Download Firefox
Download Firefox

Monday, Sep 23rd

Last update10:45:00 AM GMT

Profile

Layout

Direction

Menu Style

Cpanel
You are here МЭДЭЭ Ярилцлага Б.Болд: Манайхаас шалтгаалах бүх зүйл стандартын дагуу явагдана

Б.Болд: Манайхаас шалтгаалах бүх зүйл стандартын дагуу явагдана

SANY0053
Shi du

Цаг үе - амьдрал

Сүүлийн жилүүдэд буюу 2010 оноос хойш Хөвсгөл, Сүхбаатар, Увс, Ховд зэрэг аймгуудад дулааны шинэ үйлдвэрүүдийг барьж ашиглалтанд оруулан, үйл ажиллагаа нь эхлээд байгаа. Дөнгөж сарын өмнө ашиглалтанд хүлээн авсан манай аймгийн шинэ дулааны станц нь 42 мВт-ын хүчин чадалтай, сүүлийн үеийн бүрэн автоматчилагдсан технологиор ажиллах зориулалт бүхий томоохон байгууламж юм.

Үндсэндээ 2004 оноос аймгийн дулааны системтэй холбоотой нэн тулгамдсан асуудлууд үүсэж, аймгийн хэмжээнд болон УИХ, Засгийн газрын түвшинд хүртэл хурцаар хөндөгдсөний улмаас тухайн үеэс яригдаж, 2008 оноос хойш эрчимтэй хөөцөлдөгдсөн дулааны хоёрдогч эх үүсвэрийг барьж байгуулах ажил 2010 оноос биеллээ олж, зураг төсөв нь зохиогдон, улмаар шинэ байгууламж барих хөрөнгө оруулалтыг 2011, 2012, 2013 оны төсөвт тусгуулан шийдэж өгснөөр барилга угсралтын ажлыг “МЭЗ" ХХК есөн тэрбум /8,977,900,000/ төгрөгийн төсөвт өртөгтэйгээр гүйцэтгэж, ийнхүү ашиглатанд оруулсан юм.

Дулааны хоёрдогч эх үүсвэр ашигллатанд орсноор аймгийн дулаан хангамжийн хүчин чадал эрс сайжирч, бэрхшээл хүндэрлүүд арилахын зэрэгцээ аймгийн төвд ашиглагдаж буй 80 гаруй жижиг оврын уурын зуухыг ажиллуулах шаардлагагүй болж, агаарын бохирдлыг бууруулахад үлэмжхэн ахиц гарна гэж үзэж байгаа.

11 сарын эхээр шинэ байгууламжийг хэрэглэгчдийн шугамтай холбох, системийг ажиллуулж турших, горим тохируулгыг хийх ажлууд өрнөсөөр одоо нэгэнт жигдэрч байгаа ажээ.

Манай сурвалжлах хэсэг дулааны хоёрдогч эх үүсвэрийн дулаан үйлдвэрлэх станц, болон бусад байгууламжуудаар очиж, үйл ажиллагаатай нь танилцан, тус байгууллагын удирдлагатай уулзаж ярилсан бөгөөд энэхүү шинэ байгууламжийн үйл ажиллагааг удирдаж буй гүйцэтгэх захирал Б.Болдтой газар дээр нь хийсэн ярилцлага, сурвалжлагыг та бүхэнд хүргэж байна.

Эцсийн хэрэглэгчдэд 68-70 градусын

халуун ус очиж байгаа

- Шинэ баригдсан дулааны станц маань яг хэдийнээс үйл ажиллагаагаа эхэлсэн билээ?

- Арван сарын аравдаас үйл ажиллагаагаа эхэлсэн. Шинэ станцыг арваннэгдүгээр сарын нэгнээс ашиглалтанд хүлээж авсан. Ингээд гурван, дөрвөн гэхэд гүйцэтгэгч компанийхаа хүмүүстэй хамтарч зуухаа галлаад, арваннэгэн сарын аравнаас хэрэглэгчиддээ дулаан өгч эхэлсэн. Системийн үйл ажиллагаа маань одоо л жигдрэх тийшээгээ хандаж байна.  

