Download Firefox
Download Firefox

Wednesday, Dec 13th

Last update05:06:17 AM GMT

Profile

Layout

Direction

Menu Style

Cpanel
You are here ХҮН БАЙГАЛЬ Байгаль ба асуудал “Мөнгөлөг шагшуурга”-ын наана, цаана

“Мөнгөлөг шагшуурга”-ын наана, цаана

SANY0011
SANY0026
SANY0044

Ховдчууд бид Хар ус нуурын Мөнгөлөг шагшуургаар “наадаад” таван жилийн нүүрийг үзлээ. Уг наадмыг Дэлхийн байгаль хамгаалах сангийн Ховд дахь хөтөлбөрийн газраас байгаль орчны чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллагуудын дунд мөс цасны баяр зохион байгуулж эхэлснээс улбаатай гэлцдэг. Энэ жилийн хувьд УИХ-ынгишүүн, УИХ дахьолонхийнбүлгийндаргаД.Эрдэнэбат, УИХ-ынгишүүн, УИХ дахь МАН-ынбүлгийндаргаД.Бямбацогт, НББСШУ-ынбайнгынхорооныдарга, УИХ-ынгишүүнД.Батцогт, ССАЖ-ынсайдЦ.Оюунгэрэл, ХАХНХ-ындэдсайдЭ.Тамир, Байгальорчин, ногоонхөгжлийндэдсайдБ.Тулга, ГХЯ-ныдэдсайдД.Ганхуяг, ГИХАЭГ-ындаргаБ.Пүрэвдоржнарыналбаныхүмүүсээсгаднааймагороннутгийнудирдлагууд, нутгийниргэднийлсэн12000 гаруйхүноролцлоо.

Баруун бүсийн гэх тодотголтой энэ үйл ажиллагаанд БНХАУ-ын ШУӨЗО-ы Алтайаймгийнтөлөөлөл,Увсаймгийнудирдлагуудоролцсоныг эс тооцвол бүсийн аймгуудын хэмжээнд болсон гэхэд арай л учир дутагдалтай байв. Бүсийн том арга хэмжээ гэж зарласан зар сурталчилгаанаас ч болсон уу,Ховд аймгийнхний хувьд их л олон хүн цуглаж, ёстой л эх адаг нь мэдэгдэхгүй бужигнаан болж байв. Хэв журам сахиулахаар очсон цагдаа нар нь хүртэл ёстой учир нь олдох юм алга,бүр толгой эргэчихлээ гэцгээж байсан. Хаана юу болоод байгаа нь мэдэгдэхгүй юм гэцгээж гайхсан хүмүүстэй ч олон тааралдаж байв. Уг арга хэмжээнд манай аймгийн 17 сумаас төлөөлөл болсон урлагийн авъяастнууд олон үндэстэн ястны урлаг соёл, зан заншлыг харуулсан үзүүлбэрээрээ үзэгчдийн сонорыг мялаав.

Аймгийн удирдлагууд энэ үеэр ярихдаа 2016 гэхэдХовдод ирэх гадаад дотоодын жуулчдыг 5000 –д хүргэж,ороннутгийнэдийнзасгийнхөгжилдбодитойхувьнэмэроруулахголзорилготойгэдгийг онцолж байв. Жуулчлалыг хөгжүүлэхийн тулд жил болгон нуурийн мөсөн дээр ийм арга хэмжээ зохиож улам өргөн дэлгэр хийдэг болгоно гэсэн санаа гэдэг нь ойлгомжтой.Үүнийг сонсоод нэг талаар өвлийн аялал жуулчлалыг хөгжүүлж, эдийн засгийн сууриа сайжруулах нь сайн хэрэг ч, Хар ус нуурын экосистемийн тэнцвэрт байдалд хэрхэн нөлөөлөхийг бодолцох хэрэгтэй дээ гэсэн бодол төрж байв. Мөнгөлөг шагшуурга арга хэмжээг сурталчилсан зар мэдээллийг харахад эх нутгийнхаа унаган дагшин байгалиар бахархах, байгаль хамгаалах сэдэл санаачлагыг дэмжих гэсэн утгыг агуулсан гэж ойлгогдохоор байсан.Тодруулбал хөтөлбөрийн зорилгод “Аймаг орон нутагтаа өвлийн аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх, өвлийн спортыг хөгжүүлэх, олон үндэстэн ястны өв соёлыг сурталчлах, ард иргэддээ байгаль дэлхийгээ хайрлах, хамгаалах, бахархах сэтгэлгээг төлөвшүүлэх” гэжээ.

