Download Firefox
Download Firefox

Friday, Oct 20th

Last update02:33:29 AM GMT

Profile

Layout

Direction

Menu Style

Cpanel
You are here МЭДЭЭ Чухал мэдээ ЧУХАЛ МЭДЭЭ

ЧУХАЛ МЭДЭЭ

Сэтгүүл зүй болон боловсролын чиглэлээр хил орчмын хамтын ажиллагааг өргөжүүлнэ

  • PDF

Есдүгээр сарын 13-15-ны өдрүүдэд Баян-Өлгий аймагт ОХУ –ын АБНУ болон Монгол улсын баруун аймгуудын сэтгүүлчид, боловсролын салбарынхны хамтын ажиллагааны хүрээнд уулзалт, зөвлөгөөн зохион байгуулагдсанаас гадна Баян-Өлгийд аймагт байгуулагдан үйл ажиллагаа явуулж буй ОХУ-ын Соёл, шинжлэх ухаан, мэдээллийн төвтэй хамтран Баян-Өлгий аймгийн зарим сургуулиуд боловсролын байгууллага дээр SANY0003Орос хэлний сургалтыг чанаржуулахад чиглэгдсэн уулзалт, ярилцлага хэлэлцүүлгүүд явагдав.

2017 оны 5, 6 дугаар саруудад Улаанбаатар хот дахь ОХУ-ын Соёл, шинжлэх ухаан, мэдээллийн төвийн салбаруудыг зарим аймгуудад байгуулсанд баруун бүсийн аймгууд багтсан байдаг. Ховд аймагт энэхүү төвийг байгуулахдаа аймгийн БСУГ-ыг түшиглсэн бол Баян-Өлгий аймагт тусад нь бие даасан байдлаар тусгай өрөө тасалгаа, сургалтын танхимтай, тогтмол үйл ажиллагаа явуулдаг албан байгууллагын зарчмаар зохион байгуулсан байна. 

ОХУ-ын АБНУ-ын Сэтгүүлчдийн холбоо, Худалдаа аж үйлдвэрийн танхим, Баян-Өлгий аймаг дахь ОХУ-ын СШУМ-ын төвийн салбар, Ховд аймагт төвтэй “Шинэ эвлэл” орон нутгийн сэтгүүлчдийн холбооноос хамтран зохион байгуулсан энэхүү үйл ажиллагаанд ОХУ-ын АБНУ-ын Сэтгүүлчдийн холбооны дэд дарга, гавъяат сэтгүүлч Алексей Сергеевич Ивашкин, АБНУ-ын Худалдаа аж үйлдвэрийн танхимын дэд дарга Андрей Александрович Жуков, Баян-Өлгий аймаг дахь ОХУ-ын СШУМ-ийн төвийн эрхлэгч К.Жулдыз, Ховд аймагт төвтэй Шинэ эвлэл орон нутгийн сэтгүүлчдийн холбооны тэргүүн Г.Төрмөнх, сэтгүүлч П.Гантөмөр, Баян-Өлгий аймаг дахь МСЭ-ийн салбар зөвлөлийн дарга Б.Өмирбек нар болон тус аймгийн сэтгүүлчид, сургуулийн удирдлагууд багш нар сурагчид болон холбогдох бусад хүмүүс оролцсон.

9 дүгээр сарын 13-ны өдөр баян-Өлгий аймгийн дунд сургуулиудын ахлах ангийн ангийн сурагчдын дунд чөлөөт хэлэлцүүлэг, ярилцлага, мөн сурагчид оюутнууд орос хэл сонирхон судлагч иргэд олон нийтийн дунд Орос хэлний мэдлэг эзэмшүүлэхэд чиглэгдсэн лекц, сургалт, 9 дүгээр сарын 14-ны өдөр Монгол улсын баруун аймгууд (Ховд, Баян-Өлгий, Увс) болон ОХУ-ын АБНУ-ын сэтгүүлчдийн байгууллагын төлөөллүүдийн уулзалт, Баян-Өлгий аймгийн “Зайд” хувийн дунд сургууль дээр багш нар, сургуулийн удирдлага, судлаачид, сэтгүүлчдийг хамруулсан “Орчин үеийн ерөнхий боловсролын сургалтын чиг хандлагийн тухай” хэлэлцүүлэг, ярилцлага, гадаад хэлний нээлттэй хичээлүүд, түүнчлэн ОХУ-ын СШУМ-ын төв дээр лекц сургалтууд, 9 дүгээр сарын 15-ны өдөр сэтгүүлчдийн чөлөөт уулзалтууд өрнөсөн юм.Zaiad 1Эдгээр арга хэмжээний үеэр хоёр улсын хил орчмын муж, аймгуудын сэтгүүлчдийн байгууллагууд мэдээлэл солилцох, харилцан туршлага судлах, хамтарсан судалгаа, экспидиц зохион байгуулах, бичил төсөл хэрэгжүүлэх боломжуудын талаар санал солилцож, цаашдын хамтын ажиллагааг эрчимжүүлэхээр тохиролцсон бол багш нар болон ахлах ангийн сурагчдыг цөм болгон, зохион байгуулсан уулзалт хэлэлцүүлгийн үеэр гадаад хэлний сургалтыг тойрсон дэвшилттэй шинэлэг санаа оноонуудаа солилцсоноос гадна, санал зөрөлдөөнтэй зөрчилтэй асуудлуудын талаар халуун яриа өрнүүлсэн юм. Тухайлбал Зайд дунд сургуулийн сурагчид өнөөгийн байдлаар Монгол, Казак, Англи, Орос, Турк, Герман гэсэн зургаан хэлний хичээлийг тусгай хөтөлбөрөөр үзэж байгаа аж. Гэвч ерөнхий эрдэмийн суурь боловсрол ээзмшихийн хажуугаар ийн олон хэлний хөтөлбөр үзэх нь сургалтыг саармагжуулах сөрөг үр дагавартай байж болзошгүй талаар зарим судлаачид багш нар ярьж байсан.

