Download Firefox
Download Firefox

Wednesday, Apr 26th

Last update10:49:49 PM GMT

Profile

Layout

Direction

Menu Style

Cpanel
You are here НИЙГЭМ Онцлох асуудал Нийгмийн хариуцлага иргэдийн оролцооноос шалтгаална

Нийгмийн хариуцлага иргэдийн оролцооноос шалтгаална

Иргэн ба төр

-Нийгмийн эгэх хариуцлагыг бэхжүүлэх төслийн хүрээнд бэлтгэсэн нийтлэл-

DSCN0291

“Монгол улсад нийгмийн эгэх хариуцлагыг бэхжүүлэх нь” хэмээх төсөл хэрэгжиж эхлэх гэж байгаа талаар бид урьд нь мэдээлж байсан. Төслийн хүрээнд хийгдэх гол үйл ажиллагаа нь иргэд болон иргэний нийгмийн байгууллагын зүгээс шууд болон шууд бус замаар төрийн үйл ажиллагаанд хяналт тавьж, хариуцлага тооцох механизмыг боловсронгуй болгох явдал. Үүний тулд олон нийтийн оролцооны арга хэлбэрүүдийг туршин хэрэгжүүлэх юм. Ийнхүү нийгэмд төр, иргэний нийгэм, төрийн бус секторууд, хэвлэл мэдээлэл, иргэд, бизнесийн байгуулагууд гэх мэт олон талын оролцоотой харилцан хяналт тавьж, хариуцлага тооцох тогтолцоог бий болгож хөгжүүлэх нь бодлого боловсруулж, хэрэгжүүлэх ажлыг ил тод, хөнгөн шуурхай болгох, засаглалын хүндрэлтэй асуудлуудыг шийдвэрлэх чухал арга зам хэмээн олон улсын түвшинд үздэг ажээ.

Энэ төсөл Монгол улсын 10 аймаг, мөн Улаанбаатар хотын гурван дүүрэгт хэрэгжих ба Ховд аймаг үүнд хамрагдаж байгаа. Төслийг эхлүүлэхтэй холбоотой үндэсний семинарт суусан багийнхан өнгөрсөн долоо хоногт уг төслийн танилцуулах уулзалт сургалтыг Ховд аймгийн төр захиргаа, иргэний нийгэм, хэвлэл мэдээлэл гэсэн талуудын төлөөллүүдийг оролцуулж зохион байгуулав. Уулзалт, сургалтанд аймгийн Боловсрол соёлын газар, Эрүүл мэндийн газар, Ховд дахь баруун бүсийн БОЭТ-ийн удирдлага болон мэргэжилтнүүд, сургуулиудын захирлууд, зарим багш нар, холбогдох ажилтанууд, төрийн бус байгууллага, хэвлэл мэдээллийн байгууллагын төлөөллүүд тэрчлэн иргэдийн төлөөлөл хамрагдсан. Сургалтын явцад чиглүүлэгчид “Нийгмийн эгэх хариуцлагыг бэхжүүлэх” төслийн тухай танилцуулга хийж, төслийн хүрээнд IRIM судалгааны байгууллагаас хийсэн суурь судалгааны дүн болон хуульч эмэгтэйчүүдийн холбооноос хийсэн эрх зүйн орчны судалгаатай холбоотой асуудлуудыг танилцуулсан. Тэрчлэн нийгмийн эгэх хариуцлагыг бэхжүүлэхэд чиглэгдсэн үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэхэд ямар арга хэрэгслүүдийг ашиглах талаар мөн Ховд аймгийн Боловсрол, Эрүүл мэндийн салбарт 2012-2016 онуудад хийгдсэн үйл ажиллагаа болон бүтээн байгууллалтын талаар мэдээлэл хийж оролцогчдын санал бодлыг сонсон харилцан ярилцжээ.