Өвлийн спорт болон олон ястны өв соёлыг хөгжүүлэх чиглэлийн ажлууд энэ хүрээнд амжилттай хийгдэж байгаа нь харагдсан. Гагцхүү байгаль дэлхийгээ хайрлах, хамгаалах сэтгэлгээг төлөвшүүлнэ гэсэн утга санаа нь орхигдоод, урвуугаар эргээд байх шиг санагдсаныг бичилгүй орхиж чадаагүйдээ холбогдох нөхдөөс хүлцэл өчье.

Миний бодлоор бол хөтөлбөрт тусгагдсан дээрх гурван зорилтоос ард олны язгуур эрх ашигтай холбоотой хамгийн чухал нь байгаль экологийн тухай хэсэг юм. Наад хоёр нь бас л чухал, гэхдээ байгальд сөрөг нөлөөлөлгүйгээр зохион байгуулж хөгжүүлэх боломжууд ч бас байгаа. Нуурийн мөсөн дээр ийнхүү өргөн зугаалга, наадам зохион байгуулах явдлыг нэг талаас нь харвал орон нутгаа сурталчлах зэрэгт сайн талтай ч нуурын усанд бохирдолүүсгээгүй гэж үзэх боломжгүй. Урин цаг ирэхээр тэр олон машин тэрэгний дугуй, хүн амьтны хөлөөр дамжиж, буртаглагдсан мөс хайлж нуурийн усанд уусан шингэнэ. Өргөн зугаалга, наадмын төгсгөлд байгаль орчны газрын ажилтнууд, нутгийн иргэдтэй хамтран хог хаягдыг нь цэвэрлэсэн ч мөсөнд шингэсэн буртагийг бүрэн арилгаж чадаагүй нь лав. Түүнчлэн хүмүүс нуурийн захын шагшуурга руу олон, цөөнөөр орж сонирхох, зугаалах нь нь ч түгээмэл харагдаж байсан. Жил болгон ийм арга хэмжээ зохиогдож, жилээс жилд улам олон хүн ирдэг болж, хөөр хөгжөөн нэмэгдсээр байна гэж бодоход зугаатай сайхан юм шиг санагдавч, тэр хэмжээгээр жилээс жилд нуурийн мандлын бохирдол зузаарсаар, захынх нь шагшуурга аажим аажмаар гишгэчүүлэн талхлагдсаар, тэмээ малын уралдаан, хүн олны бужигнааны хөлөөр тэр хавийн газрын хөрс нь элэгдэж, ургамалын нөмрөг нь нимгэрсээр байх болно гэдгийг тэнд очиж нэг хоёр өдөр зугаацсан сайд дарга нараас эхлээд төрийн албаны улсууд, ялангуяа байгаль орчны мэргэжлийн хүмүүс огт бодож санахгүй байгаа юм болов уу гэж гайхалзана.

