Download Firefox
Download Firefox

Sunday, Feb 18th

Last update12:11:01 AM GMT

Profile

Layout

Direction

Menu Style

Cpanel
You are here НИЙГЭМ Онцлох асуудал Ховд аймаг болон Мо Эн Ко компаний хооронд “Хөшөөт” төслийн хүрээнд байгуулсан хамтын ажиллагааны гэрээний хэрэгжилтийг сайжруулах тухай ЗӨВЛӨМЖ

Ховд аймаг болон Мо Эн Ко компаний хооронд “Хөшөөт” төслийн хүрээнд байгуулсан хамтын ажиллагааны гэрээний хэрэгжилтийг сайжруулах тухай ЗӨВЛӨМЖ

03

Нээлттэй нийгэм форумын дэмжлэгээр Ховд аймгийн нутаг дахь Хөшөөтийн уурхайд ашигт малтмал ашиглах тусгай зөвшөөрөл эзэмшиж, олборлох, боловсруулах худалдан борлуулах үйл ажиллагаа явуулж буй Мо Эн Ко компани болон Ховд аймгийн Засаг даргын хооронд байгуулагдсан хамтын ажиллагааны гэрээний хэрэгжилтийн байдалд хийсэн хяналт үнэлгээний үр дүнд тулгуурлан, энэхүү зөвлөмжийг боловсруулав. 

Нэг: Зөвлөмж боловсруулах болсон тухай товч таниулга

Зорилго: Хамтран ажиллах гэрээг хэрэгжүүлэхэд мэргэжлийн байгууллага болон орон нутгийн иргэдийн оролцоо ямар байгааг,  түүнчлэн гэрээний заалтуудын хэрэгжилтийн явцыг судлах, үр дүнг нь үнэлэх

Эрсдэлт хүчин зүйлүүд байгаа эсэхийг судлаж, илрүүлэх

Хөндлөнгийн болон олон нийтийн хяналтын тогтолцоог бий болгох боломжийг бүрдүүлэх,

Судалгааны үр дүнд тулгуурласан цогц зөвлөмж боловсруулан гаргаж, холбогдох нөлөөллийн үйл ажиллагааг явуулах 

Тайлбар:  Ховд аймаг болон МоЭнКо компаний хоорондох хамтын ажиллагааны гэрээний хэрэгжилтийн байдалд хийсэн хяналт, үнэлгээний ажил нь 2015 оны 8 сараас 2016 оны 2 сарыг дуустал явагдсан бөгөөд төслийн баг эн тэргүүнд авч үзэх ёстой гэрээний гол гол заалтуудыг фокуслан /онцлон сонгож/ авч, тэдгээрийн хэрэгжилтийн байдал, нөлөөлж буй хүчин зүйлүүдийн талаар иж бүрэн судалгаа, дүн шинжилгээ хийсний эцэст дараах дүгнэлт зөвлөмжийг санал болгохыг чухалчилсан болно.  

Хоёр: Хийгдсэн судалгаа, хяналт үнэлгээний үр дүнд үндэслэн зөвлөх нь

Гэрээний /7.11-д/ /Төслийн хэрэгжилт болон явцын мэдээллийг орон нутгийн төр захиргааны байгууллага, орон нутгийн иргэдэд цаг тухайд нь өгч хамтарч ажиллана/ гэж заасантай холбоотойгоор МоЭнКо ХХК-аас үйл ажиллагааны төлөвлөгөөний биелэлтийн тухай товч мэдээллийг сар, улирлаар /А3 хэмжээний/ аймгийн Засаг даргын орлогч /ажлын хэсгийн ахлагч/,  Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын ажлын албанд ирүүлдэг ч, холбогдох цөөн албан тушаалтнууд  уг мэдээлэлтэй танилцахаас хэтэрдэггүй, олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслээр тухай бүр мэдээлдэггүй. Мөн Ховд аймгийн албан ёсны вэб сайт болох www.khovd.gov.mn сайтад байршуулж хэвшээгүй байгаагаас холбогдох бусад байгууллага, газар түүнчлэн иргэд олон нийт энэ тухай мэдэх, боломжгүй байна. Тиймээс гэрээний хэрэгжилтийн явцын тухай мэдээллийг тухай бүрд нь орон нутгийн мэдээллийн хэрэгслээр дамжуулж, нийтэд мэдээлж байх нь чухал байна.  Мөн гэрээний /7.12/ /Олборлох үйлдвэрлэлийн ил тод байдлын тайланг хагас, бүтэн жилээр гаргаж, нийтэд мэдээлнэ/ гэсэн нь хэрэгжихгүй, хэрэгжих боломжгүй явж ирсэн байна. Цаашид үүнийг  хэрэгжүүлэх талаар тодорхой шийдэлд хүрэх хамтын чармайлт зайлшгүй шаардагдаж байгааг анхааран үзэх нь зөв  гэж үзэв.

