Download Firefox
Download Firefox

Wednesday, Dec 13th

Last update05:06:17 AM GMT

Profile

Layout

Direction

Menu Style

Cpanel
You are here МЭДЭЭ Ярилцлага А.С. Ревушкин: “Бид төв Ази, Сибирийн талбар дахь түншүүд”

А.С. Ревушкин: “Бид төв Ази, Сибирийн талбар дахь түншүүд”

A.S.R

 ЯРИЛЦЬЯ

Есдүгээр сарын 18-19-ны өдрүүдэд Ховд хотод болсон “Баруун Монгол түүний хил залгаа нутгийн байгалийн нөхцөл ард түмний түүх соёл” хэмээх олон улсын эрдэм шинжилгээний хуралд оролцсон ОХУ-ын Алтайн хязгаарын Томскийн Улсын их сургуулийн профессор, ОХУ-ын шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн Александр Сергеевич Ревушкинтай ярилцсан ярилцлагыг толилуулж байна. 

- Энэ удаагийн эрдэм шинжилгээний хурлын талаар өөрийн сэтгэгдлээ хуваалцана уу?

- Энэ хурлын тухай хамгийн чухал зүйлийн нэг нь бид үүнийг тогтсон уламжлалт зүйл болгон хэвшүүлсэн явдал. Ийм үйл ажиллагааг өрнүүлье гэсэн санаачлагыг анх гаргаад 1991 онд анхны хуралдааныг зохион байгуулсан юм. Тэгэхэд хурлын маань сэдэв зөвхөн байгалийн нөхцөл, биологийн нөөц гэсэн чиглэлд зориулагдаж байлаа. 1997 онд хуралдааныг Томскийн улсын сургуультай нэгдэж зохион байгуулсан. Энэ нь Ховд их сургууль болон Томскийн их сургуулийн хооронд байгуулагдаад байсан хамтын ажиллагааны гэрээний дагуу явагдсан гэсэн үг. Чухам тэгэхэд бид эрдэм шинжилгээний хурлаа зөвхөн байгалийн ухааны сэдвээр хязгаарлахаасаа татгалзаж, түүх, соёл, эдийн засаг нийгмийн асуудлыг ч багтаах нь зүйтэй гэж үзэцгээсэн юм. Уламжлал болсон энэ хуралдаан маань өдгөө арван хоёр дахь удаагаа явагдаж байна. Жил ирэх бүр цар хүрээ нь өргөжиж судалгааны орон зай тэлж, томорч байгаа гэдгийг хэлэх хэрэгтэй. Тийм болохоор бидэнд энд олон төрөл чиглэлийн эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажлуудын шийдвэрлэх асуудлыг нэг зангилаан дээр хэлэлцэх боломж бүрдсэн гэж хэлэх байна. Хэлэлцэж буй асуудлын маань цар хүрээ зөвхөн баруун Монголын судалгаагаар хязгаарлагдахгүй Орос, Хятад, Казакстаны нутаг орон байгалийн нөхцөлтэй холбоотой судалгаа, шинжилгээнүүдийг ч багтаасан цогц шинж чанартай болж ирж байна.

- Энэ хурлын хувьд өмнөх олон удаагийн хуралдаануудаас ялгарч товойх онцлог лав бий байх. Энэ талаар та юу хэлэх байна. Тухайлбал хуралдаантай холбоотой хамгийн онцлууштай асуудал нь юу байна?

           - Голчлон авч үзэх онцлог зүйлүүд гэвэл энэ хуралдаанд биологийн нөөц болон биологийн олон янз байдлыг хамгаалах, түүнчлэн байгаль орчны тулгамдаж буй асуудлууд рүү чиглэсэн усны нөөц болон ашиглалтын судалгааны илтгэлүүдийг тусгай хэсэг секц болгон хэлэлцүүлснийг авч үзэх ёстой. Тэрчлэн энэ симпозиумд ОХУ-ын Алтайн хязгаарын Барнаул хотын Усны экологийн хүрээлэнгээс ач холбогдол өгч оролцсоноос гадна чуулганыг хамтран зохион байгуулагчаар элсэж байгаа нь нэн чухал. Магадгүй тэмдэглэж хэлэлгүй үлдэж боломгүй бас нэг зүйл бол энэ удаагийн хуралд их олон залуу судлаачид оролцож, илтгэл тавьж хэлэлцүүлж байна. Ховд их сургуулийн эрдэмтэд судлаачдын бүрэлдэхүүн залуужиж, залгамж халаагаар сэлбэгдэж байгаа нь харагдаж байна. Мэдээжийн хэрэг эрдэм шинжилгээ судалгааны энэ чуулганыг санаачилж эхлүүлэх, уламжлуулан зохион байгуулахад байнга оролцож ирсэн судлаач эрдэмтэн хийгээд сурган хүмүүжүүлэгчийн хувьд үүнийг хараад би баярлаж байна л даа. Учир юу гэвэл эрдэм шинжилгээ судалгааны ажлын талбарт маань авьяслаг залуу судлаачид орж ирж хамтарч ажиллах тусам үр дүн нь эрчимжиж, дараа дараагийн хуралдаанууд илүү хурц сонирхолтой болно гэсэн үг.