. Хөвсгөл аймагт гэхэд Монгол улсын хэмжээнд хамгийн томоохонд тооцогдох мөсний баяр зохион байгуулагддаг ч энэ жил тухайн арга хэмжээг зохиосонгүй. Учир нь гэвэл нэгд мөс нимгэн учраас эрсдэл гарахаас болгоомжилсон, хоёрт цас мөсний баяр нуурын усыг бохирдуулж эрсдэл дагуулж буйг анзаарсан хэмээн тэндэхийн байгаль орчны мэргэжлийн хүмүүс олон нийтийн байгууллагуудын төлөөлөл тайлбарлаж байна лээ. Бид ч үнэн голоосоо байгалиа хайрлан хамгаалъя гэж байгаа бол дахин зохион байгуулах хэрэг байна уу?

Одоо энэ бодлоо орхиод “Мөнгөлөг шагшуурга” баярын зарим сонирхолтой хэсгээс уншигчдад сонирхуулбал наадмыг зорин ирэгсдэд зориулж мөсөнхотхонбайгуулж, таван хошуу мал, хотон шувуу, хун, аргаль, янгир, ирвэс гэх мэт амьтдыг мөсөөр хийсэн нь олны анхаарлыг татаж байв. Мөс цасны баярын хамгийн эрэлттэй зүйл багачуудын хувьд мөсөн гулгуур л зав чөлөөгүй тоглоомын хэсэг болж харагдсан. Наадамд сум бүхэн өөрсдийн нэрийн үйлчилгээгээр үйлчилж харагдсан. Тухайлбал,Моринчаргапоркат, фотозургийнүзэсгэлэн, чаргацана, тэшүүрийнпоркат, морьтэмээгээрүйлчлэхүйлчилгээгзохионбайгуулагчдынзүгээснутгийниргэдтэйхамтранүзүүлж байлаа.

Наадмынүеэраймгийнаваргашалгаруулахтэшүүрийнтэмцээн, урианхаймөсөнсурынхарваа, олстаталт, сумобөхийнтэмцээн, бүхнийтийнгүйлт, дээлтэйМонгол хүүхэд-2014 тэмцээн, цэнгээнтбүжгийнуралдаан, тэмээнийуралдаан, сайхантэмээтэйхос, тэмээтэйбуухиазэрэгтэмцээнуралдааныгзохионбайгуулжтусбүртшилдгүүдийгшалгаруулахаасгаднанийлбэрдүнгээрбагийнтөрөлдшилдгийншилдгийгшалгарууллаа. ТэмцээнийнийлбэроноогоорДөргөнсумтэргүүлжцом, 1 саятөгрөгийнэзэнболсонболХовдихсургууль, Нисэхбуудлынхамтолонтустусудааллаа.

"Мөнгөлөгшагшуурга" мөснийбаярынтэмцээнуралдаан дүнгийн мэдээлэл

ХовдОлонулсыннисэхбуудлыннэрэмжитТэшүүрийнаймгийнаваргашалгаруулахтэмцээндэрэгтэй 114, эмэгтэй 26 тамирчиноролцлоо.Үүнд: эрэгтэй 200м, 3000м, эмэгтэй 200м, 2000м зайнуралдаанууд 2 өдөрявагдажаваргуудаатодрууллаа.

Эрэгтэй 3000 м:

1-р байрТэгшжаргал /Тагнуулынгазар/,

2-р байрРахат /Жаргалантрашаант ХХК/,

3-р байрЭнхтөр /Дөргөн/

Эмэгтэй 2000м

1-р байрБатхишиг /ХИС/,

2-р байрНарангэрэл /1-р сургууль/,

3-р байрОюунмөнх /Мянгад/

 

Эрэгтэй 200м

1-р байр 1-р байрТэгшжаргал /Тагнуулынгазар/,

2-р байрЭнхтөр /Дөргөн/,

3-р байрСэр-Од /ЗХ-ний 123/

Эмэгтэй 200м

1-р байрТогтохсүрэн /Прогресссургууль/

2-р байрБатцэцэг /ХИС/, 3-р байр

Нарангэрэл /1-р сургууль/

Олстаталтынтэмцээнийг ССАЖГ, ХИС-тайхамтранзохионбайгууллаа.Тэмцээнднийт 48 байгууллагын 480 тамирчиноролцсон.