Гэрээний /14.2/. /Тухайн төслийг хэрэгжүүлэх явцад нийлүүлэх шаардлагатай бараа, ажил үйлчилгээний 50-аас доошгүй хувийг орон нутгийн аж ахуйн нэгж, иргэдээс нийлүүлж, гүйцэтгүүлэх/

Гэрээний /14.3/ /Төслийн хүрээнд ажиллах нийт Монгол ажилчдын 70-аас доошгүй хувийг Ховд аймгийн иргэдээс бүрдүүлэх/  гэсэн заалтуудыг авч үзвэл тодорхой түвшинд хэрэгжиж ирсэн ч Ховд аймгийн талаас зохицуулалт хангалтгүй байна. Тухайлбал энэхүү заалтын хүрээнд явагдах худалдан авалтын үйл ажиллагааг зөвхөн компаний тал дангаар хариуцан зохион байгуулдаг бөгөөд Ховд аймгийн талаас уг ажиллагаа хэрхэн явагдаж байгааг ажиглах, хяналт, тавих, бүртгэж тооцох талаар ямар нэг зохион байгуулалт хийгдэлгүй явж ирсэн байна. Үүний улмаас энэ талаар бодитой мэдээлэл авах боломж хомс байна. Цаашид энэ заалтын хэрэгжилтийг үнэн зөв дүгнэх боломжийг бий болгохын тулд Ховд аймгийн талаас бүртгэж тооцох систем бий болгож, мэдээллийн сан бүрдүүлэн, хяналт тавих боломжоор хангах шаардлагатай байна. 

Гэрээний /14.4/. /Тээврийн хэрэгслүүд нь тээвэрлэлтийн нөхцөлд тохирсон, техникийн чанарын баталгаатай бөгөөд орон нутгийн тээвэрчдийн төлөөллийг оролцуулсан, Ховд аймгийн албан ѐсны бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж, тээврийн байгууллагаар тээвэрлэлтийн ажлын 50,0 -иас доошгүй хувийг гүйцэтгүүлэх/ гэсэн заалтын тухайд компаниас өгсөн мэдээллийг үндэслэн бидний судлаж үзсэнээр экспортонд гаргах нүүрсний тээвэрлэлтийн ихэнхийг орон нутгийн тээвэрчид гүйцэтгэсэн сайшаалтай. Гэвч аймгийн тал энэ талын мэдээллийн сан бүрдүүлсэн эсэх нь тодорхойгүй байна.  

