Download Firefox
Download Firefox

Thursday, Dec 03rd

Last update10:45:00 AM GMT

Profile

Layout

Direction

Menu Style

Cpanel
You are here МЭДЭЭ Чухал мэдээ ЧУХАЛ МЭДЭЭ

ЧУХАЛ МЭДЭЭ

Оёдолчин бэлтгэх сургалт амжилттай явагдаж байна

  • PDF

Oedol 1УИХ-ын гишүүн О.Батнасангийн санаачилгаар Тайваны Боловсролын төвийн дэмжлэгтэйгээр Ховд аймагт оёдолчны сургалт явагдаж байна. Энэхүү сургалтыгФутурсургалтын төв гүйцэтгэн явуулж байгаа бөгөөд нийт 20 хүн уг сургалтанд хамрагдаж байгаа юм. Сургалтанд хамрагдагсдад цахилгаан оёдлын машин өгч онол дадлагыг хослуулан явуулж байгаа нь үр дүнтэй сургалт болж байгаа төдийгүй сургалтын эхний 7 хоног гэхэд суралцагсад дор бүрнээ 5-6 бүтээл гараас гаргаад байгаа юм. Ийнхүү орон нутагт ажлын байр хомс байгаа энэ цаг үед иргэд өөрөө өөртөө ажлын байр бий болгож, орон нутгийн үйлдвэрлэл бүтээмжийг нэмэгдүүлэх боломж бүрдүүлж байгаа энэхүү арга хэмжээ нь цаг үеэ олсон чухал ажил болж байгааг энд онцлох хэрэгтэй бизээ. Цаашид энэ мэтчилэн ажилгүй иргэдийг мэргэжшүүлж, үйлдвэрлэл бүтээмжийг нэмэгдүүлэх сургалт олноор зохион байгуулах шаардлагатай байгаа юм. 

Аймгийн ИТХ-ын III хуралдаан хуралдлаа

  • PDF

Asuudalt hural 2Аймгийн ИТХ-ын III хуралдаан 6 сарын 2-ндаймгийн нутгийн удирдлагын ордны Хуралдааны их танхимд боллоо.Хуралдаанд нийт 41 төлөөлөгч оролцох ёстойгоос 40 төлөөлөгч хүрэлцэн ирж хуралдаан 97,5 хувийн ирцтэй хуралдав.Ээлжит III хуралдаанаар аймгийн Засаг дарга, төсвийн ерөнхийлөн захирагч Д.Галсандондогийн "Аймгийн 2017 оны төсөвт нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай" илтгэл, "Аймгийн газар зохион байгуулалтын 2017 оны төлөвлөгөөнд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай" илтгэлийг тус тус хэлэлцэн баталлаа. Аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн хурлын хуралдааны дэг, хэлэлцэх асуудал, дотоод журам хэлэлцүүлэн батлахтай холбогдуулан зарим төлөөлөгчид үг хэлж санал гаргажбайлаа.Мөн Аймгийн ИТХ дахь Ардчилсан намын бүлгийн зүгээс хэлэлцэх асуудлын дараалалд Аймгийн Засаг дарга Д.Галсандондогт итгэл үзүүлэхэсэх асуудлыг нэмж оруулах санал гаргасан юм. Санал хураалтад нийт 41 төлөөлөгч оролцсоноос 1 саналын хуудас хүчингүй, 23 төлөөлөгч огцруулахгүй, 17 төлөөлөгч огцруулах санал өгч, нийт Төлөөлөгчдийн 56,1 хувь нь аймгийн Засаг дарга Д.Галсандондогт дахин итгэл үзүүллээ. Тэрээр дахин итгэл үзүүлж дэмжсэн төлөөлөгчиддөө баярлалаа гээд, Ховд аймгийнхаа ард иргэдийн нийтлэг эрх ашгийн төлөө, орон нутгийхаа хөгжил цэцэглэлтийн төлөө хоёргүй сэтгэлээр ажиллахаа онцолж байлаа.

Asuudalt hural 1

 

БНХАУ-ын ШУӨЗО-ны бизнес эрхлэгчдийн үзэсгэлэн худалдаа зохион байгуулагдлаа

  • PDF

Neelt

БНХАУ-ын ШУӨЗО-ны бараа бүтээгдэхүүний 8 дугаар удаагийн үзэсгэлэн худалдааны нээлт 5 сарын 31 өдөр боллоо. Тус үзэсгэлэнд Алтай аймаг болон Хаме аймгийн нийт 40 бизнес эрхлэгч оролцов. Үзэсгэлэн худалдаа 6 сарын 2-ны өдөр хүртэл явагдаж бүх төрлийн бараа бүтээгдэхүүн, жимс, жимсгэнэ, хүнсний бүтээгдэхүүн гэх зэрэг өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүнийг монгол улсад худалдан борлуулах, хамтран ажиллах түншийн гэрээ байгуулах зорилготойгоор явагдлаа. 