DSCN0315

IRIM судалгааны байгууллагаас хийгдсэн судалгааны дүнгээс үзвэл Монгол улсад нийгмийн хариуцлага тэр дундаа улс төрийн болон төрийн байгуулагын албан тушаалтан, албан хаагчдын нийгмийн өмнө хүлээх хариуцлага нэн сул байгаа нь тодорхой харагдаж байгаа юм. Тухайлбал судлаачид төрийн байгууллагад гаргасан иргэдийн гомдол саналыг судалж үзсэн бөгөөд асуулгад оролцсон нийт иргэдийн 94.2 хувь нь төрд хандаж ямар нэг санал гомдол гаргаж үзээгүй энэ талаар үндсэндээ “харанхуй” байдаг гэдгээ илэрийлсэн бол дөнгөж 5.8 хувь нь л ямар нэг асуудлаар төрийн байгууллагад хандсан байна. Санал гомдол гаргасан хэсгийг зуун хувь гэж үзвэл тэдний 36.2 хувь нь төрийн албан тушаалтан албан хаагчдын хариуцлагын талаар, 22.4 хувь нь иргэдийн амьдрах орчин нөхцөлтэй холбоотой, 20.6 хувь нь эрүүл мэндтэй холбоотой, 8.6 хувь нь төрийн албан хаагчтай холбоотой, 5.1 хувь нь боловсролтой холбоотой, 6.8 хувь бусад асуудлаар санал гомдол гаргажээ. Аймгуудын эрүүл мэндийн үйлчилгээний чанар хүртээмжийн талаар асуухад иргэдийн дийлэнх буюу 35 хувь нь мэдэхгүй гэсэн бол 30 хувь нь сайжирсан 25 хувь нь муудсан гэж хариулсан, эцэг, эхчүүд боловсролын үйлчилгээнд гаргасан гомдлынхоо шийдвэрлэгдсэн байдал буюу үр дүнд хэр зэрэг сэтгэл ханамжтай байгаа талаар асуулга явуулахад оролцогсдын 25-35 хувь нь сэтгэл ханамжгүй, 31 хувь нь маш сэтгэл ханамжгүй, 24-28 хувь нь сэтгэл ханамж дунд зэрэг гэж хариулсан бол сургуулийн насны хүүхдийн эцэг эхчүүдийн гурван хувь, цэцэрлэгийн насны хүүхдийн эцэг эхчүүдийн 18 хувь нь л сэтгэл ханамжтай байна гэж хариулжээ. Энэ нь тухайн салбарууд дахь эгэх хариуцлага буюу хууль тогтоомж, төрийн бодлого шийдвэрийн эргэх холбоо тун тааруухан тасалданги, хэсэг бусаг байдалтай байгааг илтгэж байгаа хэрэг юм.

Үндсэн хууль болон бусад хууль тогтоомжид заасны дагуу иргэдийн эрх, эрх чөлөөг хангахад чиглэгдсэн, чиг үүргээ төрөөс хэрхэн биелүүлж байгаа, тэрчлэн төрийн хэрэгт иргэд бодитоогоор оролцож байгаа эсэхийн шалгуур нь “иргэдийн оролцоо” гэсэн хоёр үгээр илэрхийлэгддэг. Иргэдийн оролцооны тухайд Монгол улс эрх зүйн хувьд бас ч боломжийн түвшинд хүрсэний жишээ гэвэл Монгол улсын үндсэн хуулийн оршил хэсэгт “... эх орондоо хүмүүнлэг, иргэний, ардчилсан нийгэм цогцлуулан хөгжүүлэхийг” эрхэм зорилго болгосон, гуравдугаар зүйлийн 1 дэхь хэсэгт “Монголын ард түмэн төрийн үйл хэрэгт шууд оролцож, мөн сонгож байгуулсан төрийн эрх барих төлөөлөгчдийн байгууллагаараа уламжлан энэхүү эрхээ эдэлнэ” хэмээн заасан, цаашлаад уг хуулинд “Монгол Улсад оршин суугаа хүн бүр эрх тэгш байна”, “иргэн нь төрийн байгууллага, албан тушаалтанд өргөдөл, гомдлоо гаргаж шийдвэрлүүлэх эрхтэй”, хууль ёсоор тусгайлан хамгаалбал зохих нууцад хамаарахгүй асуудлаар мэдээлэл хайх, хүлээн авах эрхтэй...” хэмээн заасан нь иргэдийн оролцоог баталгаажуулсан хэрэг болно.

