам амьдарч буй. Дотоодын зээлээ аваад үзье, хотынхон нь 20 жилийн хугацаатай орон сууцны зээлтэй, малчид нь малаа барьцаалан 3-4 сая төгрөгийн зээлтэй сууж байгаа бол ахмадууд нь тэтгэврийн зээлтэй. Эмч, багш, цахилгаанчин гээд төрийн албанд хамаарах бүх хүн цалингийн зээлтэй, зээлээс зээлийн хооронд амьдралаа чирч явна. Хувийн секторт ажиллагсад ч ялгарах зүйлгүй. Хэрвээ “Чингис бонд”-ын хүүнд төлсөн 108.8 тэрбум төгрөгийг Монгол иргэдийнхээ амьдралын чанарыг сайжруулахад, үгүй ядахдаа зээлээр амьдарч байгаа иргэддээ нэг удаагийн дэмжлэг болгоод өгчихсөн бол харамсах юм үнэндээ алга.

Гэтэл улсаа өрөнд унаган, унаган босгосон 1.5 тэрбум ам.доллараар Шинэчлэлийн Засгийн газар юу хийв. Ерөнхийлөгчийн урьдчилсан сануулсан шиг 1 төгрөг зараад 2 төгрөг олох төсөлд зарцуулж чадсан уу. “Гудамж” төслийг нь аваад үзье, нийслэлийн хэмжээнд 33 уулзвар баригдсанаар авто машины түгжрэл буурна гэх “үлгэр”-ийг сайд Н.Батбаяр өвөл ярьж байв. Арав гаруй уулзвар өргөтгөсөн байтал яагаад түгжрэл саарахгүй байгаа юм бэ. Тэр тусмаа 1 км замын өртөг 530 сая төгрөг байхад нэг уулзварын өргөтгөл яагаад 3-5 тэрбум төгрөг байна вэ. Ямар их мөнгө иддэг өргөтгөл вэ. Ийм байхад сайд нь “Чингис бонд бол өр биш, төлж чадахгүй байгаа зээлийг өр гэдэг юм” хэмээн инээж суугааг юу гэж тайлбарлах вэ. Дамшиглал уу, эсвэл бүр тэрэндээ тулчихсан тэнэг үү.

Тэр тусмаа 1.5 тэрбум ам.долларын 500 сая ам.долларыг таван жилийн дараа төлөх бол 1 тэрбум ам.долларыг дараагийн таван жилд төлөх үүргийг Монгол Улсын Засгийн газар хүлээж буй. Тэр хүртэл “Чингис бонд”-ын хүүнд Монгол Улс хэдэн тэрбумаар тоологдох мөнгийг төлөх бол… Бодохоос ч аймаар. Ийм байж, гадаад өрийн хэмжээгээ дахин нэмж, Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулиа өөрчлөх гээд явж байгаа энэ Засгийн газарт Монголын хувь заяаг боддог сайд байна уу гэж асуумаар байна.

Бас нэг өртэй холбогдох асуудлыг мартах нь, Төсвийн хүрээний дунд хугацааны мэдэгдэлд 2013 оны тавдугаар сарын 23-нд Монгол Улс 8.3 их наяд төгрөгийн өртэй гэж гарсан байсан. Харин саяхны Засгийн газрын мэдээллээр аравдугаар сарын байдлаар өр 10.3 их наяд болж өссөн харагдсан. Тавхан сарын хугацаанд өр гэв гэнэт 2 их наяд төгрөгөөр нэмэгдсэний цаад шалтгаан юу болохыг ард түмэндээ тайлбарлах цаг болсон юм биш үү.