 

Хил орчмын хамтын ажиллагааны хүрээнд

  • PDF

GAGU

Өнгөрсөн долоо хоногт Горний Алтайн Улсын их сургууль дээр тус сургуулийн захирал Валерий Бабин, АБНУ-ын Сэтгүүлчдийн холбооны дарга Борис Алушкин, Сэтгүүлчдийн холбооны дэд дарга, долоо хоног тутмын “Вестник Горно -“Алтайска” сонины ерөнхий редактор Алексей Ивашкин нарын албаны хүмүүс уулзалдав.

Уулзалтанд оролцогсод 1966 онд Манжерокд болж өнгөрсөн Зөвлөлт Монголын залуучууд, оюутны анхдугаар их наадмын тавин жилийн ойн бэлтгэл ажлын талаар ярилцсан байна. Уулзалтын үр дүнд уг наадмыг зохион байгуулахад Алтайн их сургуулиас санхүүгийн дэмжлэг үзүүлэх тодорхой зардлуудыг хариуцахаар шийдвэрлэсний зэрэгцээ наадмын сүүлчээр 2016 оны 9 сарын 27-ны өдөр Улсын думын депутатуудыг Майманскийн районы Манжерок суурин дахь аяллын баазад зочлуулахаар хэлэлцэж тохирсон байна.

Энэ үеэр дэлхийн аялал жуулчлалын өдөрт зориулсан арга хэмжээнүүд явагдах юм байна. Уг арга хэмжээнд Алтайн их сургуулийн төлөөлөгчид, оюутнууд мөн Монголын Үндэсний их сургууль, Ховд их сургуулийн төлөөлөгчид, оюутнууд болон анхдугаар их наадамд оролцож байсан ахмадууд оролцох нь эргэлзээгүй юм байна. Тэрчлэн наадмын зохион байгуулах хорооны бүрэлдэхүүнд Монголын талаас ажиллаж буй Үндэсний их сургуулийн профессор Наваанзоч Х.Цэдэв, Ховдын толь сонины ерөнхий редактор Гонгоржавын Төрмөнх нарын хүмүүс дээрх бүх үйл ажиллагаанд оролцож, хамтран зохион байгуулах юм байна. Монголын Баян-Өлгий аймгаас оюутнууд болон багш нар уг наадамд оролцох хүсэлтээ илэрхийлээд байгаа гэнэ.

1966 оны 8 дугаар сард болсон анхдугаар наадмыг ЗХУ-ын Бүх холбоотын Лениний коммунист Залуучуудын холбооноос санаачилж, Манжерок сууринд зохион байгуулсан түүхтэй. Тэнд Оросын алдарт дуучин Эдита Пьеха, “Цэцгийн баглаа” циркийн акробатчин Геннадий Попов, Зөвлөлтийн нэрт кино жүжигчин Сергей болон Крилл Столяров,  бусад алдартай жүжигчид тэрчлэн яруу найрагчид, хөгжмийн зохиолчид оролцож байжээ.

Тэр үеийн Монголоос буюу БНМАУ-аас тамирчид, балетийн жүжигчид, мэргэн харваачид, тэргүүний ажилтан,  ажилчид, сэтгүүлчид очиж оролцсон байна. “Өнөөдөр бид тэр үйл явдлыг тун энгийн даруухан хэрнээ нийтийг хамруулан тэмдэглэж, тухайн цаг үеийнхээ нандин сайхан бүхнийг дуудан сэрээхэд гол ач холбогдлыг чиглүүлж байгаа юм. Хамгийн чухал нь гэвэл залуучуудын эх оронч хүмүүжил, цэвэр ариун ёс суртахууныг эрхэмлэж, түүнийг хоногшуулан төлөвшүүлэх явдал” юм хэмээн зохион байгуулагчид үгүүлж байна. .

Дмитрий Соколов

Г.Төрмөнхийн шинэ ном хэвлэгдэн гарлаа

  • PDF

Havtasz. Etssiin huvilbar1

Havtasz. Etssiin huvilbar2

Яруу найрагч, зохиолч, судлаач Г.Төрмөнхийн “ОЙРД ХЯЗГААР - ЭЭДРЭЭТ ЦАДИГ” хэмээх шинэ ном хэвлэгдэн гарлаа.

Ýíý íîìîíä çîõèîã÷ийн XIX зууны сүүлч XX зууны эхэн үед амьдарч байсан Ойрд Монголын ò¿¿õýí ç¿òãýëòэí Дамбийжанцаны òóõàé болон тэр үеийн түүхэн үйл явцын тухай “×ªËªªËªÃ× ÃÝÃÝÝÍÒÝÍ” õýìýýõ áýñðýã êèíî ðîìàí, ìºí ýë ñýäâýýðх ñóäàëãààíû ¿ã¿¿ëë¿¿ä, Ç¿¿í ãàðûí èõ õààí Ý.Ãàëäàíãèéí àìüäàð÷ òýìöýæ áàéñàí öàã ¿åä õîëáîãäîõ ýýäðýýò àñóóäëóóäûí òàëààð õºíäñºí ¿ã¿¿ëýë áîëîí Õîâä õîòûí ¿¿ñëèéí àñóóäëààð 2011-2012 îíä “Õîâäûí òîëü” ñîíèíû ðåäàêöèàñ ºðí¿¿ëñýí õýëýëö¿¿ëãèéí õ¿ðýýíä òóñ ñîíèíä íèéòëýãäýæ áàéñàí çàðèì ò¿¿õ÷ ñóäëàà÷äûí ñóäàëãààíû á¿òýýë¿¿ä áàãòàæ áàéãàà þì.