Аймгийн мэргэжлийн хяналтын газраас 2015 оны 5-р сарын 06-17-ны хооронд Хөшөөтийн уурхайд хийгдсэн шалтгалтаар: 2009 онд Хөшөөтийн уурхайн техник, эдийн засгийн үндэслэлийг боловсруулахдаа жил тутам 1,5-8 сая тонн нүүрс олборлохоор тооцоо хийгдсэн боловч уг ТЭЗҮ нь уурхайн бодит нөхцөл байдалтай нийцэхгүй, тусгагдсан хүчин чадлаараа ажиллахгүй байгаагаас гадна төслийн хүчин чадал, үйлдвэрлэлийн техник технологид өөрчлөлт орсон, ТЭЗҮ батлагдаад таван жил өнгөрсөн ч нэмэлт тодотгол хийгдээгүй нь Эрдэс баялаг эрчим хүчний сайдын 2012 оны 04-р сарын 17-ны өдрийн 074 дүгээр тушаалын хавсралт “Ашигт малтмалын баялгийн урьдчилсан үнэлгээ, ашигт малтмалын ордын нөөцийг ашиглах боломжийн урьдчилсан үнэлгээ, уул уурхайн төслийн техник, эдийн засгийн үндэслэлд тавигдах үндсэн шаардлагууд ба техник, эдийн засгийн үндэслэл хүлээн авах журам”-ын 7.3 дахь заалтыг зөрчсөн гэсэн улсын байцаагчийн дүгнэлт гарч шаардлага хүргүүлсэн. Уг шаардлагын дагуу компани ТЭЗҮ-ийг шинэчлэн боловсруулсан тухай мэдээлэл ирүүлсэн ч уг баримт бичгийн хувь аймгийн ИТХ, ЗДТГ-ын ажил хариуцсан хүмүүст байхгүй байна.

Хамтран ажиллах гэрээг анх удаа болон шинэчилж байгуулахдаа аймгийг төлөөлсөн ажлын хэсгийн зүгээс уурхайн нөөцийн үнэлгээ, ТЭЗҮ, борлуулалтын төлөвлөгөө, тооцоо зэргийг сайтар судалж, хянаж үзсэн эсэх нь эргэлзээтэй байна. Тодруулбал гэрээнд хэрэгжих боломжтой хэмээн тусгагдсан зарим заалтууд өнөөдөр хэрэгжих үндэслэлгүй болж хувирснаар тайлбарлаж болно. 

ИТХ-аас батлагдсан бодлогын баримт бичиг, тэрчлэн гэрээний /14.6/ –д зааснаар /2014 онд экспортлосон нүүрсний хэмжээ 100 мянган тонн болмогц, 1 тонн тутмаас 0.6 ам доллар, экспорт эхэлснээс хойш 9 сар өнгөрмөгц экспортын хэмжээ сар тутам 100 мянган тонноос давсан нөхцөлд 1 тонн тутмаас 1.0 ам долларыг тус санд төвлөрүүлнэ/, мөн /14.7/. /2015 онд “Ховд хөшөөт хөгжил санд 1.0 тэрбум төгрөгийг төвлөрүүлэх ба экспортын хэмжээ 500.0 мянган тонн хүрсэн нөхцөлд 500.0 сая төгрөгийг, 1.0 сая тоннд хүрсэн нөхцөлд мөн 500.0 сая төгрөгийг төвлөрүүлнэ/ гэж заасан. Гэвч бодит байдалтай харьцуулахад энэ нь дэндүү хийсвэр тооцоо болж таарч байна.

Учир нь амьдрал дээрээ МоЭнКо компани 2014 оны 9 сараас эхлэн 2015 оны 11 сарыг хүртэлх хугацаанд нийтдээ 341,995 тонн нүүрсийг л экспортлосон. Үүнийгээ зах зээлийн нөхцөл байдлаас болсон гэж тайлбарлаж байгаа ч борлуулалтыг төлөвлөхдөө эрсдлийг нь ийм хол зөрүүтэй тооцоолно гэхэд итгэмээргүй байгаа юм. Үүнээс шалтгаалаад Ховд аймгийн хувьд гэрээний дагуу Хөшөөтийн уурхайн олборлолт ашиглалтаас орж ирэх хөрөнгө мөнгийг хуримтлуулж, хувиарлан зарцуулах ажлыг зохицуулах үүрэг бүхий Хөшөөт хөгжил санд 2014, 2015 онд ердөө л 329.0 сая төгрөгийг төвлөрүүлэх тооцоо гарсан. Гэрээнд тусгагдсан урьдчилсан тооцооллоор гэрээний /14.6/ дахь заалтын дагуу  дор хаяж 600.0-700.0 мянган тонн нүүрс экспортлож, 1.0 тэрбумаас доошгүй төгрөгийг, /14.7/ дахь заалтын дагуу дор хаяж 500.0 мянган тонноос доошгүй нүүрс экспортлож, 500.0 сая төгрөгийг, нийтдээ хамгийн багаар бодоход 1.5 тэрбум төгрөгийг “Ховд хөшөөт хөгжил” санд төвлөрүүлэх ёстой байгаа юм.