- Миний санаж байгаагаар 2011 оны намар өдийд энд болсон хуралдаанд та ирж оролцсон. Түүнээс хойш нэлээд хэдэн жил өнгөрчихлөө. Хэдийгээр та манай нутагт олон удаа ирсэн танил дасал болсон ч гэсэн холын хүний нүдээр харж байгаа нь магад Тухайлбал Ховд их сургуулийн хувьд хэрхэн өөрчлөгдөж, хөгжиж байна гэж бодож байна?

- Би 1997 онд анх энд ирж үзэж байлаа. Тэгэхэд Баруун Монголын байгалийн нөхцөл хэмээх энэ эрдэм шинжилгээний хуралдаан гурав дах удаагаа зохион байгуулагдаж байсан. Одоо тэр цагаас хойш арван найман жил өнгөрчээ. Энэ арван найман жилийн хугацаанд миний танил Ховд хот болон Ховд их сургууль ихээхэн өөрчлөгдсөн гэдэг нь мэдээжийн асуудал миний бодож байгаагаар бол тэр цагаас хойш хөгжлийнхээ бас нэг шинэ шатан дээр гарч ирсэн. 1997 онд намайг энд ирэхэд бэрхшээл их байсан. Тог цахилгаан хязгаарлагдмал болохоор ажиллах, арга хэмжээ зохион байгуулахад хүндрэлтэй байсан. Энэ нь явуулын миний хувьд тийм том бэрхшээл биш ч гэсэн ажил төрөл амжуулахад бас л саад учруулж байсан юм. 2000 он гарснаас хойш энэ байдал арилж эрчимтэй хөгжиж эхэлсэн гэж санаж байна. Харин одоо бол саяын миний хэлсэнчилэн хоёр дахь шинэ шатандаа гарч иржээ. Тохилог, цэвэрхэн зоогийн газар ресторанууд, шинэ үйлдвэр аж ахуйн газрууд, бас шинэ сайхан худалдааны төв, шинэ шинэ зочид буудлуудтай болсон харагдаж байна. Ховд их сургууль маань зөвхөн Монгол орноор зогсохгүй хөрш болон бусад гадаадын их сургуулиуд, эрдэм шинжилгээний байгууллагуудтай өргөн харилцаатай, боловсрол, шинжлэх ухааны томоохон төв болон хөгжиж байна. Ингээд ярихаар дахиад л арван найман жилийн өмнөхтэйгээ орооцолдчихлоо. Учир гэвэл тэр үед Ховд их сургууль маань Монгол улсын их сургуулийн салбар сургууль гэсэн статустай байлаа. Гэсэн ч өндөр зэрэгтэй мэргэжлийн багш нар цөөхөн, магистр, докторуудыг бэлтгэх сургалтын эрх ч бараг олгогдоогүй байсан цаг. Одоо харж байхад оюутнуудыг сургаж буй мэргэжлийн төрөл, оюутан  элсүүлэх цар хүрээ нь ч илүү өргөжсөн юм шиг. Материаллаг бааз нь мэдэгдэхүйц өөрчлөгдөж дэвшил гарсан байна. Нэлээн хэдэн жилийн өмнө хичээл, сургалтын үйл ажиллагаа явуулах байр нь өргөжиж, хоёр корпустай болсныг харж байсан бол одоо хээрийн судалгаа явуулах нөхцөл нь сайжирч, угсаатны онцлогийг судлах хөдөлгөөнт судалгааны хэрэглэгдэхүүнийг ч ашиглаж байгаа нь ажиглагдлаа. Тиймээс энэ сургуульд жилээс жилд сайн мэргэжилтнүүд бэлтгэгдэх боломж бүрдэж байгааг анзаарлаа.

- Томскийн их сургуулийн хувьд боловсролын интеграцчиллын асуудалд хэрхэн анхаарч, яаж хандаж байна?