Иргэдийн оролцооны хэлбэрийг судлаачид авч үзэхдээ мэдээлэх, зөвлөх, идэвхтэй оролцоо тэрчлэн хяналт тавих гэсэн дөрвөн үндсэн хэлбэрт багтаан үзэж байгаа бөгөөд Монгол улсад мөрдөгдөж байгаа хууль тогтоомжуудад энэ чиглэлээр нийт 189 заалт тусгагдсан, тэдгээрийн 68 нь мэдээлэх хэлбэрт, 25 нь зөвлөлдөх хэлбэрт, 44 нь идэвхтэй оролцооны хэлбэрт, 28 нь хяналт тавих хэлбэрт мөн 24 нь бусад хэлбэрт хамрагдах заалтууд байна хэмээн Монголын хуульч эмэгтэйчүүдийн холбооноос хийсэн судалгаагаар тогтоожээ. Тэгвэл үүний хэрэгжилт ямар байна гэдэг тун сонирхолтой асуудал. Үүнтэй холбогдуулж хуульч эмэгтэйчүүдийн холбооноос явуулсан судалгааны дүнгээс хэдхэн жишээ авч үзье.

DSCN0305

Тус холбооноос “байгаль орчны талаарх мэдээллийг холбогдох төрийн байгууллагаас авахад хүндрэл үүсдэг үү” гэсэн асуултаар иргэдийн дунд асуулга явуулахад 51 хувь нь хүндрэл үүсдэг, 20 хувь нь маш их хүндрэл үүсдэг, 43 хувь нь мэдэхгүй гэж хариулсан бол 22 хувь нь л хүндрэл үүсдэггүй гэж хариулсан байна.

Мөн төрийн байгууллагаас хот байгуулалт, дахин төлөвлөлт, газар зохион байгуулалттай холбоотой мэдээлэл авахад ямар нэг хүндрэл тохиолдож байсан эсэхийг иргэдээс тодруулахад 31 хувь нь хандаж байгаагүй тул мэдэхгүй, 17 хувь нь хаана хандахаа мэдэхгүй, 16 хувь нь хандах шаардлагагүй хэмээсэн бас 21 хувь нь огт хариулаагүй байна.

Судалгаанд оролцсон иргэний харьяалагддаг орон нутгийн төрийн байгууллага аливаа шийдвэр гаргахдаа иргэний оролцоог хангаж чаддаг эсэх, санал авдаг эсэхийг тодруулахад 35 хувь нь оролцуулдаг гэж мэдэхгүй, 13 хувь нь оролцуулдаггүй, мөн 13 хувь нь огт үгүй гэсэн бол 22 хувь нь хариулааагүй байна. Иргэд өөрсдийн оршин суугаа нутаг орныхоо захиргааны болон иргэдийн төлөөлөгчдийн хуралд сууж, мэдээлэл авч, асуулт асууж, санал бодлоо илэрхийлэх нь оролцооны нэн чухал хэлбэр. Гэтэл бодит байдал ямар байгааг авч үзвэл тус судалгаанд хамрагдагсдын 39 хувь нь хуралд оролцох боломж байдаггүй, 37 хувь нь хурал болох тухай мэдээллийг хэн ч өгдөггүй, 10 хувь нь энэ надад хамаагүй, 2.7 хувь нь миний саналыг сонсоно гэдэгт итгэддэггүй, 4.8 хувь нь цөөхөн хэдэн хүмүүс л үргэлж оролцдог гэж хариулжээ. Энэ бүхэн юуг илтгэж байна вэ гэдэгт уншигчид дор бүрнээ дүгнэлт хийж үзвэл зохилтой. Дээр үгүлэгдсэн дүр зургаас харахад уг төслийг хэрэгжүүлж, тухайн асуудал дээр ахиц дэвшил гаргах нь нийгмийн харилцаанд оролцогч бүх талуудад хамаатай чухал асуудал болох нь илт. Цаашилбал хөгжил дэвшлийг авч ирэх үндсэн хүчин зүйлүүдийн нэг нь энэхүү иргэдийн оролцоо, нийгмийн эгэх хариуцлагийн асуудал билээ.