Эндээс харахад хоёр тал гэрээний төслийг боловсруулж, хэлэлцэж, батлахдаа нүүрсний борлуулалт болон түүнээс орон нутагт төвлөрүүлэх хувь ноогдолын тухайд эрсдлийг огт тооцоогүй, эсвэл зориудаар худал тооцоо хийсэн гэхээс өөр аргагүй болж байгаа юм. /Зөрүү нь 80 хувь/

Үүнтэй уялдаад 2016 онд гэрээний хугацаа дуусаж, гэрээг дахин шинэчлэн байгуулах үед тооцооллыг дахин нарийвчлан хийж, хийсвэр биш үндэслэл сайтай бодит тооцоололд тулгуурласан биелэгдэх боломжтой заалтуудыг тусгаж өгөх шаардлагаа гарч ирж байна.

Гэрээг хугацаанаас нь өмнө цуцалж, дахин хэлэлцээр хийхэд ч болохгүй зүйлгүй гэж үзэв. 

Мөн аймгийн МХГ-аас шалгалт хийх үед БОНБНҮ, Байгаль орчны менежмент төлөвлөгөөнд уурхайн хаалтын төлөвлөгөөгүй, дүйцүүлэн нөхөн сэргээлт хийхэд шаардагдах хөрөнгийг тодорхой тусгаагүй бөгөөд тэдгээр нь Засгийн газрын 2013 оны 11 дүгээр сарын 16-ны 374-р тушаалын хавсралт “Байгаль орчны нөлөөллийн үнэлгээний журам”-ын /4.14/ болон /5.12/ заалтуудыu тус тус зөрчсөн гэсэн үнэлэлт авсан ба компани эдгээр зөрчлүүдийн ихэнхийг шаардсан хугацаанд засаж, арилгасан гэсэн мэдээ байгаа. Гэвч бидэнд байгаа мэдээллээр дүйцүүлэн нөхөн сэргээх ажил шаардлагад нийцэхүйцээр, бүрэн хэмжээнд хийгдээгүй аж. Тиймээс байгаль орчны талаар хяналт тавих үүрэг бүхий төрийн байгууллагууд үүнд анхаарлаа хандуулж, 

Гэрээний 14.18-д заасанчлан Ховд аймгийн төв Жаргалант сумын нутаг дэвсгэр дэх “Номингийн уулзвараас Бичигтийн пост” хүртэлх авто замын хоёр талыг замын хашлага, ногоон байгууламж, явган хүний зам бүхий иж бүрэн байдлаар тохижуулах ажлыг Мо Эн Ко компани өөрийн хөрөнгөөр гүйцэтгэх үүргээ биелүүлж, “Ховд - хөшөөт хөгжил” санд 140.0 сая төгрөгийг шилжүүлэн, гүйцэтгэлийн ажлыг “Ховд эрч хүч” орон нутгийн өмчит аж ахуйн тооцоот үйлдвэрийн газраар хийлгэсэн боловч ажлын гүйцэтгэл хангалтгүй болсон зүйл ажиглагдаж байна. Тодруулбал дээрх бүтээн байгуулалтыг хийх ёстой замын урт нь 1300 метр. Гэтэл 550 метрт нь замын хоёр талаар төмөр хашлага хийсэн ба үлдсэн 750 метрт хашлага хийгдээгүй, явган хүний замыг шинэчлэх ажил мөн дутуу дулимаг, ногоон байгууламж хийгдээгүй байдалтай байна. Энэ нь гагцхүү гүйцэтгэгч компаний хариуцлагын асуудал бөгөөд 550 метр замын хоёр талаар хийсэн хагас метр /50 см/ хэрийн өндөртэй хөндий төмөр сараалж бүхий хашлага нь яг ямар ач холбогдолтой зүйл болохыг иргэд, оршин суугчид огт ойлгохгүй байгаа асуудал бий. Түүнчлэн энэ ажилд яг 140.0 сая төгрөг зарцуулах шаардлага байсан уу гэдэг нь эргэлзээтэй. Үйл явцыг судалж үзэхэд компани болон аймгийн төр захиргааны зүгээс үүн дээр ямар нэг тендер сонгон шалгаруулалт явуулалгүйгээр шууд гэрээ байгуулж гүйцэтгэсэн бөгөөд ажлын зураг төсөв, зардлын тооцоо зэргийг цаашид нягтлан судлах шаардлагатай гэж үзэв.