- Шинэ зүйлийг жигдрүүлж, хэвийн горимд оруулна гэдэг бас ч тийм шулуун дардан явчихгүй болов уу. Технолгийн горим тохируулга энэ тэр дээр нь асуудал хэр гарч байна? Янз бүрийн эвдрэл гэмтэл ч гарахыг үгүйсггэхгүй.

- Үнэхээр цоо шинэ зүйлийг жигдрүүлнэ гэдэг тийм дардан зүйл биш юм. Ерөнхийдөө наана, цаана юмнууд нь эвдэрч, гэмтэх явдал мэр сэр гараад байна. Дулаан үйлдвэрлэх станцад маань хувьд нэлээн гол үүрэг бүхий шнек гээд төхөөрөмж байдаг Тэрний хоёр мотор нь шатсан. Инженерүүд маань хэд хоног ажиллаж байж ямар ч байсан шалтгааныг нь олсон. Тэгээд шинээр сольж тавихаас аргагүй байсан учир сольсон. Сая бас үнс зайлуулагчийн редуктор эвдэрсэн. Үүнээс болж арван хэд хоног ажил саатлаа. Үүний улмаас барилга угсралтыг гүйцэтгэсэн “МЭЗ” компаний засварчинийг дуудуулж авсан. Тэгээд ч бардаггүй. Аргагүй бас шалтгааныг нь олсон болохоор дахиад тэр редукторыг нь Өмнөд хөршийн зах зээл дээрээс шинээр худалдаж авч тавьлаа.

- Станц болон үндсэн шугам сүлжээний барилга угсралтын ажил гүйцэтгэсэн компани ажлаа дуусгаад ашиглалтанд өгөхдөө баталгаат хугацаа гэж өгнө биз дээ? Хүлээж авсан газраас шалтгаалахгүйгээр гүйцэтгэгчтэй холбоотой эвдрэл гэмтэл, аливаа асуудал үүслээ гэхэд гүйцэтгэгч компанийн батлан даах хугацаа нь хэдэн жилээр байгаа вэ?

- Баталгаат хугацаа гурван жил. Энэ хугацааны дотор яг биднээс шалтгаалахгүй эвдрэл гарвал “МЭЗ” компани хариуцана. Гэхдээ бид ч бас санаа тавьж хамтарч ажиллаж байж ажил маань цааш явна шүү дээ. Танайх л хариуцах ёстой гээд гараа эвхээд суугаад байж болохгүй. Тэгэх юм бол бидний цаашдын үйл ажиллагаанд ч сөргөөр нөлөөлнө. Гарсан асуудлыг аль болох хурдан, шуурхай байдлаар хэвийн байдалд оруулахын тулд хамтран ажиллаж байж л цаана нь гарна. Дээр нь манай мэргэжилтнүүд, ажиллагсад маань гарсан эвдрэл гэмтэл, хүндрэл бэрхшээл бүхэн дээр гардаж ажиллаж байх юм бол станцынхаа, шугам сүлжээнийхээ учир начрыг сайн олдог болж, цаашид гартаа оруулж авахад нь хэрэгтэй л дээ.

- Одоо бол систем хэвийн ажиллаж байгаа биз дээ?

- Тиймээ хэвийн ажиллаж байна. Одоо дахиж нэг их гэмтэл гарахгүй байх аа.

- Станцад дулаан үйлдвэрлэх болон түгээх ажиллагааны цикл ямар систем, дарааллаар явагддаг юм бэ?