ОХУ-аас ирсэн Алексей Сергеевич Ивашкины ярьснаар Britan English буюу Британи аялгад суурилсан англи хэлний хөтөлбөр үзэж байгаа нөхцөлд зэрэгцүүлээд Немц хэлний хөтөлбөр үзэх нь сөрөг үр дагавартай. Учир нь немц хэл бол америк аялгатай төстэй хийгээд их хатуу хэл учир сурагчдын англи хэлээр ярьж сурахад төвөг учруулах самууруулах магадлалтай хэмээн анхааруулсан юм.

“Зайд” дунд сургуульд Германаас уригдан ирсэн Немц хэлний багш, мөн олон улсын байгууллагаас уригдан ирсэн Англи хэлний багш зэрэг гадаад багш нар тусгай хөтөлбөрөөр хичээл заадаг юм байна.

zaiad 2Баян-Өлгий аймаг дахь ОХУ-ын СШУМ-ийн төв нь тогтмол сургалт явуулахаас гадна, ОХУ-ын тухай мэдээлэл таниулга зэрэг үйл ажиллагааг тогтмолжуулан зохион байгуулж, сурагчид оюутнуудыг ОХУ-ын их дээд сургуулиудад сонгосон мэргэжлээрээ элсэн суралцахад нь бэлтгэж, оюуны дэмжлэг үзүүлэх зэргийг чухалчилан ажиллаж байгаа тухай эрхлэгч К.Жулдыз танилцуулсан. ОХУ-ын төлөөлөгч хэлэхдээ “Ховд аймагт байгуулагдсан төв нь хэрхэн ажиллаж байгаа талаар сайн мэдэхгүй байна. Уг төвийн үйл ажиллагааг дунд сургуулиуд руу хандуулах, түүнчлэн Ховд их сургуультай нягт хамтран ажиллахад анхаарах хэрэгтэй гэсэн бидний  санал зөвлөмжийг дамжуулж өгнө үү” хэмээн Шинэ эвлэл орон нутгийн сэтгүүлчдийн холбооны тэргүүн Г.Төрмөнхөөс хүссэн юм.

Мэтгэлцээний дүр зураг

  • PDF

 

Asuuh asuult Ерөнхийлөгчид нэр дэвшигчдийн мэтгэлцээнийг дөрвүүлээ хамт сууж үзэв. Тэгсэн нэг ах маань

- үзэг, цаас аваад ир гэж" байна.
- Яах гэж байгаа юм гэсэн
- тэмдэглэнэ гэж байна. Тэгээд гурвуулангийнх нь дунд тавьсан нийтлэг асуултуудын хариулсан байдал дээр тус тусад нь оноогоо хэл гэж байна. Хоёр, хоёроороо баг болоод оноо өгөв. Мэтгэлцээн дуусахад манай нэгдүгээр багийн үнэлгээгээр
- босоо Ганбаа 7.5 оноо,
- женко Баттулга 0.5 оноо,
- харин М.Энхболд 0 оноо авчээ. Нөгөө ахын маань хоёрдугаар багийн үнэлгээгээр