- Сүүлийн жилүүдэд манай Томскийн их сургууль дэлхийн голлох их сургуулиудаас сонгох замаар харилцааны хүрээллийг бүрдүүлэх бодлого баримтлаж ажиллаж байна. Оросын сургалтын тусгай хөтөлбөр ч энэ чиглэл рүү явж байна. Тухайлахад Оросын арван таван их сургууль нэгэн хүрээллийг бий болгож, нэгэн цогц хөтөлбөрөөр сургалт явуулахаас гадна санхүү, зохион байгуулалтын нэгдлийг ч бий болгосон явдал бий. Энэ хүрээнд бид эрдэм шинжилгээ судалгаа, сургалтын чанараа сайжруулж, дэлхийн олон орноос оюутнуудыг элсүүлэн сургах нэгдсэн бодлого зохицуулалтыг эрхэмлэж байна. Оросын гурав, дөрөвдүгээр зэргийн магадлан итгэмжлэлтэй сургуулиуд гадаадын олон орноос оюутан элсүүлэн сургах боломжтой байдаг. Ховд их сургууль ч манайтай харилцдаг тэдгээр сургуулиудын нэгэн адил сонирхол татахуйц, найдвартай түнш маань болсон гэж болно. Ховд их сургуулиас манай сургуульд оюутнууд ч суралцаж байна. Энэ хамтын ажиллагаа маань цаашид бүх талаар үр өгөөжтэй байх болно гэж найдаж байна.

- Эрдэм шинжилгээний хурал дээр таны үгүүлж байсан нэр томьёог одоо санаж байна л даа. “Волонский процесс” гэх энэ үзэгдэл европийн шинжлэх ухаан боловсролын интеграцчилалд ямар нөлөө үзүүлж байгаа талаар ярьж өгөхгүй юу?  

          - Волоний процесс хэмээн томьёлогддог энэ үйл явц одоо ч үнэ цэнээ алдаагүй нэг талаар бол зүй ёсны үзэгдэл гэж хэлэхийг хүсэж байна. Өнгөрсөн зууны наяад оны үеэс улс орнуудын удирдагчид олон улсын боловсролын системийн ялгаатай байдалд анхаарлаа хандуулах болсон. Тэрээр нэг чиг хандлага руу нэгдэх үйл явц хэрэгтэй байсан гэсэн үг. Өнөөгийн нөхцөлд Европын олон улс орон энэхүү Волонийн үйл явцыг чухалчилан эрхэмлэх үүднээс боловсролын бүтэц тогтолцоогоо өөрчилөн сайжруулах явдал байсаар байна. Хэрэв өмнө нь бид энгийн мэргэжилтнүүдийг бэлтгэхэд харилцан туслалцдаг байсан бол одоо зайлшгүй баклавар, магистр, докторуудыг харилцан бэлтгэхэд сургуулиудын хамтын ажиллагааг чиглүүлэх явдал чухал байна. Ховд их сургууль ч мөн ялгаагүй ийм зарчмыг мөрдөж байгаа. Түүнчлэн Ховд их сургуулийн хувьд аль арван хоёр удаа олон улсын эрдэм шинжилгээний энэ чухал чуулганыг зохион байгуулсан чадварлаг сургуулийн хувьд үйл ажиллагаа нь улам өргөжиж, төв азийн болон сибирийн шинжлэх ухаан боловсролын нэгдсэн үйл явцад идэвхтэй оролцогч болсон гэдгийг хэлэх байна. Энэ бол бидний сайн түншийн харилцаа улам эрчимжиж, амжилттай явагдаж байгаагийн илрэл.

- Тэгвэл одоо евроазийн шинжлэх ухаан боловсролын интеграцчиллийн тухайд таны бодлыг сонирхье?  

- Миний бодлоор энэ бол ерөөсөө Евроазийн зарчим нь. Өөрөөр хэлбэл дорно дахины болон европын уламжлалт хослол юм. Тухайлбал Монгол болон Казакстаны их сургуулиудын зарчим гэж би хэлэх гээд байна. Европоос зөвхөн Мадридад энэ үйл явцыг нэлээд сайн судалсан байдаг. Ховд их сургууль ч энэ зарчмаар хөгжиж буй гэж боддог.

Ярилцсан Г.Төрмөнх

Add comment

Security code
Refresh

Ховдын Толь Шинэ дугаар гарлаа

    Khovdiin-toli

Ирээдүйн Толь шинэ дугаар гарлаа

ireeduin-toli

Бизнес Толь шинэ дугаар

biznes-toli

ТАНЫ СОНОРТ

galdaТүүхэн хүмүүн

Цаг агаарын мэдээ