Download Firefox
Download Firefox

Tuesday, Aug 22nd

Last update12:01:29 AM GMT

Profile

Layout

Direction

Menu Style

Cpanel
You are here МЭДЭЭ Ярилцлага Б.Хишигсүх “Дараагийн хуралдаанд зайлшгүй оролцуулах судлаачид бий”

Б.Хишигсүх “Дараагийн хуралдаанд зайлшгүй оролцуулах судлаачид бий”

Hishigsuh

 “Баруун Монгол түүний хил залгаа нутгийн байгалийн нөхцөл ард түмний түүх соёл” олон улсын эрдэм шинжилгээний хуралд оролцсон МУИС-ийн багш, доктор Б.Хишигсүхтэй ярилцсан товч ярилцлагыг толилуулж байна.

- Ховд аймагт хэд дэх удаагаа ирж байна вэ?

- Анх удаагаа л ирж байна.

-  “Баруун монгол түүний хил залгаа нутгийн байгалийн нөхцөл түүх соёл гэсэн олон улсын энэ хурал маань олон удаа зохион байгуулагдаж байсан. Өмнөх хуралдаануудад оролцож байв уу?

- Баруун бүсийн байгаль экологийн талаарх хуралд анх удаа л оролцож байна даа.

- Анх удаа оролцож байгаа хүний хувьд хурлын талаар ямар сэтгэгдэл төрж байна?

- Би өнгөрсөн онд зохион байгуулагдсан Галдан бошигт хааны мэндэлсний 370 жилийн ойн хуралд ирэх сонирхол маш их байсан боловч хараахан боломж бүрдээгүй. Гэвч эмхэтгэлийг нь бол олж авсан. Энэ удаад бол үнэхээр зорьж байж ирсэн. Сэтгэгдэл маш сайхан байна. Томилолтын хугацаа маш бага байлаа. Арай урт байсан бол орон нутагтай танилцаж, өшөө их зүйлийг үзэж харах байлаа. Дараа хувь хувьсгалын ажлаар энэ сайхан нутагт ахин ирэх болно.

- Та өөрөө аль нутгийн хүн бэ?

- Би Баянхонгор аймгийн Галуут нутгийн хүн. Хуучнаар бол Ламын  Гэгээний нутаг юм. Миний нутаг говь хангай хосолсон сайхан нутаг бий.

- Хурлын цар хүрээний талаар. Баруун бүс нутгийг судлах гэдэг утгаараа хэр санагдав?

- Олон улсын хурлыг дүгнэж цэгнэнэ гэдэг миний хувьд ахадсан ажил. Хурал бол маш сайхан болсон. 80 гаруй олон улсын судлаач эрдэмтэд ирсэн байна. Зургаан салбар худалдаан болсноос хүмүүнлэг, нийгмийн талын салбар хуралдаан нэлээн өндөр ач холбогдолтой боллоо гэж үзэж байна. Би өөрөө тэр салбарын хүн болохоор тэр талмруугаа илүү хандлаа. Бусад салбарын хуралдаанд орох цаг зав хараахан гарсангүй. Хүмүүнлэг, нийгмийн талын салбаруудаа дотор нь Баруун монголын нутгийн аялгуу, хэл соёл, утга зохиол, шашин, гүн ухаан гээд илүү нарийсгаад явах юм бол маш олон судлаачид оролцох болов уу гэж бодож байна. Ялангуяа баруун монголын хэл аялгуу нь монголыг дэлхийд таниулах төв цэг шүү дээ.

- Та өөрөө баруун Монголын хэл соёлын талаар багагүй судалгаа хийсэн байх гэж бодож байна. Одоогийн байдлаар танай сургууль ч юм уу, таны хамтарч ажилладаг бусад судалгааны байгууллагуудад энэ чиглэлээр барьж авч хийж буй ямар зүйл бий вэ?

- Бээжийнгийн их сургуулийн монгол хэлний салбар, Монгол улсын их сургуулийн хэл, утга зохиолын салбар, ӨМӨЗО-ны Монгол судлалын дээд сургуулийн хэл шинжлэлийн салбар зэрэгтэй хамтарсан төсөл хөтөлбөрүүд хэрэгжиж байна.  2017 онд дуусах гурван жилийн хугацаатай баруун монголын нутгийн аялгууны том төсөл хэрэгжиж байна. Хөвсгөл, Дархан, Увс, Ховд аймгууд руу экспипицээр явж судалгаа хийж байгаа зүйлүүд бий.