Ар хөтлийн хагарлын дагуух газар хөдлөлтийн идэвхжил

  • PDF

 

Ar hutul GH 1

2015 îíû 10-ð ñàðûí 01-íû Îëîí óëñûí öàã (UTC)-ààð 21:00 öàã îð÷ìîîñ ýõëýí ̺íõõàéðõàí ñóìààñ õîéä ç¿ãò 20 îð÷èì êì-èéí îð÷èì ãîëîìòîíä ñóëàâòàð /ìàãíèòóä<2.5/ ãàçàð õºäëºëò¿¿ä îéð îéðõîí àæèãëàãäàæ ýõýëñýí. Èäýâõæèæ ýõýëñýí ãàçàð õºäëºëò¿¿äýýñ õàìãèéí õ¿÷òýé íü 2015/10/01-íèé Îëîí óëñûí öàã (UTC)-ààð 23:03 ìèíóòàä áîëñîí áºãººä ãàçàð õºäëºëòèéí òºâèéí áàéðëàë íü õîéä ºðãºðãèéí 47.24, ç¿¿í óðòðàãèéí 91.97-ä áîëñîí. Õºäëºëòèéí õ¿÷ íü Ðèõòåðèéí øàòàëáàðààð ìàãíèòóä íü 2,3-òàé áàéñàí.

2015 îíû 10 äóãààð ñàðûí 15-íû áàéäëààð òóõàéí á¿ñ íóòàãò 650 îð÷èì óäààãèéí ñóë áîëîí ñóëàâòàð õºäëºëò¿¿ä àæèãëàãäñààð áàéíà.

Ýíýõ¿¿ ãàçàð õºäëºëòèéí èäýâõæèë íü 1761 îíä òîõèîëäñîí Ìîíãîëûí õàìãèéí õ¿÷òýé ò¿¿õýí ãàçàð õºäëºëò¿¿äèéí íýã áîëîõ Ìîíãîë Àëòàéí õ¿÷ /MI>8.3/-òýé õºäëºëòººð ¿¿ññýí Àð õºòºë õýìýýõ òîìîîõîí õàãàðëûí òºãñãºë õýñýãò áîëñíîîð àíõààðàë òàòàæ áàéãàà þì.

Àð õºòëèéí õàãàðàë íü 215 îð÷èì êì óðò ¿ðãýëæèëñýí áàéäàã áºãººä Õîâä àéìãèéí òºâººñ 25 îð÷èì êì çàéíä Áóÿíò ãîëûã õºíäëºí ÷èãò äàéðàí ºíãºðäºã þì.

Ãàçàð õºäëºëòèéí èäýâõæèë îäîî àæèãëàãäàæ áàéãàà ãàçàð íóòàã íü ̺íõõàéðõàí ñóìààñ 20, Ìàíõàí ñóìààñ 30, Äóóò ñóìààñ 40, Õîâä àéìãèéí òºâººñ 90, ìºí ãóðâàí öýíõýðèéí àãóéãààñ 13 îð÷èì êèëîìåòðèéí îð÷èì çàéíä áàéãàà þì. Õîâä àéìãèéí íóòàã äýâñãýð äýõ ãàçàð õºäëºëòèéí åðºíõèé òºëºâ áàéäàë,̺íõõàéðõàí îð÷ìûí èäýâõæèë /2015/ Àð õºòëèéí õàãàðëûí äàãóóõ ñóäàëãààã ìàíàé óëñûí ýðäýìòýä ÎÕÓ, Ôðàíö óëñóóäûí ýðäýìòýäòýé õàìòðàí õèéæ èðñýí áàéäàã. Òóõàéëáàë,

1.Ôðàíöûí ýðäýìòýí Matthieu Ferry-èéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿íãýýñ

Ar-hutul section of the Hovd fault where surface rupture was described over a length of ~200 km. Detailed mapping of stream gullies from high-resolution Pleiades satellite images show a consistent pattern of right-lateral offsets from a few meters to ~500 m. At Climbing Rock, we surveyed a gully offset by 75 ± 5 m. The associated surface was sampled for 10Be profile which yields an exposure age of 154 ± 20 ka. The resulting minimal right-lateral slip rate ranges 0.4-0.6 mm/yr. However, drainage reconstruction suggests this surface may have recorded as much as 400 ± 20 m of cumulative offset. This implies the Khovd fault may accommodate as much as 2.6 ± 0.4 mm/year, which would make it the main active fault of the Altay.