DSCN0320

Аймагт зохион байгуулагдсан уулзалтанд оролцогсод танилцуулга, мэдээллүүдийн дараа хэлэлцүүлэг өрнүүлж, аймгийн төвийн хэмжээнд боловсрол эрүүл мэндийн үйлчилгээнд тулгамдаж байгаа гол асуудлуудыг тодорхойлохыг хичээсэн бөгөөд үүний үр дүнд нэгдүгээрт боловсролын салбарт

1.Сургууль цэцэрлэгийн хүмүүжил сургалтын үйл ажиллагаанд эцэг эхийн үүрэг оролцоо сул байгаа бөгөөд энэ нь иргэдийн мэдээллийн хүртээмж муу, ажилгүйдэл их байгаа, өрхийн орлого тааруухан зэрэг хүчин зүйлүүдээс шалтгаалдаг.

  1. 2.Эцэг эхчүүд болон иргэд холбогдох хүмүүст мэдээлэл чөлөөтэй олж авах боломж хомс байгаа, тэрчлэн мэдээллийг ашиглах чадвар сул зэрэг нь нийтлэг сул талууд болж байгаа
  2. 3.Багш нарын чадвар, хариуцлага хангалттай биш
  3. 4.Боловсролын байгууллагад ажиллагсдын хүйсийн харьцаа тэгш бус эмэгтэйчүүд давамгайлдаг
  4. 5.Боловсролын байгууллага болон төрийн бус иргэний нийгмийн байгууллагуудын хооронд хамтын ажиллагаа сул
  5. 6.Багш нар нь хүүхдүүдийн эцэг эхчүүдийн дундаас өөрийн сайн таньдаг танил дотно хүмүүсээр дамжуулан элдэв шалтаг зааж, эцэг эхчүүд, хүүхдүүдээс мөнгө цуглуулж авах зэрэг зохисгүй үйлдэл мэр сэр байдаг
  6. 7.Тус салбартай холбоотой төр, захиргааны шийдвэр, бодлого боловсруулах, төлөвлөх ажиллагаанд иргэдийг хэрхэн оролцуулах, яаж хяналт тавих тухай зохицуулалт аргачилал сул, иргэд энэ талаар ойлголт муу.
  7. 8.Боловсролын салбарт төрөөс хэрэгжүүлж буй төсөл хөтөлбөр зэрэгт иргэдийн саналыг авч тусгах ажлыг зохион байгуулдаг боловч саналыг хангалттай тусгадаггүй,
  8. 9.төлөвлөгдсөн ажлуудыг хэрэгжүүлэхэд иргэдийн хяналт дутмаг, батлагдсан хөрөнгө оруулалтыг өөр зүйлүүдэд зарцуулдаг
  9. 10.Тайлагналтыг хянах механизм байдагггүй, хөндлөнгийн хяналт хийгддэггүй.