1-р байрОнцгойбайдлынгазар,

2-р байрЗэвсэгтхүчний 123-р анги,

3-р байрХовдИхСургууль

Тэмээнийуралдаан

Тэмээнийуралдаанднийт 80 гаруйтэмээуралдлаа.ЗДТГ, ХовдаймагдахьЖи-Мобайлсалбархамтранивээнтэтгэж, Манхансумзохионбайгуулсан.

МөстсумБямбадоржийнхартэмээ

МанхансумЗэрэгголбагАриунбаатарынхөхтэмээ

ЗэрэгсумБаатархүүгийнбортэмээ

МанхансумынНямсүрэнгийнхартэмээ

МанхансумынНямсүрэнгийнбортэмээ

“Сайхантэмээтэйхос” Жаргалантсумивээнтэтгэж, Дөргөнсумзохионбайгууллаа.

1 байрДөргөнсумПүрэвсүрэн ,Намжилцэрэн

2 байрМанхансумДэмүүл, Ариунтуяа

3 байрЧандманьсумЭрдэнэбаатар, Тогтохбуян

“Тэмээнийбуухиа” тэмцээн

1 байрМанхансум Х. Алтангэрэлахлагчтайбаг

2 байрЗэрэгсумНямдоржахлагчтайбаг

3 байрДөргөнсум С. Нямхүүахлагчтайбаг

“Сумо” бөхийнтэмцээнийгаймгийнБоловсролынгазаривээнтэтгэж, эрэгтэй 118, эмэгтэй 78 тамирчиноролцлоо.

Эрэгтэй

 

1 байр М. Эрдэнэжаргал /ЗХ-ний 123 /

2 байрС.Мухтар /Ховдсум /

3 байр М. Даваадалай /Холбооныгазар/

Эмэгтэй

 

1 байрОтгонцэцэг /Алтайсум/

2 байрУрнаа /Жаргалантсум/

3 байрНямтуяа /ХГБХХ/

Гүйлтийнтэмцээнийг ССАЖГ, ЭМГ ивээнтэтгэжзохионбайгуулсан.

16 насэмэгтэй 1500м

1-р байрГэрэлмаа /Манхансум/

2-р байрАриунзаяа /Алтайсум/

3-р байрАмарзаяа /Зэрэг/

16 насэрэгтэй 2000м

1-р байрОтгонбаасан /Чандмань/

2-р байрЭрдэнэбилэг /2-р сургууль/

3-р байрУртнасан /Манхан/

Насандхүрэгчидэмэгтэй 2000м

1-р байрОтгонбилэг /Дуут/

2-р байрПүрэвтуяа /ХИС/

3-р байрГэрэлмаа /Манхан/

Насандхүрэгчидэрэгтэй 3000м

1-р байрЭрдэнэ-Очир /ХИС/

2-р байрБуянхишиг /2-р сургууль/

3-р байрАлтангэрэл /ЗХ-ний 123-р анги/

Аймгийнаваргашалгаруулахурианхаймөсөнсурынхарваа

1-р байрБ.Зулхүү /Баян-Өлгий/

2-р байрЦ.Батзориг /ХовдЖаргалант/

3-р байрБ.Баатар /ХовдЖаргалант/

4-р байрО.Эрдэнэбилэг /Баян-Өлгий/

5-р байрД.Лхагвасүрэн /ХовдЖаргалант/

                                                                                                                                                                Г.Энхжаргал

Add comment

Security code
Refresh

Ховдын Толь Шинэ дугаар гарлаа

    Khovdiin-toli

Ирээдүйн Толь шинэ дугаар гарлаа

ireeduin-toli

Бизнес Толь шинэ дугаар

biznes-toli

ТАНЫ СОНОРТ

galdaТүүхэн хүмүүн

Цаг агаарын мэдээ