At a smaller scale, TLS topography documents offsets in the order of 2.5-5 m that likely correspond to the most recent surface-rupturing event with Mw ~8. A value of 2.8-3.0 m is reconstructed from a Uiger grave dated AD 750-840. At Marmot Creek and Small Creek, short drainages flow across the fault and form ponds against the main scarp. Two paleo seismic trenches reveal similar stratigraphy with numerous peat layers that developed over alluvial sands. The fault exhibits near vertical strands affecting pre-ponding units as well as a well-developed peat unit radiocarbon-dated AD 1465-1635. This unit likely corresponds to the ground surface at the time of the last rupture. It is overlain with a sandy pond unit on top of which a second continuous peat unit developed after AD 1795-1895. According to OxCal modelling of the whole stratigraphic sequence, the most recent event occurred between AD 1515 and AD 1865 with a favored time of occurrence at the end of the earlier peat development, i.e. after AD 1635. Considering known seismicity for that time window, our findings strongly support that the Hovd fault produced the AD 1761 earthquake. (Matthieu Ferry, 2014)

2. Ðîãîæèí Å.À., Ëàðüêîâ À.Ñ., Èíñòèòóò ôèçèêè Çåìëè ÐÀÍ, Ìîñêâà, Ðîññèÿ

Äýìáýðýë Ñ, Áàòòóëãà Á. – Èññëåäîâàòåëüñêèé Öåíòð Àñòðîíîìèè è Ãåîôèçèêè ÀÍ ÌÍÐ, Óëàí-Áàòîð, Ìîíãîëèÿ

Ïàëåîñåéñìîãåîëîãè÷åñêèå èññëåäîâàíèÿ â ñåâåðíîé ÷àñòè çîíû ïàëåîñåéñìîðàçðûâîâ Àð Õóòýë

Ar hutul GH 2Ïðîâåäåíî ãåîëîãî-ãåîìîðôîëîãè÷åñêîå è ïàëåîñåéñìîëîãè÷åñêîå èçó÷åíèå ñèñòåìû ïàëåîñåéñìîäèñëîêàöèé Àð-Õóòýë. Ïî ðåçóëüòàòàì ïàëåîñåéñìîëîãè÷åñêèõ èññëåäîâàíèé ðàçðåçîâ ïðèïîâåðõíîñòíûõ ñëîåâ ìîëîäûõ îòëîæåíèé â òðàíøåÿõ è øóðôàõ, âûïîëíåííûõ íà âîñòî÷íîì ñêëîíå Ìîíãîëüñêîãî Àëòàÿ â çîíå àêòèâíîãî ðàçëîìà Õîâä, îáíàðóæåíû ìíîãî÷èñëåííûå ñëåäû äîèñòîðè÷åñêèõ ñèëüíûõ çåìëåòðÿñåíèé, âûðàæàþùèåñÿ â ðàçâèòèè ãîðèçîíòîâ îñàäêîâ, îòëîæèâøèõñÿ â ïðèðàçëîìíîé îáëàñòè âñëåäñòâèå âîçíèêíîâåíèÿ âðåìåííûõ ñåéñìîãåííûõ ïîäïðóäíûõ îçåð. Çàõîðîíåííûå ýòèìè îñàäêàìè ïàëåîïî÷âû äàòèðîâàíû ñ ïîìîùüþ ðàäèîóãëåðîäíîãî ìåòîäà.

Îáñëåäîâàíèå ÏÑÑ Àð Õóòýë â çîíå àêòèâíîãî ðàçëîìà Õîâä (Êîáäî) è èçó÷åíèå åå ïðèïîâåðõíîñòíîãî ñòðîåíèÿ ãåîìîðôîëîãè÷åñêèìè ìåòîäàìè, â òðàíøåÿõ è øóðôàõ ê þãî-çàïàäó è ê ñåâåðî-çàïàäó îò ã. Õîâä ïîçâîëÿåò çàêëþ÷èòü, ÷òî âñå èçó÷åííûå ó÷àñòêè ÿâëÿþòñÿ âåñüìà àêòèâíûìè ñ ñåéñìè÷åñêîé òî÷êè çðåíèÿ. Îíè ïðîÿâëÿëè ñåáÿ â êà÷åñòâå ñåéñìîàêòèâíûõ ñòðóêòóð, ïî-âèäèìîìó, â òå÷åíèå âñåãî ãîëîöåíà. Îá ýòîì ãîâîðèò ïðèñóòñòâèå â èõ çîíàõ ìîëîäûõ ïåðâè÷íûõ è âòîðè÷íûõ ïàëåîñåéñìîäèñëîêàöèé (óñòóïîâ íà ìîëîäûõ ôîðìàõ ðåëüåôà, îñûïåé, íåìíîãî÷èñëåííûõ îïîëçíåé, îáâàëîâ), ñâÿçàííûõ ñ ñèëüíûìè çåìëåòðÿñåíèÿìè ïðîøëîãî. Îòìå÷àåòñÿ íàëè÷èå íåñêîëüêèõ ãåíåðàöèé äðåâíèõ, èñêîïàåìûõ ãîðèçîíòîâ îòëîæåíèé âðåìåííûõ ïîäïðóäíûõ îçåð è êîëëþâèàëüíûõ êëèíüåâ â çîíàõ ñåéñìîãåííûõ âàëîâ ñæàòèÿ íà òðåõ îòðåçêàõ ÏÑÑ. Ïî òîëùèíå ãîðèçîíòîâ îçåðíûõ îòëîæåíèé è âûðàæåííîñòè â ðåëüåôå äðåâíèõ ñåéñìîðàçðûâîâ ìîæíî çàêëþ÷èòü, ÷òî ìàãíèòóäà ñâÿçàííûõ ñ íèìè çåìëåòðÿñåíèé ñîñòàâëÿëà îêîëî 8.0. Ýòè ñåéñìè÷åñêèå ñîáûòèÿ ñîãëàñíî ìàòåðèàëàì ïðîâåäåííîãî òðåí÷èíãà ìîãëè ïðîèçîéòè ïðèìåðíî 7200, 6900, 6600, 1500 è ïîçæå 700 (âåðîÿòíî 250) ëåò íàçàä, â ñîîòâåòñòâèè ñ âîçðàñòîì íåñêîëüêèìè îáíàðóæåííûõ ãîðèçîíòîâ çàõîðîíåííîé ïàëåîïî÷âû è òðåõ êîëëþâèàëüíûõ êëèíüåâ. Âåðîÿòíî, èìåëè ìåñòî è áîëåå ñëàáûå ñåéñìè÷åñêèå ñîáûòèÿ âî âðåìåííûõ ïðîìåæóòêàõ ìåæäó ñèëüíåéøèìè òîë÷êàìè.