Хоёрт эрүүл мэндийн салбарт

  1. 1.Дарааллыг цахим бүртгэлээр шийдсэн боловч эмч нарын хүрэлцээ муугийн улмаас ачаалал их, урт дараалал үүсч байнга хүндрэл үүсгэдэг
  2. 2.Эмч нар, эмнэлгийн ажиллагсад иргэдэд ялгавартай ханддаг. Ядуу эмзэг бүлгийнхэн байнга хүнд сурталтай тулгардаг
  3. 3.Эрүүл мэндийн байгууллагын ажлын төлөвлөгөөнд иргэдэд мэдээлэл сурталчилгаа хийх тухай тусгагддаг ч тэр нь хэрэгждэггүй
  4. 4.Хэвлэл мэдээллийг ашигладаггүйггээс иргэдийн эрүүл мэндийн боловсрол муу шаардлагатай мэдээллийг олж авч чаддаггүй
  5. 5.Эмч нар оновчтой оношлож чаддагүй, эмийн жороо олон удаа өөрчлөх зэрэг тохиолдлууд байдаг. Үүнээс болж иргэд өвчтөнүүд хохирдог
  6. 6.Харилцааны соёлын хувьд асуудал ихтэй
  7. 7.Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд үйлчилгээ авах орчин нөхцөл хангагдаагүй
  8. 8.Зарим шаардлагатай өвчнийг оношлоход шаардлагатай тоног төхөөрөмж, нарийн мэргэжлийн боловсон хүчин дутагдалтай
  9. 9.Энэ талаар арга хэмжээ авахдаа хойрго, арга хэмжээ авч байна хэмээн иргэдэд мэдээлдэг ч зориулагдсан хөрөнгө оруулалтыг өөр зүйлд ашигладаг,
  10. 10.Хавдрыг эрт оншлох талаар онцгойлон арга хэмжээ авах шаардлагатай
  11. 11.Эрүүл мэндийн байгууллагын ажиллагсад болон иргэдийн аль аль нь өөрсдийн хариуцлагын талаар ойлголт сул, энэ талаар мэдээлэл өгч мэдлэгжүүлэх шаардлагатай  гэсэн асуудлуудыг гаргаж ирсэн.

Эдгээрийг шийдвэрлэхийн тулд

  1. 1.Иргэд болон төрийн байгууллагынханд нийгмийн эгэх хариуцлагын тухай, түүний ач холбогдлын талаар мэдээлэл өгөх, төрийн бодлого үйл хэргийг оролцоонд тулгуурлаж явуулах
  2. 3.Хариуцлагыг сайжруулахын тулд төрийн үйлчилгээнд иргэдийн оролцоотой хяналт тавих, (иргэдийн онооны картаар үнэлэх, төрийн бус байгууллага хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудыг хяналт тавихад өргөн оролцуулах)
  3. 4.Төрийн байгууллагуудаас иргэдэд өгөх мэдээллийг оновчтой, хүртээмжтэй, ач холбогдолтой болгох аян өрнүүлэх
  4. 5.Мэдээллийн ил тод байдлын талаар хэлэлцүүлэг, аян өрнүүлэх 
  5. 6.Нийгмийн эгэх хариуцлагын тухай бүх нийтэд мэдээлэл өгөх дэд хөтөлбөр хэрэгжүүлэх
  6. 7.Иргэдийн эрх зүйн мэдлэгийг сайжруулах, бүх нийтийг мэдээлэлжүүлэх аян зохион байгуулах (чөлөөт хэлбэрээр) Үүнд хэвлэл мэдээллийг өргөн ашиглах
  7. 8.Иргэдийн оролцоотой аудитыг туршин хэрэгжүүлэх
  8. 9.Бодлого төлөвлөлтөнд иргэдийг оролцуулж, эргээд түүндээ хяналт тавьдаг тогтолцоог бий болгох зорилго бүхий талуудын хамтарсан үйл ажиллагааг зохион байгуулах, үр дүнг харилцан тайлагнах
  9. 10.Эрүүл мэнд боловсролын үйчилгээнд дутагдалтай байгаа зарим асуудлыг хэрхэн шийдвэрлэх тухайд төслийн хүрээнд талуудын хамтарсан хэлэлцүүлэг өрнүүлж үр дүнд хүрэх зэрэг асуудлыг төсөлд тусгаж, хэрэгжүүлэх нь зүйтэй гэж үзсэн юм.

Г.Төрмөнх

Add comment

Security code
Refresh

Ховдын Толь Шинэ дугаар гарлаа

    Khovdiin-toli

Ирээдүйн Толь шинэ дугаар гарлаа

ireeduin-toli

Бизнес Толь шинэ дугаар

biznes-toli

ТАНЫ СОНОРТ

galdaТүүхэн хүмүүн

Цаг агаарын мэдээ