- М.Энхболдод мөн 0 оноо,
- женкод 1.0 оноо,
- босоо Ганбаад 7.0 оноо өгсөн байв.
Ажиглагдсан зүйл гэвэл MN телевиз маань хэн Засгийн эрхэнд гарна түүнд тал засдаг байдлаа хадгалсаар байгаа нь харагдав. Юу гэвэл нэр дэвшигчдээс тус тусаас нь цохож асуусан асуултууд дээр М.Энхболдоос бараг 50-60 хувьд нь захиалгат асуулт асуув.
"Дөрвөн намын төлөөллөөс бүрдсэн Засгийн газрыг удирдаж, "мундаг хүнд ажил" хийж байх үедээ та тэр бүхнийг яаж эвийг нь олж байсан бэ?" гэх ч юм уу "Таныг аядуу зөөлөн зан чанартай гэж хүмүүс хэлдэг энэ "добрий", "аятайхан" зан чанар тань улс төрд арай зөөлдөхгүй юу" ч гэх шиг хөх инээд хүргэмээр, урьдаас захиалгаар бэлдүүлчихсэн асуултууд байсан бол Х.Баттулгаас дандаа өөр лүү нь дайрсан асуултууд "гэр бүлийнхээ түүхийг ярь", "хүү чинь хар тамхичин гэж байгаагаа тайлбарла" ч гэж байх шиг. Ганбаатараас бол дундаж маягийн асуултууд, заримдаа дайрсан асуулт ч орж ирж байлаа. Ер нь ямар ч асуултууд дээр Сайнхүүгийн Ганбаатар нөгөө хоёроосоо тохой байтугай алд дэлэмээр илүү гэдгээ аархан харуулсан бол Х.Баттулга ярианы эв дүй муутай, бас зарим асуултан дээр шоконд орох байдал ажиглагдсан. М.Энхболдын хувьд хэлж өгөөд цээжлүүлчихсэн юм шиг, ерөнхий бөгөөд бөөрөнхий, жижүүрийн үгээр бүх асуултыг аргацааж өнгөрөөв. Ер нь асуултынхаа мөн чанарыг ойлгохгүй ч байгаа юм шиг, их л өрөвдөлтэй харагдав.
Үнэхээр боловсрол тааруу хүн гэдэг нь ч тодорхой мэдэгдэв. Х.Баттулга ч бас боловсролын түвшин базаахгүй гэдгээ харуулав. босоо Ганбаа болуул бүх асуултанд үндэслэлтэй, гаргалгаатай, хожим нь барих барьцтай, баримт нотолгоотой, жинэхэнэ гавалтай хүн шиг хариулж аархсан гэдгийг өмнө нь хэлсэн.
За ийм л мэтгэлцээн боллоо доо. Ард түмэн маань мундаг юм чинь юу эс андахав дээ, тодорхой ажиглаа байлгүй дээ !

Г.Мөнх

- женко Баттулга 0.5 оноо, 
- харин М.Энхболд 0 оноо авчээ. Нөгөө ахын маань хоёрдугаар багийн үнэлгээгээр 
- М.Энхболдод мөн 0 оноо, 
- женкод 1.0 оноо, 
- босоо Ганбаад 7.0 оноо өгсөн байв. 
Ажиглагдсан зүйл гэвэл MN телевиз маань хэн Засгийн эрхэнд гарна түүнд тал засдаг байдлаа хадгалсаар байгаа нь харагдав. Юу гэвэл нэр дэвшигчдээс тус тусаас нь цохож асуусан асуултууд дээр М.Энхболдоос бараг 50-60 хувьд нь захиалгат асуулт асуув. 
"Дөрвөн намын төлөөллөөс бүрдсэн Засгийн газрыг удирдаж, "мундаг хүнд ажил" хийж байх үедээ та тэр бүхнийг яаж эвийг нь олж байсан бэ?" гэх ч юм уу "Таныг аядуу зөөлөн зан чанартай гэж хүмүүс хэлдэг энэ "добрий", "аятайхан" зан чанар тань улс төрд арай зөөлдөхгүй юу" ч гэх шиг хөх инээд хүргэмээр, урьдаас захиалгаар бэлдүүлчихсэн асуултууд байсан бол Х.Баттулгаас дандаа өөр лүү нь дайрсан асуултууд "гэр бүлийнхээ түүхийг ярь", "хүү чинь хар тамхичин гэж байгаагаа тайлбарла" ч гэж байх шиг. Ганбаатараас бол дундаж маягийн асуултууд, заримдаа дайрсан асуулт ч орж ирж байлаа. Ер нь ямар ч асуултууд дээр Сайнхүүгийн Ганбаатар нөгөө хоёроосоо тохой байтугай алд дэлэмээр илүү гэдгээ аархан харуулсан бол Х.Баттулга ярианы эв дүй муутай, бас зарим асуултан дээр шоконд орох байдал ажиглагдсан. М.Энхболдын хувьд хэлж өгөөд цээжлүүлчихсэн юм шиг, ерөнхий бөгөөд бөөрөнхий, жижүүрийн үгээр бүх асуултыг аргацааж өнгөрөөв. Ер нь асуултынхаа мөн чанарыг ойлгохгүй ч байгаа юм шиг, их л өрөвдөлтэй харагдав. 
Үнэхээр боловсрол тааруу хүн гэдэг нь ч тодорхой мэдэгдэв. Х.Баттулга ч бас боловсролын түвшин базаахгүй гэдгээ харуулав. босоо Ганбаа болуул бүх асуултанд үндэслэлтэй, гаргалгаатай, хожим нь барих барьцтай, баримт нотолгоотой, жинэхэнэ гавалтай хүн шиг хариулж аархсан гэдгийг өмнө нь хэлсэн. 
 За ийм л мэтгэлцээн боллоо доо. Ард түмэн маань мундаг юм чинь юу эс андахав дээ, тодорхой ажиглаа байлгүй дээ !