Ó÷èòûâàÿ âåñüìà íèçêóþ ñîâðåìåííóþ ñåéñìè÷åñêóþ àêòèâíîñòü çîíû ðàçëîìîâ Õîâä â ðàéîíå îäíîèìåííûõ ãîðîäà è ñàìîíà, à òàêæå ñóùåñòâåííûé èíòåðâàë âðåìåíè ñ ìîìåíòà ñåéñìè÷åñêîé àêòèâèçàöèè ïðîøëîãî (250 ëåò), ìîæíî çàêëþ÷èòü, ÷òî â áëèæàéøèå ãîäû âîçìîæíî âîçíèêíîâåíèÿ íîâîãî ñèëüíîãî çåìëåòðÿñåíèÿ â çîíå ýòèõ ðàçëîìîâ ñ ìàãíèòóäîé ïîðÿäêà 7.0 è áîëåå.  ñâÿçè ñ ýòèì ñëåäóåò ïðîäîëæèòü ðàáîòû ïî ïàëåîñåéñìîãåîëîãè÷åñêîìó èçó÷åíèþ ðàéîíà äëÿ ðåêîíñòðóêöèè äîëãîñðî÷íîãî ñåéñìè÷åñêîãî ðåæèìà, åãî ñåéñìîëîãè÷åñêîìó ìîíèòîðèíãó è, âîçìîæíî, ðàçâåðíóòü èññëåäîâàíèÿ ïî ñðåäíåñðî÷íîìó è êðàòêîñðî÷íîìó ïðîãíîçó çåìëåòðÿñåíèé.

Ýöýñò íü; Ýíýõ¿¿ ãàçàð õºäëºëòèéí èäýâõæèë íü Àð õºòºë õýìýýõ ò¿¿õýí õàãàðëûí òºãñãºë õýñýãò áîëñîí íü îíöëîã áàéãàà áºãººä èðýýä¿éä õ¿÷òýé áîëîõ ãàçàð õºäëºëòèéí ºìíºõ ñóë õºäëºëò¿¿ä ÷ áàéæ ìàãàä. Ãýõäýý õóðèìòëàãäñàí ýíåðãèý ãàðãàæ áàéãàà íü ìàø õ¿÷òýé ãàçàð õºäëºëòººñ óðüä÷èëàí õàìãààëæ áàéõ ñàéí òàëòàé áàéæ áîëîõ þì. Îðîñûí ýðäýìòäèéí ñóäàëãààãààð Àð õºòëèéí õàãàðëûí äàãóó áîëîõ ãàçàð õºäëºëòèéí öàã õóãàöàà îéðòñîí ãýäãèéã ãàðãàæ òàâüæ áàéãàà íü íýãèéã áîäóóøòàé. ßìàð ÷ ë áàéñàí õ¿÷òýé õºäëºëòººð áèé áîëñîí ýíý ò¿¿õýí õàãàðàë “àìüòàé” ãýäãèéã ñàíóóëàõààð ñóëàâòàð õ¿÷òýé ãàçàð õºäëºëò¿¿ä àæèãëàãäàæ, ãîëîìòûí èäýâõæèë áèé áîëãîæ áàéíà.  