Мөн УИХ-ын гишүүд ард түмнээс сонгогдсон юм бол, Засгийн газрынхаа атганд орчихоогүй юм бол Монгол Улсын 2014 оны Төсвийн тухай хуульд чанга гараар хандах цаг болж. Тэр тусмаа Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулиа хэвээр мөрдөх талд УИХ шийдвэрээ гаргахгүй юм бол Монгол Улсын гадаад өр ДНБ-ий 60 хувьд хүрнэ гэдэг бол Грекийн араас алхана л гэсэн үг. 1993 онд орос ах нар Их өрийг цайруулж Монгол хүний нуруу тэнийж байсан, түүн шиг аз дахиад тохионо гэж үү. Би лав өрөөс айж байна.

Г.ДАРЬ (Эх сурвалж Yanaa.mn)

 

Жижиг, дунд үйлдвэр эрхлэгчдийн анхааралд Зээлийн батлан даалтын сан

Монгол Улсын Их хурлаас жижиг дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх, жижиг, дунд үйлдвэр эрхлэгчдийн санхүүгийн эх үүсвэр, санхүүжилтийг нэмэгдүүлэхэд зээлийн батлан даалтын үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэх эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх зорилгоор 2012 оны 02 дугаар сарын 10-нд Зээлийн батлан даалтын сангийн тухай хуулийг баталсан.

Монгол Улсын Засгийн газрын 2012-2016 оны үйл ажиллагааны мөрийн хөтөлбөрт Зээлийн батлан даалтын сангийн үйл ажиллагааг эхлүүлэх, эрчимжүүлэх зорилт тусгагдаж, санг үүсгэн байгуулах хөрөнгийг олгосноор Зээлийн батлан даалтын үйл ажиллагааг эхлүүлээд байна.

Зээлийн батлан даалтын сан нь банк санхүүгийн байгууллагаас зээл авахыг хүссэн боловч барьцаа хөрөнгө нь хүрэлцэхгүй байгаа жижиг, дунд үйлдвэр эрхлэгчид тухайн зээлийн 60 хүртэл хувьд батлан даалт гаргах ашгийн төлөө бус хуулийн этгээд юм.

Засгийн газраас зээлийн барьцаа хөрөнгийн үнэлгээ муу, жижиг, дунд үйлдвэр эрхлэгчийн барьцаа хөрөнгө зээл авахад нь хүрэлцэхгүй байдаг тул хөдөө орон нутагт зээлийн батлан даалтыг түлхүү олгох бодлого, чиглэл баримталж байна.

Зээлийн батлан даалтад хамрагдах жижиг, дунд үйлдвэр эрхлэгч нь сантай хамтран ажиллах гэрээ байгуулсан банкны аймаг, сумын салбар нэгжид хандан хүсэлтээ гаргаж, зээлээ судлуулна. Банк нь жижиг дунд үйлдвэр эрхлэгчийн батлан даалтад хамрагдах хүсэлтийг зээл олгох дүгнэлтийн хамт санд ирүүлснээр ажлын 10 хоногийн дотор батлан даалт олгох эсэх шийдвэрийг гаргана.

Өнөөдрийн байдлаар зээлийн батлан даалтын сантай дараах банкууд хамтран ажиллах гэрээ байгуулан ажиллаж байна. Үүнд:

  1. 1.Төрийн банк
  2. 2.Хаан банк \Хуучин Хадгаламж банк орно\
  3. 3.Голомт банк
  4. 4.Хас банк
  5. 5.Капитал банк
  6. 6.Чингис хаан банк

Зээлийн батлан даалтыг дараах нөхцлөөр гаргана. Үүнд:

  • Батлан даалтын хэмжээ: Нэг зээлдэгчид тухайн зээлийн 60 хүртэл хувьд батлан даалт гаргана.
  • Нэг батлан даалтын дээд хэмжээ 250.0 сая төгрөгөөс хэтрэхгүй байна.
  • Батлан даалтын төрөл: Зээлийн батлан даалтыг эргэлтийн хөрөнгийн, хөрөнгө оруулалтын, бичил зээлийн гэсэн 3 төрлөөр гаргана.
  • Батлан даалтын шимтгэл: Батлан даалтын шимтгэлийг авах зээлийн дүнгээс бус батлан даалтын дүнгээс тооцож, 1 хүртэл жилийн хугацаатай зээл авбал 1%, 1-2 жилийн хугацаатай бол 2%, 2-оос дээш жилийн хугацаатай бол 3%-иар тооцож зээлдэгч төлнө.
  • Батлан даалтын хураамж: Хураамж нь 10000 төгрөг байх ба батлан даалт гаргуулсан эсэхээс үл хамааран зээлдэгч төлнө.
  • Батлан даалтын хугацаа: Зээлдэгч банк 2-ын байгуулсан гэрээний хугацаанаас хэтрэхгүй байна.