 

 

 

 

Оёдолчин бэлтгэх сургалт амжилттай явагдаж байна

  • PDF

Oedol 1УИХ-ын гишүүн О.Батнасангийн санаачилгаар Тайваны Боловсролын төвийн дэмжлэгтэйгээр Ховд аймагт оёдолчны сургалт явагдаж байна. Энэхүү сургалтыгФутурсургалтын төв гүйцэтгэн явуулж байгаа бөгөөд нийт 20 хүн уг сургалтанд хамрагдаж байгаа юм. Сургалтанд хамрагдагсдад цахилгаан оёдлын машин өгч онол дадлагыг хослуулан явуулж байгаа нь үр дүнтэй сургалт болж байгаа төдийгүй сургалтын эхний 7 хоног гэхэд суралцагсад дор бүрнээ 5-6 бүтээл гараас гаргаад байгаа юм. Ийнхүү орон нутагт ажлын байр хомс байгаа энэ цаг үед иргэд өөрөө өөртөө ажлын байр бий болгож, орон нутгийн үйлдвэрлэл бүтээмжийг нэмэгдүүлэх боломж бүрдүүлж байгаа энэхүү арга хэмжээ нь цаг үеэ олсон чухал ажил болж байгааг энд онцлох хэрэгтэй бизээ. Цаашид энэ мэтчилэн ажилгүй иргэдийг мэргэжшүүлж, үйлдвэрлэл бүтээмжийг нэмэгдүүлэх сургалт олноор зохион байгуулах шаардлагатай байгаа юм. 

Аймгийн ИТХ-ын III хуралдаан хуралдлаа

  • PDF

Asuudalt hural 2Аймгийн ИТХ-ын III хуралдаан 6 сарын 2-ндаймгийн нутгийн удирдлагын ордны Хуралдааны их танхимд боллоо.Хуралдаанд нийт 41 төлөөлөгч оролцох ёстойгоос 40 төлөөлөгч хүрэлцэн ирж хуралдаан 97,5 хувийн ирцтэй хуралдав.Ээлжит III хуралдаанаар аймгийн Засаг дарга, төсвийн ерөнхийлөн захирагч Д.Галсандондогийн "Аймгийн 2017 оны төсөвт нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай" илтгэл, "Аймгийн газар зохион байгуулалтын 2017 оны төлөвлөгөөнд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай" илтгэлийг тус тус хэлэлцэн баталлаа. Аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн хурлын хуралдааны дэг, хэлэлцэх асуудал, дотоод журам хэлэлцүүлэн батлахтай холбогдуулан зарим төлөөлөгчид үг хэлж санал гаргажбайлаа.Мөн Аймгийн ИТХ дахь Ардчилсан намын бүлгийн зүгээс хэлэлцэх асуудлын дараалалд Аймгийн Засаг дарга Д.Галсандондогт итгэл үзүүлэхэсэх асуудлыг нэмж оруулах санал гаргасан юм. Санал хураалтад нийт 41 төлөөлөгч оролцсоноос 1 саналын хуудас хүчингүй, 23 төлөөлөгч огцруулахгүй, 17 төлөөлөгч огцруулах санал өгч, нийт Төлөөлөгчдийн 56,1 хувь нь аймгийн Засаг дарга Д.Галсандондогт дахин итгэл үзүүллээ. Тэрээр дахин итгэл үзүүлж дэмжсэн төлөөлөгчиддөө баярлалаа гээд, Ховд аймгийнхаа ард иргэдийн нийтлэг эрх ашгийн төлөө, орон нутгийхаа хөгжил цэцэглэлтийн төлөө хоёргүй сэтгэлээр ажиллахаа онцолж байлаа.

Asuudalt hural 1

 

БНХАУ-ын ШУӨЗО-ны бизнес эрхлэгчдийн үзэсгэлэн худалдаа зохион байгуулагдлаа

  • PDF

Neelt

БНХАУ-ын ШУӨЗО-ны бараа бүтээгдэхүүний 8 дугаар удаагийн үзэсгэлэн худалдааны нээлт 5 сарын 31 өдөр боллоо. Тус үзэсгэлэнд Алтай аймаг болон Хаме аймгийн нийт 40 бизнес эрхлэгч оролцов. Үзэсгэлэн худалдаа 6 сарын 2-ны өдөр хүртэл явагдаж бүх төрлийн бараа бүтээгдэхүүн, жимс, жимсгэнэ, хүнсний бүтээгдэхүүн гэх зэрэг өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүнийг монгол улсад худалдан борлуулах, хамтран ажиллах түншийн гэрээ байгуулах зорилготойгоор явагдлаа. 

 

Хил орчмын хамтын ажиллагааны хүрээнд

  • PDF

GAGU

Өнгөрсөн долоо хоногт Горний Алтайн Улсын их сургууль дээр тус сургуулийн захирал Валерий Бабин, АБНУ-ын Сэтгүүлчдийн холбооны дарга Борис Алушкин, Сэтгүүлчдийн холбооны дэд дарга, долоо хоног тутмын “Вестник Горно -“Алтайска” сонины ерөнхий редактор Алексей Ивашкин нарын албаны хүмүүс уулзалдав.