Цаашид энэ мэт ажлуудыг ил тод, сонгон шалгаруулалтын зарчмаар хэрэгжүүлж байх нь зүйтэй гэдгийг зөвлөж байна. 

Дээр өгүүлсэн зүйлүүд болон судалгааны явцад илэрсэн бусад асуудлуудтай холбогдуулж, цаашид дараах зүйлүүдэд анхаарлаа хандуулахыг гэрээг хэрэгжүүлэгч талууд, нэн ялангуя Ховд аймгийн ИТХ, Засаг дарга, түүний Тамгын газар,  холбогдох бусад нөхдөд санал болгож байна.

 

  1. 1.Гэрээг анх боловсруулж батлахдаа үндэслэл муутай тооцоо судалгаанд тулгуурласан- /эсвэл зохих баримт материалуудыг судалж үзээгүй, мэргэжлийн хүмүүстэй хамтарч ажиллаагүй байж болох/-ны улмаас амьдрал дээр бүрэн дүүрэн хэрэгжих боломжгүй, бодит байдлаас зөрүүтэй заалтууд тусгагдсаныг нягтлан үзэж, гэрээнд өөрчлөлт оруулах эсэхийг шийдэх
  2. 2.12.5. /Хөшөөт төсөл болон Ховд аймгийн хэрэгцээг хангах цахилгаан станцын хэрэгцээ шаардлага, хүчин чадал, байршил, эдийн засгийн үр өгөөж эзргийг Ховд аймгаас томилсон ажлын хэсэгтэй хамтран судалж, цаашдын алхмыг тодорхойлно. Түүнчлэн төслийн үйл ажиллагаанд Ховд аймгийн эрчим хүчний нэгдсэн сүлжээ болон эрчим хүчний хангамжийн бусад эх үүсвэрийг ашиглах боломжийг судлана/ гэсэн заалтыг хэрэгжүүлэх алхам хийгдээгүй, байгаад дүгнэлт хийж цаашид хэрхэх талаар олон нийтийн оролцоотойгоор зөвлөлдөж шийдэл гаргах,  
  3. 3.Гэрээний 14.1 /Компани нь төсөлд бараа нийлүүлэх, үйлчилгээ үзүүлэх орон нутгийн аж ахуйн нэгжүүдийг дэмжих, цаашид төслөөс хамааралгүйгээр үйл ажиллагаагаа бие даан явуулах боломжийг нь нэмэгдүүлэхэд чиглэгдсэн төсөл, хөтөлбөрийг хэрэгжүүлнэ/ гэсэн заалт байгааг Ховд аймгийн ажлын хэсэг анхааралдаа авч, хэрэгжүүлэх боломж нөхцлийг нь судлан, орон нутагт үр өгөөжтэй ажил болгохын төлөө хүчин зүтгэл  гаргах
  4. 5.ТЭЗҮ, ажлын төлөвлөлтүүд, Байгаль орчны үнэлгээ, байгаль хамгаалах төлөвлөгөөний хэрэгжилтэнд хараат бус хөндлөнгийн үнэлгээ хийлгэх .

Нээлттэй нийгэм форум

“Ховдын толь” ТББ. Төслийн баг

Add comment

Security code
Refresh

Ховдын Толь Шинэ дугаар гарлаа

    Khovdiin-toli

Ирээдүйн Толь шинэ дугаар гарлаа

ireeduin-toli

Бизнес Толь шинэ дугаар

biznes-toli

ТАНЫ СОНОРТ

galdaТүүхэн хүмүүн

Цаг агаарын мэдээ