Зээлийн батлан даалтын сан нь 2013 оны 8 сарын 31-ний байдлаар барилга, газар тариалан, фермер, гэр ахуйн модон эдлэлийн жижиг, дунд үйлдвэрийг дэмжиж 14 иргэн, аж ахуйн нэгжид 3,183,0 сая төгрөгийн зээлэнд 958,4 сая төгрөгийн батлан даалт гаргаад байгаагийн 50 % нь орон нутгийн аж ахуйн нэгж, иргэн байна.

Жижиг, дунд үйлдвэрлэгч зээлийн батлан даалтанд хамрагдсанаар зээл авахад хамгийн их тулгардаг барьцаа хөрөнгө хүрэлцдэггүй асуудлыг шийдвэрлэх бүрэн боломж бүрдэх юм.

Тус сангийн дэлгэрэнгүй мэдээллийг сангийн www.lgf.mn цахим хуудаснаас болон 70110057 дугаарын утсаар холбогдож авна уу.

 

 

 

 

 

Жижиг, дунд үйлдвэр эрхлэгчдийн анхааралд

 

Зээлийн батлан даалтын сан

 

Монгол Улсын Их хурлаас жижиг дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх, жижиг, дунд үйлдвэр эрхлэгчдийн санхүүгийн эх үүсвэр, санхүүжилтийг нэмэгдүүлэхэд зээлийн батлан даалтын үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэх эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх зорилгоор 2012 оны 02 дугаар сарын 10-нд Зээлийн батлан даалтын сангийн тухай хуулийг баталсан.

Монгол Улсын Засгийн газрын 2012-2016 оны үйл ажиллагааны мөрийн хөтөлбөрт Зээлийн батлан даалтын сангийн үйл ажиллагааг эхлүүлэх, эрчимжүүлэх зорилт тусгагдаж, санг үүсгэн байгуулах хөрөнгийг олгосноор Зээлийн батлан даалтын үйл ажиллагааг эхлүүлээд байна.

Зээлийн батлан даалтын сан нь банк санхүүгийн байгууллагаас зээл авахыг хүссэн боловч барьцаа хөрөнгө нь хүрэлцэхгүй байгаа жижиг, дунд үйлдвэр эрхлэгчид тухайн зээлийн 60 хүртэл хувьд батлан даалт гаргах ашгийн төлөө бус хуулийн этгээд юм.

Засгийн газраас зээлийн барьцаа хөрөнгийн үнэлгээ муу, жижиг, дунд үйлдвэр эрхлэгчийн барьцаа хөрөнгө зээл авахад нь хүрэлцэхгүй байдаг тул хөдөө орон нутагт зээлийн батлан даалтыг түлхүү олгох бодлого, чиглэл баримталж байна.

Зээлийн батлан даалтад хамрагдах жижиг, дунд үйлдвэр эрхлэгч нь сантай хамтран ажиллах гэрээ байгуулсан банкны аймаг, сумын салбар нэгжид хандан хүсэлтээ гаргаж, зээлээ судлуулна. Банк нь жижиг дунд үйлдвэр эрхлэгчийн батлан даалтад хамрагдах хүсэлтийг зээл олгох дүгнэлтийн хамт санд ирүүлснээр ажлын 10 хоногийн дотор батлан даалт олгох эсэх шийдвэрийг гаргана.