ÈÍÆËÝÕ ÓÕÀÀÍÛ ÀÊÀÄÅÌÈ

ÎÄÎÍ ÎÐÎÍ ÃÅÎÔÈÇÈÊÈÉÍ Õ¯ÐÝÝËÝÍ

ÕÎÂÄ ÀÉÌÀÃ ÄÀÕÜ ÑÀËÁÀÐ

Õîâä ñàëáàðûí ýðõëýã÷ Ñ.Çàãäñ¿ðýí

Email: Энэ и-мэйл хаягийг спамнаас хамгаалж байгаа бөгөөд үзэхийн тулд JavaScript идэвхтэй байх хэрэгтэй. , Энэ и-мэйл хаягийг спамнаас хамгаалж байгаа бөгөөд үзэхийн тулд JavaScript идэвхтэй байх хэрэгтэй.

Õîâä ñàëáàðûí ÝØÀ, Õ.Ãàíçîðèã

Email: Энэ и-мэйл хаягийг спамнаас хамгаалж байгаа бөгөөд үзэхийн тулд JavaScript идэвхтэй байх хэрэгтэй.

Õîâä ñàëáàðûí ÝØÀ Ï.Áàòáàÿð,

Email: b_7num @yahoo.com

Web: http://iag.ac.mn, rcag-hovd.mn,

Евроазийн бүсийнхэн олборлох салбарыг ил тод болох асуудлаар Монголд чуулав

  • PDF

Evroazi 3

"Төлсөн Авсанаа Нийтэл" сүлжээний Евразийн бүсийн чуулга уулзалт энэ сарын 4-6 ны өдрүүдэд зохион байгуулагдсан бөгөөд манай Ховдын толь ТББ нь ТАН эвслийн гишүүн байгууллагын хувьд энэхүү арга хэмжээнд Манай редакцын төлөөлөл (эрхлэгч Г.Төрмөнх) оролцлоо.
Бүсийн уулзалт нь сайн туршлага, тэргүүлэх арга ажиллагаа, сорилт сургамжуудаа харилцан ярилцаж, ирэх жилийнхээ үйл ажиллагааг төлөвлөх, бүс нутгийн хамтын ажиллагааны сүлжээг бэхжүүлэх зорилгоор Төв Ази, Кавказ болон Зүүн Европын иргэний нийгмийн төлөөлөгчид болон олон улсын байгууллагуудын төлөөлөгчид нэг дор цугларч асуудлаа хэлэлцдэг арга хэмжээ юм.
Манай эрхлэгч Г.Төрмөнх уулзалтад оролцогчдын хамтаар 11 сарын 2-3-ны өдрүүдэд Монголын Олборлох үйлдвэрлэлийн ил тод байдлын санаачилгын Үндэсний Форумд оролцож, туршлага, мэдээлэл солилцсон бол үргэлжлүүлээд ОҮИТБС-ын мэдээллийг ашиглах, стратеги төлөвлөлт болон санаачилгыг олон улсын бүс нутгийн хэмжээнд хэрэгжүүлэх цаашдын үйл ажиллагааг төлөвлөх зорилгоор өрнөсөн ЕвроАзийн бүсийн чуулганд мөн оролцсон нь энэ юм.

TAN 2

Чуулганыг Байгалийн баялгийн засаглалын хүрээлэнгийн (NRGI) экспертүүд удирдан явуулсан. Мөн энэхүү уулзалтаар ТАН сүлжээний ИНБ-уудын өмнө тулгарч буй сорилт, ахиц дэвшлийг хэлэлцэж, “Алсын Хараа 20/20” (Vision) хэмээх стратегийн үйл явцыг үнэлэн, засаглалын шинэ систем дэх ТАН сүлжээний шилжилтийн талаар хэлэлцлээ.
Түүнчлэн ТАН сүлжээний удирдах дээд байгууллага болох Олон Улсын Удирдах зөвлөл дэх бүсийн төлөөллийг сонгох
асуудлыг ч хэлэлцсэн бөгөөд Албани, Азербайжан, Гүрж, Казахстан, Киргизстан, Монгол, Таджикстан, Украин зэрэг орны төлөөлөгчид оролцсон юм.
Евразийн бүсийн уулзалтыг зохион байгуулахад Байгалийн баялгийн засаглалын хүрээлэн (NRGI) дэмжлэг үзүүлж ирсэн бөгөөд хүний нөөц болон бусад арга хэмжээний санхүүжилтийг ТАН (PWYP) сүлжээ болон орон нутгийн түншлэгчид хүний нөөц болон бусад арга хэмжээний санхүүжилтийг гаргадаг
юм байна.

Г.Энхжаргал

Бүхий л фронтоороо дайсантай тулалдсан

  • PDF

Ялалтын 70 жил - Хамтын ажиллагаа

Pobedi 18

Тэмдэглэлт ойн арга хэмжээний өмнөх өдөр Горний Алтайн Улсын их сургууль дээр 1939 оны Халхын голын байлдааны ялалтын 75 жилийн ой, 1941-1945 оны агуу их эх орны дайнд немцийн фашистуудыг бут цохиход Монголын ард түмний үзүүлсэн тусламжийн тухай сэдвийг голчилсон олон улсын эрдэм шинжилгээний хоёр дахь удаагийн хуралдаан болов.