Уулзалтанд оролцогсод 1966 онд Манжерокд болж өнгөрсөн Зөвлөлт Монголын залуучууд, оюутны анхдугаар их наадмын тавин жилийн ойн бэлтгэл ажлын талаар ярилцсан байна. Уулзалтын үр дүнд уг наадмыг зохион байгуулахад Алтайн их сургуулиас санхүүгийн дэмжлэг үзүүлэх тодорхой зардлуудыг хариуцахаар шийдвэрлэсний зэрэгцээ наадмын сүүлчээр 2016 оны 9 сарын 27-ны өдөр Улсын думын депутатуудыг Майманскийн районы Манжерок суурин дахь аяллын баазад зочлуулахаар хэлэлцэж тохирсон байна.

Энэ үеэр дэлхийн аялал жуулчлалын өдөрт зориулсан арга хэмжээнүүд явагдах юм байна. Уг арга хэмжээнд Алтайн их сургуулийн төлөөлөгчид, оюутнууд мөн Монголын Үндэсний их сургууль, Ховд их сургуулийн төлөөлөгчид, оюутнууд болон анхдугаар их наадамд оролцож байсан ахмадууд оролцох нь эргэлзээгүй юм байна. Тэрчлэн наадмын зохион байгуулах хорооны бүрэлдэхүүнд Монголын талаас ажиллаж буй Үндэсний их сургуулийн профессор Наваанзоч Х.Цэдэв, Ховдын толь сонины ерөнхий редактор Гонгоржавын Төрмөнх нарын хүмүүс дээрх бүх үйл ажиллагаанд оролцож, хамтран зохион байгуулах юм байна. Монголын Баян-Өлгий аймгаас оюутнууд болон багш нар уг наадамд оролцох хүсэлтээ илэрхийлээд байгаа гэнэ.

1966 оны 8 дугаар сард болсон анхдугаар наадмыг ЗХУ-ын Бүх холбоотын Лениний коммунист Залуучуудын холбооноос санаачилж, Манжерок сууринд зохион байгуулсан түүхтэй. Тэнд Оросын алдарт дуучин Эдита Пьеха, “Цэцгийн баглаа” циркийн акробатчин Геннадий Попов, Зөвлөлтийн нэрт кино жүжигчин Сергей болон Крилл Столяров,  бусад алдартай жүжигчид тэрчлэн яруу найрагчид, хөгжмийн зохиолчид оролцож байжээ.

Тэр үеийн Монголоос буюу БНМАУ-аас тамирчид, балетийн жүжигчид, мэргэн харваачид, тэргүүний ажилтан,  ажилчид, сэтгүүлчид очиж оролцсон байна. “Өнөөдөр бид тэр үйл явдлыг тун энгийн даруухан хэрнээ нийтийг хамруулан тэмдэглэж, тухайн цаг үеийнхээ нандин сайхан бүхнийг дуудан сэрээхэд гол ач холбогдлыг чиглүүлж байгаа юм. Хамгийн чухал нь гэвэл залуучуудын эх оронч хүмүүжил, цэвэр ариун ёс суртахууныг эрхэмлэж, түүнийг хоногшуулан төлөвшүүлэх явдал” юм хэмээн зохион байгуулагчид үгүүлж байна. .

Дмитрий Соколов

Г.Төрмөнхийн шинэ ном хэвлэгдэн гарлаа

  • PDF

Havtasz. Etssiin huvilbar1

Havtasz. Etssiin huvilbar2

Яруу найрагч, зохиолч, судлаач Г.Төрмөнхийн “ОЙРД ХЯЗГААР - ЭЭДРЭЭТ ЦАДИГ” хэмээх шинэ ном хэвлэгдэн гарлаа.

Ýíý íîìîíä çîõèîã÷ийн XIX зууны сүүлч XX зууны эхэн үед амьдарч байсан Ойрд Монголын ò¿¿õýí ç¿òãýëòэí Дамбийжанцаны òóõàé болон тэр үеийн түүхэн үйл явцын тухай “×ªËªªËªÃ× ÃÝÃÝÝÍÒÝÍ” õýìýýõ áýñðýã êèíî ðîìàí, ìºí ýë ñýäâýýðх ñóäàëãààíû ¿ã¿¿ëë¿¿ä, Ç¿¿í ãàðûí èõ õààí Ý.Ãàëäàíãèéí àìüäàð÷ òýìöýæ áàéñàí öàã ¿åä õîëáîãäîõ ýýäðýýò àñóóäëóóäûí òàëààð õºíäñºí ¿ã¿¿ëýë áîëîí Õîâä õîòûí ¿¿ñëèéí àñóóäëààð 2011-2012 îíä “Õîâäûí òîëü” ñîíèíû ðåäàêöèàñ ºðí¿¿ëñýí õýëýëö¿¿ëãèéí õ¿ðýýíä òóñ ñîíèíä íèéòëýãäýæ áàéñàí çàðèì ò¿¿õ÷ ñóäëàà÷äûí ñóäàëãààíû á¿òýýë¿¿ä áàãòàæ áàéãàà þì.