- Саяын таны дурдсан судалгааны ажлуудын үр дүнгийн талаар энэ хурал дээр яригдсан уу?

- Энэ удаагийн хуралд тэдгээр судалгаан дээр ажиллаж байгаа эрдэмтэн судлаачдаас амжиж ирсэнгүй. Тухайн төслийн бүтээл хараахан хэлэлцэгдэж чадсангүй. Магадгүй төслийн ажлаа дууссаны дараагаар бүтээлээ гаргаж магадгүй.

- Ховд их сургуулиас тухайн төслүүдэд оролцож ажиллаж буй судлаачид бий юу?

- Манай Монгол хэл утга зохиолын салбарын доктор Цэрэндаваа багш Торгууд аман аялгууны судалгаан чиглэлд нь оролцож ажиллаж байгаа юм байна лээ.

- Дараагийн хуралдаан дээр одоо хэрэгжээд явж байгаа том төслүүдийн үр дүнг харуулсан бүтээлүүд хэлэлцэгдэх боломжтой юу?

- Би бол өөрийн ажлын чиглэлийн хүмүүст санал хүргүүлнэ гэж бодож байгаа. Ирэх оны намар Ойрад судлалын том хурал болох гэж байна. Ховд их сургуулийн Монгол хэл уран зохиолын сургуулийн хамт олон зохион байгуулах гэж байгаа юм байна. Тэгэхээр хүмүүст нэлээн эртнээс саналаа тавиад, төлөвлөлт зохион байгуулалт бэлтгэл ажлуудаа ч эртнээс хийж эхлэх юм бол тэдгээр төслийнхөн ирэх байх гэж найдаж байна.

- Оросын Алтайн хязгаараас ирсэн эрдэмтдийн илтгэлд “Ховдын процесс” гээд нэр томьёо яваад байна. Тэр талаар та ямар ойлголттой байгаа вэ?

- “Ховдын процесс” гэдэг нэр томьёог энэ баруун Монголыг судалдаг гадаадын тэр тусмаа Оросын Монголч эрдэмтэд гаргаж ирсэн гэж ойлголоо. Ийм нэршил бий болж байна гэдэг Ховдод эрдэм шинжилгээ судалгааны олон улсыг хамарсан эрчимтэй эргэлт хөдөлгөөн явагдаж байгаагийн илрэл гэж бодож байна.  Манай салбарын хуралдаанд Томскын их сургуулийн хэл шинжлэлийн профессор Злоткин гэж хүн оролцож, илтгэл тавьлаа. Томск чиглэлийн монголтой хил залгаа байгаа Оросын нутгуудад иргэдийн хэдэн хувь нь Орос хэдэн хувь нь Турк, бас хэдэн хувь нь Казак хэлээр ярьдаг тухайд нарийн судалгааг гаргасан байна. Тэр их сонирхолтой санагдлаа.

- Өөр танд онцлож хэлэх зүйл юу байна?

- Хурлын явцад цөлжилтийн асуудал нэлээд хөндөгдлөө. Тэр их сэтгэл эмзэглүүлж байлаа. Байгальтайгаа зүй бус харьцсаны хор хөнөөлийг бид өөрсдөө л амсана. Ард иргэд маань байгаль эхийгээ хайрлаасай л гэж хүсэж байна.

- Ярилцсанд баярлалаа. Таны цаашдын ажилд амжилт хүсье.

- Баярлалаа. Танай редакцын ажилд ч амжилт хүсье.

Г.Мөнх

Add comment

Security code
Refresh

Ховдын Толь Шинэ дугаар гарлаа

    Khovdiin-toli

Ирээдүйн Толь шинэ дугаар гарлаа

ireeduin-toli

Бизнес Толь шинэ дугаар

biznes-toli

ТАНЫ СОНОРТ

galdaТүүхэн хүмүүн

Цаг агаарын мэдээ