- Зууханд үйлдвэрлэгдсэн даралттай халуун ус эхлээд усны халуун хүйтний горимыг мэдрэгчийн тусламжтайгаар тохируулах үүрэг бүхий ялтсан бойлуур луу орно. Ус зуухнаас гараад эхний дамжлага дээр очих зангилаан дээр ийм хоёр ширхэг ялтсан бойлуур байдаг. Тэнд цаанаас нь сүлжээний ус ирнэ. Тэгээд зуухнаас гарч байгаа болон шугам сүлжээгээр гүйж байгаа даралттай ус маань технологийнхаа горимын дагуу бойлуурын хоёр талаар орж эргэхэд уг бойлуурын ялтас нь нэг хэсгийнх нь дулааныг нөгөөд нь дамжуулан, нэвтрүүлэх замаар дулаан солилцоо явагдана. Ингэж дулаан солилцоод, зуухнаас 100 градустай гарсан ус 90 градустай болж шугам хойлоогоор цаашаа явна. Манай системийн сүлжээн дотор барагцаагаар бол 850 кубметр ус байдаг. Станцын нэг зууханд нь 17 тонн орчим ус үйлдвэрэгдэн эргэж байдаг. Шугамаар явсан ус “ЦТП” буюу Дулаан дамжуулах төв дээр очоод бас ялтсан бойлуураар орж, хэрэглэгчээс ирж байгаа шугамын устай дулаан солилцоод, хэрэглэгч рүү очно. Ийм циклээр дамжсан ус маань эцсийн хэрэглэгчдэд 68-70 градустай очиж байна. Энд ирэхдээ 50-60 граудстай ирж байгаа юм. Энэ бүх циклийг манай мэргэжилтнүүд станц дээрээ дэлгэцэн дээр хараад, хянаад байж байдаг. /Биднийг станц руу оруулж станцын үйл ажиллагаатай танилцуулах дашрамд автомат хянах самбарыг үзүүлэв/ Манай станцын дулаан үйлдвэрлэх, дамжуулах, түгээх ажиллагаа бол бүрэн автоматчилагдсан технологоор ажиллаж байна.

- Станц дээр дулаан үйлдвэрлэх хэдэн зуух ажиллах боломжтой вэ, одоогийн байдлаар хэд нь ажиллаж байгаа вэ?

- К1, К2, К3 гээд гурван зуух суурилагдсан. Бүгд ажиллагаанд бэлэн. Гэхдээ одоо дулааны хэрэгцээг нь энэ станцаас хангаж буй хэрэглэгчдийн цар хэмжээ тийм их биш. Нэг зуухыг нь л ажиллуулахад хангалттай учир бид гурван зуухаа ээлжлүүлж ажиллуулах маягаар явж байна. Үндсэндээ нэг зуухаар нь л одоогийн ачааллыг хангаж ажиллаж байгаа. .

Горимын тохиргоо хийсний дараа

бүх зүйл стандартын дагуу явагдана

                - Хэрэглэгчдийн сэтгэл ханамж ямар байна. Танай үйлчилгээнд бүрэн ханамжтай байж чадаж байна уу?

                - Ер нь бол ханамжтай байгаа гэж бодож байна. Гэхдээ халаалт бүх газруудад жигд биш, зарим газар муу халж байна. Шалтгаан нь ерөөсөө хэрэглэгчийн дотоод сүлжээнээс болж байгаа. Өөрөөр хэлбэл орон сууны байшингийн доторхи шугам хоолой болон паар, радиотарын ус дамжуулах замыг нь технологийн дагуу цэвэрлээгүйн улмаас зэвэрсэн, зарим хэсгээрээ хэт нарийсаж, дулаан дамжуулах боломжгүй болсон. Мөн зарим нэг нь бөглөрсөн нь ч байгаа байх.

                - Танайхаас одоо аль, аль чиглэлийн хэрэглэгчид дулаан авч байна?