Хуралдаанд Монгол улсын Үндэсний их сургуулийн профессор Наваанзоч Х.Цэдэв, нэрт түүхч Дашдоржийн Мөнхбат, Монгол улсын “Ховдын толь” сонины ерөнхий редактор Гонгоржавын Төрмөнх нар хүрэлцэн ирж оролцлоо. Мөн эл хуралдаанд Горний Алтайн улсын их сургуулийн аспирантууд, Монголын үндэсний их сургуулийн ахмад багш Владислав Терентьев. Хятад улсын Шинжааны их сургуулийн хятад хэлний багш Ян Цзяо, түүхийн шинжлэх ухааны доктор Николай Модоров, Горний Алтай хотын нэгдүгээр дунд сургуулийн түүхийн багш Игорь Николаев нарын судлаач эрдэмтэд тус тусын илтгэл мэдээллийг бэлтгэж хэлэлцүүлсэн.

Хуралдааныг Горно-Алтайн их сургуулийн эрдэм шинжилгээ, инновацийн асуудал хариуцсан дэд захирал Юрий Табакаев нээж үг хэлэв. Тэр хэлсэн үгэндээ 1945 оны 5 сарын 9-нд болсон ялалтын баярыг Ойрат тур хотод /тухайн үед Горний Алтай хотыг ийнхүү нэрлэдэг байв/ хэрхэн тэмдэглэж байсныг дурсан үгүүлж, энэ нь Оросын иргэн бүрийн амьдралд тохиолдсон хамгийн чухал тэмдэглэлт үйл явдал болсон гэдгийг чухалчилан дурьдав. Дараа нь хуралдаанд оролцогчдад хандан Алтайн Бүгд Найрамдах улсын хүндэт иргэн, тус улсын ахмад дайчдын зөвлөлийн дарга, ахмадуудын эрхийг хамгаалах хорооны дарга Борис Алушкин мэндчилгээ дэвшүүлсэн.

Түүхч Дашдоржийн Мөнхбат илтгэлээ “Монголын улаан арми 1941-1945 оны агуу их эх орны дайнд” хэмээн нэрлэжээ. Тэрээр хэд хэдэн тоон баримтуудад судалгаа анализ хийсэн ба түүний дүгнэлтээр Монгол орон даяар “Хувьсгалт Монгол” танкийн цувааг бүрдүүлж “Монгол ард” нисэх онгоцны эскадрилыг байгуулан Зөвлөлтийн улаан армид бэлэглэхийн зэрэгцээ Улаан армид туслах тусламжийн санд 65.0 сая төгрөг, 100.0 мянган доллар, 300.0 килограмм алтыг хуримтлуулан илгээсэн байна. Тэрчлэн морин цэргийн анги нэгтгэлүүдэд 800.0 мянга гаруй агтыг бэлтгэж, тусламжаар нийлүүлсэн, Монгол хонь, тэмээний ноосыг боловсруулан, оёж, үйлдвэрлэсэн олон мянган шинелийг фронтод илгээсэн нь зөвлөлтийн цэрэг, офицер, генералуудын таван хүн тутамд нэг шинель ногдож байсан байна. Эдгээр тусламж нь буцалтгүй байснаараа хожим ямар ч үнэ төлбөр нэхээгүйгээрээ Америкийнхнаас ялгаатай гэсэн юм.

Д.Мөнхбат цааш нь тэмдэглэн хэлэхдээ “Гэсэн ч өнөөдөр японы үзэл суртлын машин  ажилласаар Халхын голд болсон үйл явдал болон Монгол Зөвлөлтийн армийн ялалт, түүнчлэн дэлхийн хоёр дугаар дайн, агуу их эх орны дайны түүхэн ялалтын ач холбогдлыг бууруулах, бүдэгрүүлэн булзайруулах гэсэн хандлага нэлээд ажиглагдаж байна. Үнэндээ бол 1945 оны 8 дугаар сард өмнөд Сахалин, Курилын аралд болсон хэрэг явдлын эцэст япон үнэнд дийлдэн бууж өгсөн. Энэ үед ЗХУ төвийг сахисан байр суурь баримтлаж байсан нь түүхэн үнэн. Гэтэл япончууд одоо болохоор тухайн үед СССР итгэл эвдэж түрэмгийлсэн мэтээр гүтгэх хандлага ихээхэн харагдаж байна. Энэ бол Оросын ард түмний эсрэг, Монголын ард түмний эсрэг зүйл бөгөөд аль 70 гаруй жилийн өмнөх шигээ “солиорол”-д автаж байгаа хэрэг юм. Тиймээс түүхийн судалгааны хүрээнд, дипломат үйл ажиллагааны хүрээнд энэ асуудлыг анхаарлын төвд авах нь чухал хэмээв.

Профессор Д.Цэдэв дэлхийн дайны дараа Гитлерийн эсрэг Европ, Азийн Ялтын бага хуралтай холбогдох асуудлыг хөндсөн “Агуу их эх орны дайнд немцийн фашизмыг бут ниргэх бүх нийтийн үйл хэрэг ба Монгол улс” гэсэн илтгэлдээ мөнхүү Баруун Европын болон АНУ-ын судлаачдын зарим судалгааны бүтээлүүдэд түүхэн баримтыг илт гуйвуулсан, байж боломгүй зүйлүүд байгааг баримтаар няцааж хурц шүүмжилсэн юм.