Өнөөдрийн байдлаар зээлийн батлан даалтын сантай дараах банкууд хамтран ажиллах гэрээ байгуулан ажиллаж байна. Үүнд:

1.             Төрийн банк

2.             Хаан банк \Хуучин Хадгаламж банк орно\

3.             Голомт банк

4.             Хас банк

5.             Капитал банк

6.             Чингис хаан банк

Зээлийн батлан даалтыг дараах нөхцлөөр гаргана. Үүнд:

              Батлан даалтын хэмжээ: Нэг зээлдэгчид тухайн зээлийн 60 хүртэл хувьд батлан даалт гаргана.

              Нэг батлан даалтын дээд хэмжээ 250.0 сая төгрөгөөс хэтрэхгүй байна.

              Батлан даалтын төрөл: Зээлийн батлан даалтыг эргэлтийн хөрөнгийн, хөрөнгө оруулалтын, бичил зээлийн гэсэн 3 төрлөөр гаргана.

              Батлан даалтын шимтгэл: Батлан даалтын шимтгэлийг авах зээлийн дүнгээс бус батлан даалтын дүнгээс тооцож, 1 хүртэл жилийн хугацаатай зээл авбал 1%, 1-2 жилийн хугацаатай бол 2%, 2-оос дээш жилийн хугацаатай бол 3%-иар тооцож зээлдэгч төлнө.

              Батлан даалтын хураамж: Хураамж нь 10000 төгрөг байх ба батлан даалт гаргуулсан эсэхээс үл хамааран зээлдэгч төлнө.

              Батлан даалтын хугацаа: Зээлдэгч банк 2-ын байгуулсан гэрээний хугацаанаас хэтрэхгүй байна.

Зээлийн батлан даалтын сан нь 2013 оны 8 сарын 31-ний байдлаар барилга, газар тариалан, фермер, гэр ахуйн модон эдлэлийн жижиг, дунд үйлдвэрийг дэмжиж 14 иргэн, аж ахуйн нэгжид 3,183,0 сая төгрөгийн зээлэнд 958,4 сая төгрөгийн батлан даалт гаргаад байгаагийн 50 % нь орон нутгийн аж ахуйн нэгж, иргэн байна.

Жижиг, дунд үйлдвэрлэгч зээлийн батлан даалтанд хамрагдсанаар зээл авахад хамгийн их тулгардаг барьцаа хөрөнгө хүрэлцдэггүй асуудлыг шийдвэрлэх бүрэн боломж бүрдэх юм.

Тус сангийн дэлгэрэнгүй мэдээллийг сангийн www.lgf.mn цахим хуудаснаас болон 70110057 дугаарын утсаар холбогдож авна уу.

 

Монгол банк бие даасан байж болохгүй юу?.

Mongol bank 10.09

Ц.Нямдорж  гишүүн парламентийн танхимд юу ч хамаагүй ярьж л байвал хүмүүст  таалагдана гэж боддог болчихсон бололтой. Өчигдөр Эдийн засгийн байнгын хорооны хуралдаан дээр баахан “азаргалав”. Мань хүн лут банкир болчихжээ. “Төрөөс мөнгөний бодлогын талаар 2014 онд баримтлах үндсэн чиглэл батлах тухай” УИХ-ын тогтоолын төслийг хэлэлцэх эсэх талаар маргаан өрнөхөд Ц.Нямдорж гишүүн Монгол банкны Ерөнхийлөгч Н.Золжаргал руу дайрч, “2014 оны мөнгөний бодлого чинь заль мэх болж байна. Энэ нөхөр бүр Засгийн газрын тэргүүн шиг ярьж байна. Гурван их наяд төгрөг цацсан ийм том эрх мэдэлтэй, дээр нь төгрөгийн тогтвортой байдлыг хангаж чадаагүй бол Монгол банк тарвал таарна” гэж томров. Хашир урьд нь Хууль зүйн сайдаар олон жил ажиллахдаа хариуцсан салбартаа олигтой шинэтгэл хийж чадаагүйг өнөөдөр захын чавганц нар ч мэддэг болсон л доо, уг нь. Гэвч тэр гэмээ мэддэггүй нь тэмээ гэдгээрээ үл мэддэгтэй адил болов бололтой. Тэгээд бүр сүүлдээ Монгол банкийг яллагч болж хувирч байх юм. Аливаа асуудлаар шүүмж хэлж бололгүй л яахав. Гэхдээ өнөөгийн Монгол банкны удирдлага хаа очиж Сү.Батболдын засаглалын үеийнх шиг Засгийн газрынхаа өвөрт орчихолгүй, инфляцийг 9,4 хувь хүртэл бууруулж, дотоодын үйлдвэрлэлээ чадлынхаа хэрээр тордсон байна. Энэ нь  бага гэлтгүй ахиц амжилт юм шүү.