Ар хөтлийн хагарлын дагуух газар хөдлөлтийн идэвхжил

  • PDF

 

Ar hutul GH 1

2015 îíû 10-ð ñàðûí 01-íû Îëîí óëñûí öàã (UTC)-ààð 21:00 öàã îð÷ìîîñ ýõëýí ̺íõõàéðõàí ñóìààñ õîéä ç¿ãò 20 îð÷èì êì-èéí îð÷èì ãîëîìòîíä ñóëàâòàð /ìàãíèòóä<2.5/ ãàçàð õºäëºëò¿¿ä îéð îéðõîí àæèãëàãäàæ ýõýëñýí. Èäýâõæèæ ýõýëñýí ãàçàð õºäëºëò¿¿äýýñ õàìãèéí õ¿÷òýé íü 2015/10/01-íèé Îëîí óëñûí öàã (UTC)-ààð 23:03 ìèíóòàä áîëñîí áºãººä ãàçàð õºäëºëòèéí òºâèéí áàéðëàë íü õîéä ºðãºðãèéí 47.24, ç¿¿í óðòðàãèéí 91.97-ä áîëñîí. Õºäëºëòèéí õ¿÷ íü Ðèõòåðèéí øàòàëáàðààð ìàãíèòóä íü 2,3-òàé áàéñàí.

2015 îíû 10 äóãààð ñàðûí 15-íû áàéäëààð òóõàéí á¿ñ íóòàãò 650 îð÷èì óäààãèéí ñóë áîëîí ñóëàâòàð õºäëºëò¿¿ä àæèãëàãäñààð áàéíà.

Ýíýõ¿¿ ãàçàð õºäëºëòèéí èäýâõæèë íü 1761 îíä òîõèîëäñîí Ìîíãîëûí õàìãèéí õ¿÷òýé ò¿¿õýí ãàçàð õºäëºëò¿¿äèéí íýã áîëîõ Ìîíãîë Àëòàéí õ¿÷ /MI>8.3/-òýé õºäëºëòººð ¿¿ññýí Àð õºòºë õýìýýõ òîìîîõîí õàãàðëûí òºãñãºë õýñýãò áîëñíîîð àíõààðàë òàòàæ áàéãàà þì.

Àð õºòëèéí õàãàðàë íü 215 îð÷èì êì óðò ¿ðãýëæèëñýí áàéäàã áºãººä Õîâä àéìãèéí òºâººñ 25 îð÷èì êì çàéíä Áóÿíò ãîëûã õºíäëºí ÷èãò äàéðàí ºíãºðäºã þì.

Ãàçàð õºäëºëòèéí èäýâõæèë îäîî àæèãëàãäàæ áàéãàà ãàçàð íóòàã íü ̺íõõàéðõàí ñóìààñ 20, Ìàíõàí ñóìààñ 30, Äóóò ñóìààñ 40, Õîâä àéìãèéí òºâººñ 90, ìºí ãóðâàí öýíõýðèéí àãóéãààñ 13 îð÷èì êèëîìåòðèéí îð÷èì çàéíä áàéãàà þì. Õîâä àéìãèéí íóòàã äýâñãýð äýõ ãàçàð õºäëºëòèéí åðºíõèé òºëºâ áàéäàë,̺íõõàéðõàí îð÷ìûí èäýâõæèë /2015/ Àð õºòëèéí õàãàðëûí äàãóóõ ñóäàëãààã ìàíàé óëñûí ýðäýìòýä ÎÕÓ, Ôðàíö óëñóóäûí ýðäýìòýäòýé õàìòðàí õèéæ èðñýí áàéäàã. Òóõàéëáàë,

1.Ôðàíöûí ýðäýìòýí Matthieu Ferry-èéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿íãýýñ

Ar-hutul section of the Hovd fault where surface rupture was described over a length of ~200 km. Detailed mapping of stream gullies from high-resolution Pleiades satellite images show a consistent pattern of right-lateral offsets from a few meters to ~500 m. At Climbing Rock, we surveyed a gully offset by 75 ± 5 m. The associated surface was sampled for 10Be profile which yields an exposure age of 154 ± 20 ka. The resulting minimal right-lateral slip rate ranges 0.4-0.6 mm/yr. However, drainage reconstruction suggests this surface may have recorded as much as 400 ± 20 m of cumulative offset. This implies the Khovd fault may accommodate as much as 2.6 ± 0.4 mm/year, which would make it the main active fault of the Altay.

At a smaller scale, TLS topography documents offsets in the order of 2.5-5 m that likely correspond to the most recent surface-rupturing event with Mw ~8. A value of 2.8-3.0 m is reconstructed from a Uiger grave dated AD 750-840. At Marmot Creek and Small Creek, short drainages flow across the fault and form ponds against the main scarp. Two paleo seismic trenches reveal similar stratigraphy with numerous peat layers that developed over alluvial sands. The fault exhibits near vertical strands affecting pre-ponding units as well as a well-developed peat unit radiocarbon-dated AD 1465-1635. This unit likely corresponds to the ground surface at the time of the last rupture. It is overlain with a sandy pond unit on top of which a second continuous peat unit developed after AD 1795-1895. According to OxCal modelling of the whole stratigraphic sequence, the most recent event occurred between AD 1515 and AD 1865 with a favored time of occurrence at the end of the earlier peat development, i.e. after AD 1635. Considering known seismicity for that time window, our findings strongly support that the Hovd fault produced the AD 1761 earthquake. (Matthieu Ferry, 2014)