- “Аргаль – Ураа” театрын дэргэд дулаан дамжуулах нэгдүгээр төв байгаа. Спортын ордон, Прогресс сургууль болон түүний орчмын газрууд, Хөдөлмөрийн хэлтэс, Нийгмийн халамжийн хэлтэс, Эрүүл мэндийн газар, мөн тэр орчмын хувийн хэвшлийн байгууллагууд, Нүдний эмнэлэг, Хүүхдийн эмнэлэг, Эх нялхсын эмнэлэг, тэгээд БОЭТ гэх мэт газрууд энэхүү нэгдүгээр дамжуулах төвтэй холбогдсон байгаа. Дараагийнх нь буюу хоёрдугаар дулаан дамжуулах төв 52 айлын орон сууцны тэнд бий. Тэндээс бол 52, 62 айлын орон сууц, “Домбот хотхон”, мөн спортын ордны баруун талд шинээр баригдсан орон сууцнууд, шинэ баригдсан 9 давхар орон сууц гэх мэт газрууд дулаан авч байгаа. Наашаа эргээд гуравдугаар сургуулийн дэргэд нэг “ЦТП” буюу дулаан дамжуулах төв, “Гүн чандмань” компаний барьсан орон сууцнуудын дэргэд тэр компаний өөрийнх нь байгуулсан нэг хувийн “ЦТП” бий. Зургаадугаар сургуулийн дэргэд бас нэг “ЦТП” байна. Тэндээс бол зургаадугаар сургууль, 25 дугаар цэцэрлэг “Хас хороолол”, тэр хавийн хувийн хэвшлийн байгууллагууд дулаан авч байгаа. Цэргийн анги тусдаа нэг “ЦТП”-тэй. Хамгийн том хэрэглэгч нь цэргийн анги гэж болно. Тэгээд хамгийн хойт талынх нь Ганданпунцагчойлин хийд болж байх шиг байна. Шинээр баригдах гэж байгаа 480 айлын орон сууцны орчимд хараахан хэрэглэгч байхгүй нэг “ЦТП” байна. Цаашид хот баруун тийшээгээ тэлэхэд бүх шинэ хэрэглэгчдийг манайх хангах ёстой.

- Шугам сүлжээний найдвартай байдал хэр зэрэг хангагдсан вэ?

- 6000 метр гаруй магистрал шугам сүлжээг шинээр тавих ажлыг “Энерго тех” компани хийсэн. Энэхүү үндсэн шугам сүлжээ бол зуун хувийн найдвартай гэж болно. Харин дулаан дамжуулах төвөөс /ЦТП/ цааш хэрэглэгч рүү очиж байгаа шугам л маапаантай байна. Горимын тохиргоо хийгдээгүй учраас стандарт бус бүдүүн хоолойгоор дулаан дамжиж буй газруудад нь дулаан илүү очоод, зарим нарийн хоолойгоор дамжиж байгаа хэсэг нь муу халаад байгаа явдал байгаа. Тиймээс зуухны горимын тохиргоо хийх хүмүүсийг Улаабаатараас урьсан. Тэд удахгүй ирж, бүх зүйлийг картаар хянах боломжтой болгоно. Гадна агаар температур хасах 30 градус байхад зуухны хаалт нь ямар байх ёстой, нүүрс хэдэн сантиметрийн зузаан явах ёстой, агаар нь яаж үлээх ёстой, шнек нь яаж ажиллах ёстой гээд бүгдийг картаар тохируулж өгнө. Тэгээд бид түүнийг хараад горимын дагуу ажиллуулдаг болно. Дараа нь хэрэглэгчийн горимын гидровалик тохиргоо хийнэ. Тухайлбал шугамын хаалтууд дээр шайб /цагираг/ тавьж тохируулж өгнө. Ингэснээр нөгөө бүдүүн, нарийн шугамаар явдаг, заримд нь дулаан илүү очдог, заримд нь дутуу очдог зүйл арилна гэсэн үг.

- Танайхаас дулаан авах хүсэлтэй боловч холбогдож чадахгүй байгаа ганц нэг газрууд байгаа юм шиг байсан. Энэ юунаас шалтгаалж байгаа хэрэг вэ?

- Тийм зүйлүүд мэр сэр бий. Тухайлбал “Шим ус” компани 52-ийн “ЦТП”-ээс доошоо татаад, 24 айлын орон сууц хүртэл шинээр шугам тавьсныг ашиглах боломжгүй байна. 24 айлын сууц, тэр хавийн гурван цэцэрлэг, номын сан гэх мэт газруудыг тэр шугамаар халаах ёстой. Гэтэл тэр шугамыг өмчлөлийн байдлаас болоод манай системд холбож чадахгүй байна. “Бадамлах дөл” компаний өмч учраас тэр компаниас хаалт энэ тэрийг нь хааж, холболт хийх боломж олгож өгөхгүй байгаад байгаа юм.

- Боловсон хүчнийхээ бүрэлдэхүүний талаар товчхон танилцуулахгүй юу. Одоогийн байдлаар танайд хичнээн хүн ажиллаж байна?