Монгол улсын Батлан хамгаалах яамны дэргэдэх Цэргийн түүхийн судалгааны хүрээлэнгийн захирал Сотонгийн Ганболдын “Халхын голын дайны судалгаа орчин үед” гэсэн илтгэлийг Алтайн Бүгд Найрамдах Улсын Сэтгүүлчдийн холбооны нэгдүгээр орлогч дарга Алексей Сергеевич толилуулсан. Эрдэмтэн С.Ганболд энэ удаад хүрэлцэн ирж чадаагүй ч ирэх наймдугаар сарын 27-нд Монгол улсын Улаанбаатар хотод болох эрдэм шинжилгээний хуралдаанд заавал оролцоно гэдгээ мэдэгдсэн байна.

Түүнчилэн ихээхэн сонирхолтой илтгэлүүдийн нэг  нь Монгол улсын “Шинэ эвлэл” орон нутгийн сэтгүүлчдийн холбооны тэргүүн Гонгоржавын Төрмөнхийн “Халхыг голын байлдаан болон дэлхийн хоёрдугаар дайнд /агуу их эх орны дайн/ оролцож тулалдсан дайчдын мөрөөр” гэдэг илтгэл байв. Г.Төрмөнх илтгэлдээ 1942-1943 онд Монголын Ховд аймгаас АБНУ-ын Бийск хотод фронтод тусламж хүргэхээр урт замыг туулсан тэмээн жингийн тухай болон Сталинградын дэргэдэх тулалдааны ар талд байж ихээхэн үүрэг гүйцэтгэсэн Монгол дайчдын тухай, тэрчлэн Халхын голын байлдаан 1945 оны чөлөөлөх дайнд оролцсон зарим дайчдын тухай урьд өмнө огт нийтлэгдээгүй ховор баримтуудыг толилуулсан нь анхаарал татаж байв. Тэмээн жингээр Сталинградын дэргэд тулалдаж байсан улаан армийн дайчдад бараг 10.0 мянга орчим нэхий дээл, арьсан бээлий, шинель, 20.0 мянган хос эсгий гутал, эсгий, цөөнгүй тонноор хатаасан мах буюу борц хүргэж байсан тухай баримтуудыг үгүүлсэн юм.

Горний Алтайн Улсын их сургуулийн хувьд энэхүү хуралдаан дээр тавигдсан илтгэлүүд нь ихээхэн ач холбогдолтой, дэлхийн хоёр дугаар дайны үед холбогдох урьд өмнө илэрхий болоогүй цөөнгүй баримт, мэдээллийг гаргаж ирсэн нь үлэмж сонирхолтой юм хэмээн түүхийн шинжлэх ухааны доктор Николай Модоров хэлсэн юм. 

Горний Алтай хотын нэгдүгээр сургуулийн түүхийн багш, хичээлийн эрхлэгч Игорь Николаев дайны дараах үеийн хил орчмын харилцаа хамтын ажиллагааны тухай сонирхолтой баримтыг толилуулсан нь тухайн үед тус сургууль дээр Маршал Х.Чойбалсангийн нэрэмжит музей байгуулж байсан тухай юм.

Басхүү дэлхийн хоёрдугаар дайнд немц хийгээд японы түрэмгийлэн халдагсдыг бут ниргэхэд Сталин, Жуков, Чойбалсан нар болон цэргийн бусад жанжид, удирдагчдын гүйцэтгэсэн үүргийн тухай сонирхолтой илтгэлийг аспирант Владислав Терентьева ирүүлснийг Алексей Ивашкин илтгэж, толилуулсан.

Дүгнэлтийн хэлэлцүүлгийн үеэр хуралдаанд оролцсон эрдэмтэд, судлаачид нэг зүйл дээр санал нэгтэй шийдэлд хүрсэн нь энэ талаарх хамтын судалгааг үргэлжлүүлэх зайлшгүй шаардлага байна гэдгийг, тэрчлэн тухайн асуудлын хүрээнд түүхэн үнэнийг гуйвуулсан худал хуурмаг мэдээлэл, элдэв суртал ухуулгын эсрэг нотолгоотой няцаалт өгөх үйлсэд ч хамтран зүтгэхийн чухлыг хуралдааны төгсгөлийн баримт бичигт албан ёсоор тусгах асуудал байлаа.

Хуралдаанд оролцогсод тэр өдрийнхөө орой А.Анохины нэрэмжит үндэсний музейд зочилсон ба Монголын төлөөлөгчид 5 сарын 9-ны өдөр ялалтын баярын албан ёсны арга хэжмээнд төлөөлөгчийн хувиар оролцсон юм.

Бэлтгэсэн Дмитрий Соколов

Гэрэл зургийг Любови Ивашкиной   

Цаг агаарын мэдээ