2. Ðîãîæèí Å.À., Ëàðüêîâ À.Ñ., Èíñòèòóò ôèçèêè Çåìëè ÐÀÍ, Ìîñêâà, Ðîññèÿ

Äýìáýðýë Ñ, Áàòòóëãà Á. – Èññëåäîâàòåëüñêèé Öåíòð Àñòðîíîìèè è Ãåîôèçèêè ÀÍ ÌÍÐ, Óëàí-Áàòîð, Ìîíãîëèÿ

Ïàëåîñåéñìîãåîëîãè÷åñêèå èññëåäîâàíèÿ â ñåâåðíîé ÷àñòè çîíû ïàëåîñåéñìîðàçðûâîâ Àð Õóòýë

Ar hutul GH 2Ïðîâåäåíî ãåîëîãî-ãåîìîðôîëîãè÷åñêîå è ïàëåîñåéñìîëîãè÷åñêîå èçó÷åíèå ñèñòåìû ïàëåîñåéñìîäèñëîêàöèé Àð-Õóòýë. Ïî ðåçóëüòàòàì ïàëåîñåéñìîëîãè÷åñêèõ èññëåäîâàíèé ðàçðåçîâ ïðèïîâåðõíîñòíûõ ñëîåâ ìîëîäûõ îòëîæåíèé â òðàíøåÿõ è øóðôàõ, âûïîëíåííûõ íà âîñòî÷íîì ñêëîíå Ìîíãîëüñêîãî Àëòàÿ â çîíå àêòèâíîãî ðàçëîìà Õîâä, îáíàðóæåíû ìíîãî÷èñëåííûå ñëåäû äîèñòîðè÷åñêèõ ñèëüíûõ çåìëåòðÿñåíèé, âûðàæàþùèåñÿ â ðàçâèòèè ãîðèçîíòîâ îñàäêîâ, îòëîæèâøèõñÿ â ïðèðàçëîìíîé îáëàñòè âñëåäñòâèå âîçíèêíîâåíèÿ âðåìåííûõ ñåéñìîãåííûõ ïîäïðóäíûõ îçåð. Çàõîðîíåííûå ýòèìè îñàäêàìè ïàëåîïî÷âû äàòèðîâàíû ñ ïîìîùüþ ðàäèîóãëåðîäíîãî ìåòîäà.

Îáñëåäîâàíèå ÏÑÑ Àð Õóòýë â çîíå àêòèâíîãî ðàçëîìà Õîâä (Êîáäî) è èçó÷åíèå åå ïðèïîâåðõíîñòíîãî ñòðîåíèÿ ãåîìîðôîëîãè÷åñêèìè ìåòîäàìè, â òðàíøåÿõ è øóðôàõ ê þãî-çàïàäó è ê ñåâåðî-çàïàäó îò ã. Õîâä ïîçâîëÿåò çàêëþ÷èòü, ÷òî âñå èçó÷åííûå ó÷àñòêè ÿâëÿþòñÿ âåñüìà àêòèâíûìè ñ ñåéñìè÷åñêîé òî÷êè çðåíèÿ. Îíè ïðîÿâëÿëè ñåáÿ â êà÷åñòâå ñåéñìîàêòèâíûõ ñòðóêòóð, ïî-âèäèìîìó, â òå÷åíèå âñåãî ãîëîöåíà. Îá ýòîì ãîâîðèò ïðèñóòñòâèå â èõ çîíàõ ìîëîäûõ ïåðâè÷íûõ è âòîðè÷íûõ ïàëåîñåéñìîäèñëîêàöèé (óñòóïîâ íà ìîëîäûõ ôîðìàõ ðåëüåôà, îñûïåé, íåìíîãî÷èñëåííûõ îïîëçíåé, îáâàëîâ), ñâÿçàííûõ ñ ñèëüíûìè çåìëåòðÿñåíèÿìè ïðîøëîãî. Îòìå÷àåòñÿ íàëè÷èå íåñêîëüêèõ ãåíåðàöèé äðåâíèõ, èñêîïàåìûõ ãîðèçîíòîâ îòëîæåíèé âðåìåííûõ ïîäïðóäíûõ îçåð è êîëëþâèàëüíûõ êëèíüåâ â çîíàõ ñåéñìîãåííûõ âàëîâ ñæàòèÿ íà òðåõ îòðåçêàõ ÏÑÑ. Ïî òîëùèíå ãîðèçîíòîâ îçåðíûõ îòëîæåíèé è âûðàæåííîñòè â ðåëüåôå äðåâíèõ ñåéñìîðàçðûâîâ ìîæíî çàêëþ÷èòü, ÷òî ìàãíèòóäà ñâÿçàííûõ ñ íèìè çåìëåòðÿñåíèé ñîñòàâëÿëà îêîëî 8.0. Ýòè ñåéñìè÷åñêèå ñîáûòèÿ ñîãëàñíî ìàòåðèàëàì ïðîâåäåííîãî òðåí÷èíãà ìîãëè ïðîèçîéòè ïðèìåðíî 7200, 6900, 6600, 1500 è ïîçæå 700 (âåðîÿòíî 250) ëåò íàçàä, â ñîîòâåòñòâèè ñ âîçðàñòîì íåñêîëüêèìè îáíàðóæåííûõ ãîðèçîíòîâ çàõîðîíåííîé ïàëåîïî÷âû è òðåõ êîëëþâèàëüíûõ êëèíüåâ. Âåðîÿòíî, èìåëè ìåñòî è áîëåå ñëàáûå ñåéñìè÷åñêèå ñîáûòèÿ âî âðåìåííûõ ïðîìåæóòêàõ ìåæäó ñèëüíåéøèìè òîë÷êàìè.