- Одоо 55 хүнтэй ажиллаж байна. Боловсон хүчний хувьд дандаа сүүлийн үед төгссөн залуу мэргэжилтнүүд байна. Ерөнхий инженер, ашиглалтын инженер, засварын инженер, химийн инженер, цахилгааны инженер, хөдөлмөр хамгааллын инженер, шугам сүлжээний инженерүүд ажиллаж байна. Станц дээр байнга ажилладаг бүрэлдэхүүний хувьд ээлжийн ахлагч, машинист, монтер, хими усны болон туслах тоноглолын мэргэжилтэн гээд нэг ээлжинд таван хүн ажиллана. “ЦТП” буюу дулаан дамжуулах төв дээр ээлжинд гардаг 30 гаруй хүн байна. Тэгээд засварчдаа нэмээд нийтдээ 55 хүн болж байгаа юм.

Манай аймгийн хэрэглэгчид харьцангуй

хямд үнэтэй дулаан хэрэглэж байгаа

- Хүчин чадал өндөртэй том обьект ашиглалтанд орсон учир тэнд олон шинэ ажлын байр гарч байгаа. Удирдлагатай нь уулзаж ажилд орох юмсан. Яаж, ямар замаар холбогдож уулзах вэ гэсэн хүмүүс их тааралдаж байна лээ. Одоо байгаа ажиллагсад дээрээ нэмээд, шинээр хүмүүс авч ажиллуулах боломж нь хэр байдаг юм бэ?

- Харин хүмүүс тэгж л бодоод байх шиг байгаа юм. Манайх одоо ажиллах хүчнээр ер нь бүрэн хангагдчихаад байна шүү дээ. Шаардлагатай инженер, техникийн болон бусад ажилтнуудын орон тоо үндсэндээ гүйцсэн. Энэ байгууламж чинь бүрэн автоматчилагдсан болохоор хуучных шиг ээлжийн галч нарыг ажиллуулах шаардлага байхгүй. Дандаа нарийн мэргэжлийн инженер, технологчид л шаардлагатай. Гар ажиллагаа бараг байхгүй болохоор орон тоо ерөнхийдөө их цомхон чадварлаг байх шаардлагатай гэдгийг иргэд маань тэр бүр мэдэхгүй байх шиг байна. Танайд галчаар ормоор байна. Ийм тийм туслах ажил хийе. Грушик /ачаа буулгагч/- аар аваач гэсэн хүмүүс нэлээн ирэх юм. Учрыг нь хэлээд л явуулж байна. Дашрамд хэлэхэд хэвлэлээр дамжуулаад нийтэд хүргээдэхвэл хүмүүс овоо ойлголттой болох байх. Ялангуяа хэрэглэгчдийн хэрэглээний соёлтой холбоотой анхааруулах, ойлгуулах асуудлуудыг хэвлэлээр нийтэд түгээх нь их ач холбогдолтой гэж бодож байгаа юм.  

- Мэргэжилтнүүд маань хэрэглэгчидтэйгээ хэр холбоотой ажиллаж байна. Хэрэглэгчид маань танай мэргэжлийн нарийн ширийн зүйлийн талаар ойлголт мэдээлэл муутай байдаг болохоор. Төвөгтэй зүйлүүд ч нэлээн байгаа нь ойлгомжтой.

- Тийм шүү. Хэрэглэгчдэд хандаж хэлэх хамгийн гол зүйл гэвэл манайх нэг литр ус үйлдвэрлэхийн тулд дулаан зарцуулалт, химийн бодис энэ тэр гээд 300 төгрөгний зардал гаргадаг. Гэтэл хэрэглэгчид маань хэрэглээний соёлд сайн суралцаагүй байна. Зарим нь парнаасаа ус аваад юмаа угаачихдаг. Хариуцлагагүй байдлаас болоод ус алдуулдаг гэх мэт зүйл их байна. Тиймээс шугамаар эргэж байгаа уснаас ингэж хороохгүй байх, дээрээс нь дотор шугам сүлжээнийхээ засвар үйлчилгээг сайн хийж бидний ажилд ч туслалцаа үзүүлэх, өөрсдийнхөө тав тухтай байдлыг бүрдүүлэхэд сэтгэл гаргах нь их ач холбогдолтой гэдгийг захимаар байна. Эцэст нь гэвэл үйлчилгээнийхээ төлбөр тооцоог цаг хугацаанд нь хийгээд байвал бас их хэрэгтэй.