Ер нь Төв банкны мөнгөний бодлогыг авч үзэх гэвэл бид энэ байгууллагын урт түүхийг эргэж харах хэрэгтэй байгаа юм. Европт Төв банк үүсч хөгжсөн нь хоёрхон шалтгаантай. Нэг дэх нь, Засгийн газрууд хувийн арилжааны банкуудад улс төрийн дэмжлэг үзүүлж, шанд нь тэднээс санхүүгийн туслалцаа авдаг явдал байлаа. Хоёр дахь нь, мөн л улс төрийн зорилгоор мөнгөн тэмдэгтийг төвлөрсөн журмаар гүйлгээнд гаргахыг чухалд үзсэн. Гэвч эдгээр нь алдаа дагуулж  байв. Тэр байтугай 20 дугаар зууны эхэн үе хүртэл Төв банкнаас мөнгөн тэмдэгт гүйлгээнд гаргах нь зөв, буруу хэмээн маргалдсаар байжээ. Сүүлдээ Төв банкууд арилжааны үйл ажиллагаанаас салсан түүхтэй. Манай улсын хувьд Төв банк нь 1990-ээд оны эхэнд албан ёсоор арилжааны үйл ажиллагаанаас татгалзсан. Эцсийн дүнд энэ нь зөв алхам байжээ. Угаасаа мөнгөний бодлогыг улс төрийн нөлөөнөөс хол байлгахын тулд Төв банкийг байгуулдаг аж. Эс тэгвээс дурын нэг Ц.Нямдоржтон давхиж очоод мөнгө нийлүүлэхийг шаардаж, шахаад унана. “Миний сонгогдсон тойргийн архины үйлдвэр дампуурах гээд байна, алив мөнгө, мөнгө” гэж орилох улс төрчдийн үгээр Төв банкны захирал тийш нь хэдэн төгрөг нийлүүлбэл ёстой баларна гэсэн үг шүү дээ.  Тэгээд ч орчин цагийн Төв банкны бие даасан байдал юу юунаас илүү үнэ цэнэтэйг ойлгох улс төрч ховор бол бүүр алийгаа алдана.