Ó÷èòûâàÿ âåñüìà íèçêóþ ñîâðåìåííóþ ñåéñìè÷åñêóþ àêòèâíîñòü çîíû ðàçëîìîâ Õîâä â ðàéîíå îäíîèìåííûõ ãîðîäà è ñàìîíà, à òàêæå ñóùåñòâåííûé èíòåðâàë âðåìåíè ñ ìîìåíòà ñåéñìè÷åñêîé àêòèâèçàöèè ïðîøëîãî (250 ëåò), ìîæíî çàêëþ÷èòü, ÷òî â áëèæàéøèå ãîäû âîçìîæíî âîçíèêíîâåíèÿ íîâîãî ñèëüíîãî çåìëåòðÿñåíèÿ â çîíå ýòèõ ðàçëîìîâ ñ ìàãíèòóäîé ïîðÿäêà 7.0 è áîëåå.  ñâÿçè ñ ýòèì ñëåäóåò ïðîäîëæèòü ðàáîòû ïî ïàëåîñåéñìîãåîëîãè÷åñêîìó èçó÷åíèþ ðàéîíà äëÿ ðåêîíñòðóêöèè äîëãîñðî÷íîãî ñåéñìè÷åñêîãî ðåæèìà, åãî ñåéñìîëîãè÷åñêîìó ìîíèòîðèíãó è, âîçìîæíî, ðàçâåðíóòü èññëåäîâàíèÿ ïî ñðåäíåñðî÷íîìó è êðàòêîñðî÷íîìó ïðîãíîçó çåìëåòðÿñåíèé.

Ýöýñò íü; Ýíýõ¿¿ ãàçàð õºäëºëòèéí èäýâõæèë íü Àð õºòºë õýìýýõ ò¿¿õýí õàãàðëûí òºãñãºë õýñýãò áîëñîí íü îíöëîã áàéãàà áºãººä èðýýä¿éä õ¿÷òýé áîëîõ ãàçàð õºäëºëòèéí ºìíºõ ñóë õºäëºëò¿¿ä ÷ áàéæ ìàãàä. Ãýõäýý õóðèìòëàãäñàí ýíåðãèý ãàðãàæ áàéãàà íü ìàø õ¿÷òýé ãàçàð õºäëºëòººñ óðüä÷èëàí õàìãààëæ áàéõ ñàéí òàëòàé áàéæ áîëîõ þì. Îðîñûí ýðäýìòäèéí ñóäàëãààãààð Àð õºòëèéí õàãàðëûí äàãóó áîëîõ ãàçàð õºäëºëòèéí öàã õóãàöàà îéðòñîí ãýäãèéã ãàðãàæ òàâüæ áàéãàà íü íýãèéã áîäóóøòàé. ßìàð ÷ ë áàéñàí õ¿÷òýé õºäëºëòººð áèé áîëñîí ýíý ò¿¿õýí õàãàðàë “àìüòàé” ãýäãèéã ñàíóóëàõààð ñóëàâòàð õ¿÷òýé ãàçàð õºäëºëò¿¿ä àæèãëàãäàæ, ãîëîìòûí èäýâõæèë áèé áîëãîæ áàéíà.  

ÈÍÆËÝÕ ÓÕÀÀÍÛ ÀÊÀÄÅÌÈ

ÎÄÎÍ ÎÐÎÍ ÃÅÎÔÈÇÈÊÈÉÍ Õ¯ÐÝÝËÝÍ

ÕÎÂÄ ÀÉÌÀÃ ÄÀÕÜ ÑÀËÁÀÐ

Õîâä ñàëáàðûí ýðõëýã÷ Ñ.Çàãäñ¿ðýí

Email: Энэ и-мэйл хаягийг спамнаас хамгаалж байгаа бөгөөд үзэхийн тулд JavaScript идэвхтэй байх хэрэгтэй. , Энэ и-мэйл хаягийг спамнаас хамгаалж байгаа бөгөөд үзэхийн тулд JavaScript идэвхтэй байх хэрэгтэй.

Õîâä ñàëáàðûí ÝØÀ, Õ.Ãàíçîðèã

Email: Энэ и-мэйл хаягийг спамнаас хамгаалж байгаа бөгөөд үзэхийн тулд JavaScript идэвхтэй байх хэрэгтэй.

Õîâä ñàëáàðûí ÝØÀ Ï.Áàòáàÿð,

Email: b_7num @yahoo.com

Web: http://iag.ac.mn, rcag-hovd.mn,

Цаг агаарын мэдээ