- Үйлчилгээний төлбөр гэснээс хэрэглэгчдээс авах үйлчилгээний төлбөрийн норм хэмжээ ямар байгаа вэ. Хэр бодитой байна. Үүнтэй холбоотой ямар нэг асуудал бий юу?

- Манай аймгийн хувьд бол хэрэглэгчид маань зэргэлдээ аймгуудаас ихээхэн хямдхан төлбөртэй дулаан хэрэглэж байгаа. Нэг метр квадрат талбайгаас хоёр зуун хэдэн төгрөгөөр тооцож төлбөр авч байгаа. Гэтэл зэргэлдээ Баян-Өлгий аймаг бол энгийн орон сууцны хэрэглэгчдийн хувьд тийм хэмжээний талбайг халаасан дулааны үнийг 850 төгрөг, хауст суудаг хэрэглэгчдийн хувьд 1100 төгрөгөөр тогтоосон. Энэ тарифаараа төлбөрөө авдаг. Увс аймагт гэхэд дулааны үнийг 390 төгрөгөөр тооцож авдаг. Гэтэл манайд мөрдөж буй тариф бол зардлаа нөхөж, амжилттай ажиллах боломжийг олгож өгөхөөргүй тийм тариф байгаа юм. Холбогдох газрууд маань асуудлыг судлаж үзээд, өөрчлөх шаардлагатай гэж бодож байна. Бас нэг зовлон бол хэрэглэгчид маань үйлчилгээний төлбөрөө төлж сураагүй. Халдаг, халдаггүй гэдгээр шалтаглаад урьд нь үйлчилгээний төлбөрөө төлөхдөө их хойрго ханддаг байсан юм байна. Түрүүхэн бид хэрэглэгчдийг шинэ шугамтай холбож, станцыг ажиллуулж туршилт хийж байх үеэрээ 72, 62 айлын орон сууц зэрэг зарим газрын хэрэглэгчдээс энэ талаар судлаж үзэхэд үйлчилгээнийхээ төлбөрийг бараг төлдөггүй байсан гэж байна лээ. Дээр нь бид хэрэглээний халуун усыг эндээс шугамаар түгээж байна. Энэ бүхнийхээ төлбөрийг цаг тухайд нь хийгээд байвал хэн хэндээ хэрэгтэй л дээ.

- Хэрэглээний халуун ус танай бүх хэрэглэчдэд очих уу?

- Зарим газар хэрэглээний шугам нь алга. Одоогоор бол 52, 72, БОЭТ гээд гурван газар л хэрэглээний халуун ус авч байна. Бусад хэрэглэгчдэд, тухайлбал “Мянган угалзат”-ын тийш очуулах гэхээр хүлээж авах шугам нь байхгүй байгаа.        

- Хэрэглэгчийн шугамыг одоо хаанах хариуцаад байна

- Ерөнхийдөө манайх шугам сүлжээгээ өөрөө хариуцаж байгаа. Арваад засварчинтай Зуухан дээр гэмтэл гарвал хагас нь эндээ ажиллаад дөрвөн хүн шугаман дээр байнга ажиллана.

- Нүүрсний нөөц ямар байна?

- Маргаашнаас хөшөөтөөс нүүрс буулгана. Хөшөөттэй гэрээ хийгээд шийдчихсэн байгаа. Тээврийн хэрэгслийг мөн Хөшөөтөөс хариуцах, тодорхой хэмжээний хямдралай байдлаар нүүрсээ авахаар гэрээндээ тохирсон. Одоохондоо санхүүгийн боломж байхгүй учраас манайх зээлээр нүүрсээ авч байна.

Г.Төрмөнх

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Add comment

Security code
Refresh

Ховдын Толь Шинэ дугаар гарлаа

    Khovdiin-toli

Ирээдүйн Толь шинэ дугаар гарлаа

ireeduin-toli

Бизнес Толь шинэ дугаар

biznes-toli

ТАНЫ СОНОРТ

galdaТүүхэн хүмүүн

Цаг агаарын мэдээ