Олон улсын судалгаагаар бие даасан байдал нь хангагдсан Төв банк инфляцийг барих зорилтоо овоо гайгүй хэрэгжүүлдэг юм байна. Тийм орнуудад төсвийн алдагдал ч харьцангуй бага байдаг ажээ. Тэгвэл Монголын өнөөгийн байдал ямархуу байгаа билээ. Төсвийн алдагдал нь талийж одож. Өнгөрсөн наймдугаар сарын эхээр доллар чангарч, төгрөг сулдаа унав. Аль нь ч Засгийн газрын үйл ажиллагаатай л илүү холбоотой байлаа. Харин Ц.Нямдоржтонд  боорлуулаад байгаа Монгол банк нь дотоодын үйлдвэрлэл, ялангуяа дэд бүтэц, барилгын материал, шатахуун, хөдөө аж ахуй зэрэгт төгрөг нийлүүлж, ажлын байраа хадгалах, улмаар нэмэгдүүлэх чиглэлд анхаарч, нийтдээ гурван их наядыг цацаагүй байсан бол жинхэнэ хямрал нүүрлээд дуусах байлаа гэж мэргэжилтнүүд хэлж байна. Тэдний энэ үг Ц.Нямдоржийнхоос лав тэс өөр ажээ. Адаглаад л Сү.Батболдын Засгийн газрын үед шийдэгдсэн Оюу толгойн алтны үнэ Бээжингийн банк руу 100 хувь  урсах урсгалыг  нааш нь татаж Монгол банк руугаа хийх бодлогын өөрчлөлтийг Н.Золжаргал нар хийх гэж хичээж байна. 2009 онд 88 мянган хүнээ ажилгүй болгож, гудамжинд гаргасан бол Монгол банкны 2013 оны мөнгөний бодлогын үр дүнд 177 мянган ажлын байр хамгаалагдаж үлдэв. Мөн өнөөх түрүүчийн засаглалын  лайтай 21 мянгууд иргэдийн гар дээр тараагдаагүйсэн бол өнөөдөр айл өрхүүдийн маань орлого  4,5 дахин өсөх байсан тухай нэгэн эх сурвалж тун гунигтайхан хэлээд санаа алдаж сууна лээ.

Хэрвээ Монгол банк дээрх гурван их наядаа Засгийн газарт өгсөн бол төрөөс төрсөн тэрбумтангуудын эгнээ хэдээр өсөх байсныг  таашгүй. Ёстой алаад өгөх байсан биз. Үүнийг нь мэдээд Монгол банк хувийн сектор луугаа энэ мөнгөө хийсэн нь ажлын байраа хадгалахад ихээхэн нэмэр болсон гэж бас нэг найдвартай эх сурвалж буюу мэргэжлийн хүн хэллээ. Энэ үнэн болов уу. Нийтдээ 40 гаруй үйлдвэр лүү 200 гаруй тэрбумыг хийжээ. Одоо тэдгээрт ажил ундарч, шинэ бүтээгдэхүүн нийлүүлэгдэж буй аж.

Монгол банк ингэж бие даасан байдлаар ажиллахад улс төрийн зарим хүчнүүд дургүй байгаа нь тун сонин. Яг л 2000-аад оны эхэн үеийнх шигээ тэд согтуу хэдэн оюутны тэтгэлгийг нэмэх ухааны юмаа яриад явахаас биш, үндэсний үйлдвэрлэлээ өсгөж, импортыг бүрэн орлох хэмжээний макро эдийн засгийн зорилтуудыг хэрэгжүүлэх энээ тэрээг бүр   дурсахгүй нь бололтой.  Үнэндээ энэ бол нэгэн төрлийн гажиг, сэтгэлгээний эмгэг байхаа. Монгол банкны дэвшүүлж буй “Төрөөс мөнгөний бодлогын талаар 2014 онд баримтлах үндсэн чиглэл”-д инфляцийг зургаа, долоон хувьд хүргэнэ гэхээр Ц.Нямдоржтонгууд нүд нь орой дээрээ гартал гайхаж, дэмий л “Заль мэх” гэх ухааны юм хэлээд байгааг ойлгох “ухаантан” бас алга байна. Ер нь Монгол банк бие даасан байдлаа хадгалж үлдэхэд Ц.Нямдоржтонгууд  нь “хорлогдох” гээд байгаа юм уу, бурхан минь.  

Б.ОТГОНБАЯР (Эх сурвалж Newsb.mn)

 

 



 

 

 

 


Ховдын Толь Шинэ дугаар гарлаа

    Khovdiin-toli

Ирээдүйн Толь шинэ дугаар гарлаа

ireeduin-toli

Бизнес Толь шинэ дугаар

biznes-toli

ТАНЫ СОНОРТ

galdaТүүхэн хүмүүн

Цаг агаарын мэдээ